MỘT CÂU NÓI ĐÙA GIỮA LÚC CÁI CHẾT CẬN KỀ
Giữa trận đánh ác liệt tại Thành cổ Quảng Trị, một câu nói đùa bất ngờ vang lên, giúp những người lính vượt qua nỗi sợ hãi ngay trước ranh giới sống – chết.
Ở chiến trường, người ta không đùa cho vui. Người ta đùa để khỏi phát điên.
Có những lúc cái chết đến gần đến mức, nếu không nói ra một câu gì đó, con người ta sẽ bị nỗi sợ bóp nghẹt từ bên trong. Và câu nói đùa, trong những khoảnh khắc ấy, không phải là sự cợt nhả, mà là một cách để giữ lại phần người cuối cùng.
Trận đánh hôm đó diễn ra vào cuối buổi chiều. Pháo địch bắn dồn dập, từng loạt đạn cày nát mặt đất Thành cổ. Hầm trú của tiểu đội bị sập một phần, mọi người phải ép sát vào nhau trong một khoảng không gian chật đến mức không thể xoay người.
Không khí đặc quánh mùi đất ẩm, thuốc súng và mồ hôi. Mỗi lần pháo nổ gần, cả hầm rung lên, đất rơi lả tả xuống đầu. Ai cũng im lặng. Không phải vì không có gì để nói, mà vì không ai biết liệu nói xong câu này còn kịp nói câu sau hay không.
Bất ngờ, giữa lúc một loạt pháo vừa dứt, có tiếng ai đó cất lên, khàn khàn nhưng rõ ràng:
“Không biết sau trận này… còn đủ người để điểm danh không nhỉ?”
Cả hầm sững lại trong giây lát. Rồi một tiếng cười bật ra. Không lớn, không dài, nhưng đủ để xé toạc bầu không khí căng thẳng đến nghẹt thở.
Một người khác đáp lại:
“Thiếu thì ghi là… vắng có lý do.”
Tiếng cười lan ra. Ngắn ngủi, khô khốc, nhưng thật. Trong khoảnh khắc ấy, nỗi sợ lùi lại một bước. Người lính nhớ ra rằng mình vẫn đang sống, vẫn có thể cười, dù cái chết đang ở ngay bên ngoài miệng hầm.
Ông nhìn quanh. Trong ánh sáng le lói từ lỗ hổng hầm, ông thấy những gương mặt lấm lem, đôi mắt thâm quầng vì thiếu ngủ, nhưng ánh lên sự kiên cường lạ lùng. Câu nói đùa ấy không làm giảm đi sự khốc liệt của chiến tranh, nhưng nó giúp họ đứng vững thêm một chút.
Ít giờ sau, tiểu đội phải lao ra phản kích. Người nói câu đùa ấy là người hy sinh đầu tiên trong đợt xung phong.
Sau này, mỗi khi nhớ lại, ông không nhớ rõ gương mặt anh, chỉ nhớ giọng nói và câu đùa ấy. Giữa chiến tranh, có những câu nói trở thành di vật cuối cùng của một con người. Nó không nằm trong ba lô, không được ghi chép lại, nhưng sống mãi trong ký ức của những người còn lại.
Và ông hiểu: ngay cả trong thời khắc cái chết cận kề, con người vẫn có thể chọn cách đối diện bằng sự bình thản và một nụ cười – đó chính là bản lĩnh của người lính.
