Một dải núi, một miền dung thân
Mô tả ngắn: Tên tuổi Nguyễn Bỉnh Khiêm gắn với nhiều lời truyền tụng về khả năng dự đoán thời cuộc. Tuy nhiên, bên cạnh những câu chuyện dân gian, sử liệu cho thấy ông thực sự có ảnh hưởng lớn đến các nhân vật chính trị đương thời và được nhà Mạc nhiều lần tham vấn
Người đời sau thường gọi Nguyễn Bỉnh Khiêm là Trạng Trình và lưu truyền rất nhiều câu chuyện về những lời “tiên tri” của ông. Bảo tàng Lịch sử Quốc gia ghi nhận trong dân gian tồn tại nhiều truyền thuyết về Sấm Trạng Trình, nhưng những câu chuyện này cần được phân biệt với các sự kiện được sử liệu xác nhận.
Điều có cơ sở lịch sử rõ hơn là sau khi cáo quan, Nguyễn Bỉnh Khiêm vẫn được các vua nhà Mạc coi trọng và thường hỏi ý kiến về những việc quan trọng. Theo tư liệu của Hải Phòng, dù đã trí sĩ, ông còn hai lần theo vua Mạc làm Tham tán quân cơ đi dẹp loạn ở Tuyên Quang.
Như vậy, hình ảnh Nguyễn Bỉnh Khiêm không chỉ là một ông trạng được dân gian gắn với những lời tiên đoán. Ông còn là một nhà nho có kiến thức về chính trị, lịch sử và lý học, được những người đứng đầu nhà nước đương thời tham khảo.
Chính sự kết hợp giữa tư tưởng, học vấn, trải nghiệm chính trường và những câu chuyện dân gian đã tạo nên hình tượng Trạng Trình đặc biệt trong văn hóa Việt Nam.
