Một bản nhạc dừng lại bên bờ kênh Ả Rặt

Có những người để lại dấu chân trên đường hành quân. Có người để lại tên mình trên bia đá. Riêng nhạc sĩ Hoàng Việt, ông để lại cả một thế giới âm thanh, rồi cuộc đời lại khép lại bên bờ kênh Ả Rặt của vùng Cái Bè.

Hoàng Việt tên khai sinh là Lê Chí Trực, sinh năm 1928 tại Chợ Lớn. Ông sáng tác từ sớm, tham gia kháng chiến, tập kết ra Bắc và được đào tạo âm nhạc chính quy tại Bulgaria. Bản giao hưởng “Quê hương” của ông được xem là một dấu mốc quan trọng của âm nhạc giao hưởng Việt Nam. Sau khi trở về nước, ông không chọn ở lại nơi an toàn mà tình nguyện vượt Trường Sơn vào miền Nam, tiếp tục sáng tác và hoạt động giữa chiến trường.

Ngày 31/12/1967, nhạc sĩ Hoàng Việt hy sinh tại bờ kênh Ả Rặt, làng Mỹ Thiện, huyện Cái Bè lúc mới 39 tuổi. Khi đọc đến chi tiết ấy, tôi thấy khoảng cách giữa một tên tuổi lớn của nền âm nhạc và quê hương mình bỗng trở nên rất gần. Ả Rặt không chỉ là một địa danh trên bản đồ; nơi ấy đã giữ lại phút cuối của một người nghệ sĩ coi sáng tác cũng là một cách chiến đấu.

Những tác phẩm như “Lá xanh”, “Nhạc rừng”, “Lên ngàn”, “Mùa lúa chín” hay “Tình ca” vẫn được nhiều thế hệ nhớ đến. Giai điệu của Hoàng Việt không xa rời đời sống mà đi ra từ rừng, ruộng, những đoàn người và nỗi mong chờ đất nước sum họp. Có lẽ vì thế, âm nhạc của ông vừa có sự hào hùng, vừa có nét dịu dàng rất Nam Bộ.

Là một đoàn viên của xã Mỹ Đức Tây, tôi hiểu rằng gìn giữ lịch sử địa phương không chỉ là nhớ những trận đánh. Đó còn là biết tại quê hương mình đã có những người nghệ sĩ sống và hy sinh như thế nào. Khi tên Ả Rặt được nhắc lại cùng tên Hoàng Việt, một phần ký ức của quê hương cũng được đánh thức.

Một bản nhạc có thể kết thúc ở nốt cuối, nhưng ký ức về người viết nên nó thì không. Bên dòng kênh Ả Rặt, câu chuyện của Hoàng Việt vẫn còn ngân lên theo một cách rất riêng.

Nguồn tư liệu tham khảo:

• Báo Đồng Tháp, “Nhạc sĩ Hoàng Việt và những bài ca còn mãi với đời”, 24/9/2023