MỘT BỮA CƠM CUỐI CỦA NGƯỜI LÍNH TRƯỜNG SƠN

Bữa cơm hôm ấy không ai biết là bữa cơm cuối cùng của một người.

Đó là một buổi tối trên tuyến đường Trường Sơn.

Mưa vừa dứt.

Con đường đất đỏ nhão nhoét.

Chiếc xe tải phủ đầy bùn đất dừng lại bên một khoảng rừng nhỏ.

Bốn người lính bước xuống.

Họ đã chạy xe suốt nhiều giờ.

Trên thùng xe là hàng hóa cần đưa ra phía trước.

Không ai biết đêm nay họ sẽ đi được bao xa.

Chỉ biết rằng không thể dừng lâu.

Một người nhóm bếp.

Một người lấy nồi.

Một người mở chiếc ba lô đã cũ.

Cuối cùng, họ có một bữa cơm rất đơn sơ:

Một nồi cơm.

Ít cá khô.

Mấy củ sắn luộc.

Và một bi đông nước chuyền tay nhau.

Hùng, người lớn tuổi nhất, nhìn nồi cơm rồi cười:

“Ăn nhanh đi các cậu. Mai còn có sức mà chạy.”

Minh bật cười:

“Anh cứ nói như ông cụ.”

Hùng vỗ vai Minh:

“Ở chiến trường, sống được thêm một ngày là già thêm một tuổi.”

Cả nhóm cười.

Tiếng cười rất nhỏ.

Bởi xung quanh vẫn là rừng.

Và chiến tranh vẫn ở đâu đó rất gần.

Bữa cơm bắt đầu.

Không ai nói về chiến tranh.

Họ nói về quê.

Minh quê ở Nam Định.

Cậu vừa ăn vừa kể:

“Nhà tôi có cây nhãn trước sân. Mỗi mùa hè mẹ tôi lại phơi nhãn.”

Một người khác hỏi:

“Bao giờ hết chiến tranh?”

Minh nhún vai:

“Không biết.”

“Thế nếu ngày mai được về?”

Minh cười:

“Thì tôi ngủ một ngày.”

Mọi người bật cười.

“Ngủ thôi à?”

“Ừ. Ngủ cho thật đã.”

Rồi Minh im lặng một lúc.

“Sau đó tôi sẽ ra đồng giúp mẹ.”

Không ai cười nữa.

Mỗi người bắt đầu nghĩ về quê mình.

Người nhớ mẹ.

Người nhớ cha.

Người nhớ một mái nhà.

Có người lấy trong túi áo ra một tấm ảnh nhỏ.

Trong ảnh là một cô gái trẻ.

Anh nhìn rất lâu rồi cất lại.

Hùng hỏi:

“Người yêu à?”

Anh lính đỏ mặt.

“Vâng.”

“Có hứa gì chưa?”

Anh cười:

“Hứa rồi.”

“Hứa gì?”

“Chiến tranh kết thúc sẽ về cưới.”

Hùng vỗ vai anh:

“Thế thì phải sống mà về.”

Một câu nói rất bình thường.

Nhưng chẳng ai biết chiến tranh có cho họ cơ hội giữ lời hay không.

Nồi cơm gần hết.

Hùng lấy phần cá khô cuối cùng chia làm bốn.

Minh nhìn miếng cá trong bát mình rồi nói:

“Anh ăn đi.”

Hùng lắc đầu:

“Ăn đi. Đường còn dài.”

Ngoài rừng, tiếng máy bay vọng lại.

Tất cả im lặng.

Họ nhìn lên bầu trời.

Một quầng sáng lóe lên phía xa.

Rồi tiếng bom vọng tới.

Không ai còn cười.

Hùng đứng dậy:

“Chuẩn bị đi.”

Mọi người nhanh chóng thu dọn.

Nồi cơm được úp xuống.

Bếp được dập.

Những dấu vết của một bữa ăn biến mất rất nhanh.

Họ lại lên xe.

Trước khi đóng cửa, Minh quay lại nhìn khoảng rừng vừa ngồi ăn.

Cậu nói:

“Mai mình lại ăn với nhau nhé.”

Hùng cười:

“Ừ. Mai lại ăn.”

Chiếc xe nổ máy.

Rồi chậm rãi lao vào màn đêm.

Đêm ấy, họ không đi được đến nơi.

Một trận bom bất ngờ đánh xuống.

Chiếc xe rung lên dữ dội.

Mọi người lao khỏi xe.

Sau tiếng nổ đầu tiên, một người hét:

“Có người bị thương!”

Họ quay lại.

Minh nằm bên vệ đường.

Hùng lao tới.

“Minh!”

Không có tiếng trả lời.

Họ đưa Minh vào nơi an toàn.

Nhưng vết thương quá nặng.

Trong ánh sáng yếu ớt, Minh mở mắt.

Cậu hỏi:

“Xe... còn chạy được không?”

