một câu chuyện xúc động, sâu lắng và mang tính nhân văn về cựu Thanh niên xung phong Nguyễn Xuân Ngoan – sinh năm 1955, quê xã Sơn Đông, tỉnh Phú Thọ

Ở xã Sơn Đông, nhắc đến lực lượng Thanh niên xung phong thời kỳ kháng chiến, người ta thường nhắc tới bác Nguyễn Xuân Ngoan – người đàn ông dáng gầy, nụ cười hiền, nhưng phía sau đôi mắt đã in hằn biết bao ký ức của những năm tháng một đi không biết ngày trở lại.

Ông sinh năm 1955 – thế hệ lớn lên trong những năm đất nước còn in dấu vết chiến tranh, khi tiếng kẻng phòng không và những đêm chạy giặc còn quá đỗi quen thuộc. Thanh xuân của ông gắn liền với một lựa chọn: rời quê hương Sơn Đông để bước vào lực lượng Thanh niên xung phong, dấn thân nơi tuyến lửa Trường Sơn.

1. Ngày ra đi – “Mẹ ơi, con đi để quê mình được yên bình”

Năm 1973, khi cuộc kháng chiến chống Mỹ bước vào giai đoạn khốc liệt, tiếng gọi của Tổ quốc như một mệnh lệnh đến từ trái tim. Chàng trai trẻ Nguyễn Xuân Ngoan xin mẹ cho nhập đội Thanh niên xung phong.

Mẹ ông nghẹn ngào nắm chặt tay con trai:

“Đường con đi nhiều bom đạn lắm, nhưng nếu con đã chọn, mẹ không giữ…
Đi mạnh giỏi, con nhé!”

Ngoan chỉ kịp cúi đầu lạy mẹ rồi khoác ba lô lên đường.
Tuổi đôi mươi của ông bắt đầu từ giây phút ấy – tuổi trẻ gửi lại Trường Sơn, gửi lại trong từng bước chân nặng bụi.

2. “Trường Sơn không chỉ có bom đạn, mà còn có tuổi trẻ chúng tôi ở lại mãi mãi”

Đơn vị của ông Ngoan làm nhiệm vụ mở đường, san lấp hố bom, vận chuyển lương thực và dẫn đường cho đoàn xe chi viện. Công việc cực nhọc, nhưng cũng đầy hiểm nguy.

• Bom rơi – phút sinh tử mong manh

Một lần, khi đơn vị đang lấp hố bom trên đoạn đèo dốc, tiếng máy bay địch gầm rít. Tất cả ùa vào hầm tránh. Ngoan chạy đến kéo tay một cậu TNXP mới 16 tuổi bị vấp ngã. Vừa kéo được cậu vào miệng hầm thì một quả bom nổ ngay sát bờ taluy.

Mảnh đất đá bắn tung, hất ông ngã dúi xuống. Đến khi mở mắt, ông thấy áo mình đầy máu – không biết của mình hay của đồng đội.

“Lúc ấy tôi nghĩ, chỉ chậm nửa giây thôi, cả hai anh em đã chẳng còn đứng đây để kể lại.”

• Đêm Trường Sơn – lặng lẽ mà đầy thử thách

Đêm hành quân trên đường Trường Sơn, ông cùng đồng đội gùi hàng, băng rừng, vượt suối.
Nhiều hôm phải đi xuyên đêm, ánh đuốc leo lét, bụi đỏ bám đầy mặt. Đói, rét, sốt rét rừng… tất cả đều trở thành một phần rất đời trong ký ức của họ.

3. Nỗi đau không nói thành lời – những người bạn nằm lại phía sau

Câu chuyện khiến ông Ngoan xúc động nhất, đến nay nhắc lại vẫn rưng rưng, là lần chứng kiến đồng đội hy sinh ngay bên cạnh.

Trận đó, khi đang san nền đường, một loạt bom bi rơi xuống. Cậu bạn thân cùng tổ – người vẫn chia nửa bát cơm với ông những ngày đói – đã ngã xuống trong tích tắc.

Ông nghẹn giọng kể:

“Tôi chỉ kịp ôm nó, nghe nó thở dốc rồi im hẳn…
Nó ước được về quê ôm mẹ một lần.
Nhưng nó nằm lại Trường Sơn mãi mãi.”

Nỗi đau ấy, ông mang cả đời, âm ỉ nhưng không bao giờ quên.

4. Ngày trở về – “Cảm ơn trời đất con còn sống”

Năm 1977, ông Ngoan phục viên trở về Sơn Đông.
Hai chân sưng do sốt rét rừng tái phát, lưng còng vì gùi hàng quá nhiều năm. Nhưng mẹ ông chỉ ôm con, khóc:

“Chỉ cần con còn sống trở về là mẹ đủ rồi.”

Từ đó, ông trở lại với ruộng đồng, rồi làm đủ nghề để trang trải cuộc sống.
Không có hào quang, không có huân chương đón chào, nhưng ông Ngoan chưa bao giờ than thở. Ông bảo:

“Sống sót trở về đã là phần thưởng lớn nhất.”

5. Người cựu TNXP giàu nghĩa tình

Nhiều năm qua, ông Ngoan tham gia tích cực trong các hoạt động của Hội Cựu TNXP xã Sơn Đông. Dù cuộc sống còn nhiều khó khăn, ông luôn sẵn lòng chia sẻ:

• thăm đồng đội ốm đau,

Ông nói:

“Chúng tôi may mắn hơn những người đã nằm lại.
Sống là để tiếp nối những điều họ chưa kịp làm.”

6. Lời gửi gắm thế hệ trẻ

Khi được hỏi điều gì ông mong muốn nhất, ông chỉ cười hiền:

“Tôi muốn lớp trẻ hiểu rằng hòa bình hôm nay không phải tự nhiên mà có.
Nó được đổi bằng máu, nước mắt, và tuổi trẻ của biết bao người như chúng tôi.”

Trong đôi mắt ông, Trường Sơn vẫn còn đó – không còn bom đạn, nhưng đầy những ký ức thiêng liêng.

Một thanh xuân đã gửi cho Tổ quốc.
Một trái tim còn nguyên vẹn tình đồng đội.
Một cuộc đời lặng lẽ nhưng sáng như ngọn lửa không bao giờ tắt