MỘT BƠ GẠO CHO MƯỜI HAI NGƯỜI LÍNH

MỘT BƠ GẠO CHO MƯỜI HAI NGƯỜI LÍNH

Trong ký ức của ông Ma Xuân Vạn về những năm tháng chiến đấu ở chiến trường Nam Lào, bên cạnh những trận đánh ác liệt và sự hy sinh của đồng đội còn có một nỗi ám ảnh khác: cái đói. Đó là những ngày bộ đội sống giữa núi rừng, xa hậu phương, lương thực thiếu thốn đến mức từng hạt gạo đều trở nên vô cùng quý giá. Có những thời điểm, việc có đủ gạo để nấu một bữa cơm cũng là điều không dễ dàng.

Ông Vạn nhớ có thời gian, một tiểu đội 12 người chỉ có một bơ gạo để chia nhau ăn qua ngày. Một bơ gạo vốn chẳng phải là bao nhiêu, nhưng lại phải chia cho cả mười hai người lính. Mỗi người chỉ được một phần rất nhỏ, vậy mà đó là khẩu phần để họ cố gắng duy trì sức lực, tiếp tục hành quân và chiến đấu.

Trong hoàn cảnh ấy, người lính phải biết tiết kiệm từng hạt gạo. Nấu cơm cũng phải tính toán, không thể để lãng phí. Một nắm gạo rơi xuống đất cũng khiến mọi người tiếc nuối, bởi họ hiểu rằng phía sau từng hạt gạo là cả một chặng đường vận chuyển đầy gian khổ.

Đơn vị đóng trên núi, muốn có lương thực phải đi xuống đồng bằng. Theo lời ông Vạn, có những chuyến đi mất tới hai ngày đường mới lấy được thóc, gạo mang về. Đường xa, địa hình hiểm trở, chiến trường lại luôn trong tình trạng căng thẳng, nên việc đưa lương thực lên đơn vị chưa bao giờ là chuyện đơn giản. Người đi lấy gạo cũng phải đối mặt với bom đạn và nguy hiểm như những người đang trực tiếp chiến đấu.

Có những thời kỳ chiến sự căng thẳng đến mức không thể lấy được gạo xay sẵn. Bộ đội phải lấy thóc về rồi tự giã, tự xay để có gạo nấu ăn. Những người lính vốn quen với súng đạn, hành quân và chiến đấu, giờ đây lại phải tự tay làm những công việc thường ngày của người nông dân để duy trì sự sống của đơn vị.

Một bơ gạo cho mười hai người.

Một khẩu phần nhỏ bé cho cả một ngày dài.

Nhưng sau đó vẫn là hành quân, vẫn là trực chiến, vẫn là những trận đánh có thể xảy ra bất cứ lúc nào.

Cái đói khiến cơ thể người lính mệt mỏi, nhưng không thể khiến họ bỏ vị trí. Có những ngày ăn chẳng đủ no nhưng vẫn phải mang ba lô lên vai. Có những lúc vừa ăn xong đã phải chuẩn bị chiến đấu. Có những đêm nằm trong rừng, bụng đói cồn cào nhưng vẫn phải giữ im lặng, bởi chỉ một tiếng động cũng có thể khiến cả đơn vị gặp nguy hiểm.

Trong hoàn cảnh khắc nghiệt ấy, tình đồng đội trở thành một điều vô cùng quý giá. Mười hai người trong một tiểu đội cùng chia nhau một bơ gạo, cùng chịu đói, cùng chịu rét, cùng hành quân và cùng đối mặt với bom đạn. Không ai có thể sống tách khỏi những người bên cạnh. Một người yếu đi, những người khác phải giúp đỡ. Một người có thêm chút thức ăn, cũng có thể chia cho đồng đội.

Có lẽ chính những bữa cơm thiếu thốn ấy lại trở thành những ký ức sâu sắc nhất của người lính. Không phải vì bữa ăn ngon, mà bởi trong cái đói, họ hiểu thế nào là chia sẻ. Một bơ gạo ít ỏi nhưng được chia cho mười hai con người; mỗi người một phần, chẳng ai có nhiều hơn ai. Tất cả cùng ăn, cùng sống và cùng chờ đợi ngày chiến tranh kết thúc.

Nhìn lại những năm tháng ấy, ông Vạn không nói về cái đói như một lời than thở. Ông kể bằng giọng bình thản của một người đã từng trải qua. Nhưng chính sự bình thản ấy lại khiến người nghe càng thấm thía sự khắc nghiệt của chiến tranh. Bởi để hiểu người lính đã hy sinh như thế nào, đôi khi không cần nói đến những điều quá lớn lao. Chỉ cần biết rằng một tiểu đội 12 người có lúc chỉ có một bơ gạo chia nhau ăn qua ngày, cũng đủ hình dung cuộc sống của họ đã khó khăn đến mức nào.

Và điều đáng khâm phục là trong hoàn cảnh thiếu thốn ấy, họ vẫn chiến đấu. Đói vẫn chiến đấu. Mệt vẫn hành quân. Thiếu thốn vẫn giữ trận địa. Không có đủ lương thực thì tìm cách xoay xở. Đường bị địch đánh phá thì tìm đường khác. Đồng đội hy sinh thì những người còn lại tiếp tục nhiệm vụ.

Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, ông Vạn đã đi qua chiến tranh, tiếp tục học tập, công tác và trưởng thành trong quân đội. Nhưng khi nhớ lại những năm tháng Nam Lào, hình ảnh một bơ gạo chia cho mười hai người lính vẫn là một ký ức khó quên.

Một bơ gạo không đủ cho mười hai người ăn no, nhưng đã giúp mười hai người lính có thêm sức để đi tiếp. Và có lẽ, thứ giúp họ vượt qua những ngày tháng ấy không chỉ là chút gạo ít ỏi trong chiếc bát, mà còn là tình đồng đội, ý chí và niềm tin rằng rồi sẽ có một ngày họ được trở về quê hương trong hòa bình.

Ngày hôm nay, khi một bữa cơm đầy đủ đã trở thành điều bình thường, câu chuyện ấy càng khiến người nghe hiểu hơn giá trị của những gì mình đang có. Một bơ gạo năm xưa có thể chỉ đủ chia cho mười hai người lính qua ngày, nhưng phía sau nó là cả một thế hệ đã chịu đói, chịu khát, chịu bom đạn và gửi lại tuổi trẻ của mình nơi chiến trường để đổi lấy cuộc sống bình yên cho những người đến sau.