Hùng nghẹn giọng:

“Còn.”

“Thế... đi đi.”

“Không. Chúng tôi đưa cậu về.”

Minh lắc đầu.

“Không kịp đâu.”

Một khoảng im lặng.

Rồi Minh nói rất khẽ:

“Anh Hùng...”

“Ừ.”

“Nếu có về qua quê tôi...”

Minh dừng lại.

“...nói với mẹ tôi là tôi vẫn nhớ cây nhãn trước sân.”

Hùng cúi đầu.

Anh không nói được gì.

Minh nhắm mắt.

Bàn tay đang nắm lấy tay đồng đội dần buông ra.

Ngoài kia, con đường Trường Sơn vẫn tiếp tục.

Chiếc xe lại lên đường.

Ba người còn lại không ai nói một câu.

Chiếc ba lô của Minh được đặt bên cạnh họ.

Trong đó có một tấm ảnh gia đình.

Một chiếc khăn tay.

Và một mảnh giấy đã nhàu.

Trên mảnh giấy chỉ có vài dòng:

“Mẹ đừng lo. Con sẽ về.”

Không ai biết Minh đã viết những dòng ấy từ bao giờ.

Nhưng anh không về.

Nhiều năm sau.

Chiến tranh kết thúc.

Hùng trở lại quê Minh.

Ông tìm được ngôi nhà có cây nhãn trước sân.

Một người phụ nữ già bước ra.

Hùng đứng rất lâu.

Ông không biết phải nói thế nào.

Cuối cùng, ông chỉ nói:

“Bác... là mẹ Minh phải không ạ?”

Người phụ nữ nhìn ông.

Bà không hỏi thêm.

Có lẽ bà đã hiểu.

Hùng lấy từ trong túi ra chiếc khăn tay của Minh.

Hai tay người mẹ run lên.

Bà nhận lấy.

Không khóc.

Chỉ ngồi xuống bên hiên nhà.

Rất lâu sau, bà mới hỏi:

“Nó có nhắc đến mẹ không?”

Hùng gật đầu.

“Có ạ.”

“Có nhắc đến cây nhãn không?”

Hùng lại gật đầu.

“Có.”

Người mẹ nhìn ra sân.

Cây nhãn vẫn còn đó.

Nhưng người con trai bà chờ đợi thì không bao giờ trở về nữa.

Nhiều năm đã trôi qua.

Cây nhãn ngày ấy có thể đã già.

Những người lính cũng đã già.

Nhưng có một điều không bao giờ cũ:

ký ức về những người đã nằm lại.

Người ta thường kể về chiến tranh bằng những trận đánh lớn.

Những chiến thắng vang dội.

Những chiến công được ghi vào lịch sử.

Nhưng chiến tranh còn có những câu chuyện rất nhỏ.

Một nồi cơm giữa rừng.

Một miếng cá khô chia làm bốn.

Một lời hẹn “mai lại ăn”.

Một lời hứa trở về.

Và một người đã không thể thực hiện lời hứa ấy.

Đó chính là chiến tranh.

Nó không chỉ lấy đi những người lính ngoài chiến trường.

Nó lấy đi những người con của những người mẹ.

Những người chồng của những người vợ.

Những người cha của những đứa trẻ.

Và lấy đi cả những tương lai chưa kịp bắt đầu.

Hôm nay, chúng ta được sống trong hòa bình.

Có những bữa cơm đủ đầy.

Có gia đình bên cạnh.

Có những ngày mai để chờ đợi.

Chúng ta có thể học tập, làm việc, yêu thương và theo đuổi những ước mơ mà không phải lo một tiếng bom có thể cắt ngang cuộc đời.

Đó là điều mà những người lính Trường Sơn năm xưa không có.

Vì vậy, khi chúng ta ngồi bên mâm cơm cùng gia đình, có lẽ đôi khi nên nhớ đến một bữa cơm rất đơn sơ giữa đại ngàn năm ấy.

Một bữa cơm có bốn người lính.

Một nồi cơm nhỏ.

Một lời hẹn ngày mai.

Nhưng ngày mai của một người trong số họ đã không bao giờ đến.

Hòa bình hôm nay được đánh đổi bằng những “ngày mai” mà biết bao người lính năm xưa đã gửi lại chiến trường.

Và trách nhiệm của thế hệ chúng ta không phải là sống trong sự day dứt về quá khứ.

Mà là sống sao cho xứng đáng với những người đã hy sinh.

Học tập tốt hơn.

Sống tử tế hơn.

Có trách nhiệm hơn với gia đình, cộng đồng và Tổ quốc.

Để những người đã nằm lại giữa Trường Sơn có thể yên lòng.

Bởi cuối cùng, điều họ mong muốn khi bước lên xe năm ấy có lẽ cũng rất giản dị:

Đất nước được hòa bình.
Những người ở lại được sống.
Và những bữa cơm gia đình sẽ không còn thiếu một người.