MỘT CHIẾC DÉP CAO SU CÒN SÓT LẠI

Trong chiến tranh, có những thứ không được gọi tên. Người chết không kịp ghi danh. Người sống không kịp nhớ hết khuôn mặt. Và có những vật nhỏ bé, tưởng như vô tri, lại trở thành chứng nhân cuối cùng của một đời người.

Tôi nhớ rất rõ buổi sáng hôm ấy, sau một đợt pháo kéo dài suốt đêm. Khi khói còn chưa tan hết, chúng tôi bò ra khỏi hầm để kiểm tra trận địa. Thành cổ lúc ấy như một bãi đất chết. Không còn ranh giới giữa giao thông hào và hố bom. Mọi thứ bị cày xới, trộn lẫn vào nhau.

Giữa bùn đất lẫn máu và mảnh đạn, tôi nhìn thấy một chiếc dép cao su. Chỉ còn một chiếc. Quai dép bị đứt một bên, đế dép mòn vẹt. Nó nằm nghiêng, nửa vùi trong bùn, nửa lộ ra như một cánh tay nhỏ bé đang cố với lên khỏi mặt đất.

Tôi đứng lặng rất lâu.

Chiếc dép ấy không có gì đặc biệt. Nó giống hệt hàng nghìn chiếc dép cao su mà bộ đội chúng tôi mang. Dép được cắt từ lốp xe cũ, nặng, thô, nhưng bền. Chúng tôi quen với việc đi dép ấy suốt ngày, kể cả khi lội bùn, băng sông, leo hào.

Nhưng chiếc dép này… chỉ còn một.

Điều đó có nghĩa là người mang nó đã không còn đủ thời gian để nhặt lại chiếc còn lại. Hoặc cũng có thể… người ấy đã không còn.

Tôi cúi xuống, nhặt chiếc dép lên. Nó nặng hơn tôi tưởng. Không phải vì cao su, mà vì những gì nó mang theo. Tôi không biết tên người lính ấy. Không biết quê quán. Không biết anh bao nhiêu tuổi. Nhưng tôi biết chắc một điều: anh đã từng đi qua đây, đã từng sống, đã từng chiến đấu.

Chiếc dép là dấu vết cuối cùng của sự tồn tại ấy.

Trong chiến tranh, con người đôi khi ra đi nhẹ đến mức không để lại gì ngoài một vật dụng rơi lại. Không bia mộ. Không tên tuổi. Chỉ có một chiếc dép cao su nằm im lặng giữa đất trời.

Nhiều năm sau, khi trở lại Thành cổ, tôi vẫn nhớ đến chiếc dép ấy. Nó khiến tôi hiểu rằng: mỗi người lính ngã xuống đều để lại một khoảng trống, dù nhỏ đến đâu, cũng không thể lấp đầy. Và có những cuộc đời kết thúc mà không kịp nói một lời từ biệt.