MỘT ĐÊM TRÊN SÔNG BẠCH ĐẰNG

Đêm cuối tháng 3 năm 1288, trên vùng cửa sông Bạch Đằng, mặt nước tưởng như hoàn toàn yên tĩnh. Những bãi lau ven sông chìm trong bóng tối, thỉnh thoảng chỉ nghe tiếng nước vỗ vào mạn thuyền. Nhưng phía sau vẻ bình lặng ấy, quân dân nhà Trần đang âm thầm chuẩn bị cho một trận đánh mà sau này trở thành một trong những chiến thắng lớn nhất lịch sử dân tộc.

Quân Nguyên – Mông lúc ấy đang rút khỏi Đại Việt sau khi cuộc xâm lược lần thứ ba gặp nhiều thất bại. Đoàn thuyền do Ô Mã Nhi chỉ huy tìm đường ra biển theo sông Bạch Đằng. Họ có nhiều chiến thuyền và tin rằng sau những trận chiến kéo dài, quân Đại Việt đã không còn đủ sức ngăn cản mình.

Nhưng họ không biết rằng Trần Hưng Đạo đã chờ sẵn.

Từ nhiều ngày trước, quân Trần bí mật cho đóng những cọc gỗ lớn xuống lòng sông. Những thân gỗ được vót nhọn, cắm sâu dưới bùn và bố trí theo một trận địa tính toán rất kỹ. Khi nước triều dâng, những chiếc cọc gần như biến mất dưới mặt nước, không thể nhìn thấy từ xa.

Quân Trần cũng bố trí lực lượng ở hai bên bờ và chuẩn bị thuyền chiến ở những vị trí kín đáo.

Mọi người chỉ còn chờ một điều: con nước.

Bạch Đằng là một dòng sông có thủy triều lên xuống mạnh. Khi nước dâng, thuyền có thể đi qua những khu vực tưởng như bình thường. Nhưng khi nước rút, những bãi cọc sẽ hiện ra.

Sáng hôm sau, đoàn thuyền của quân Nguyên – Mông tiến vào.

Quân Trần không lập tức giao chiến. Một số thuyền nhỏ tiến ra khiêu chiến rồi giả vờ rút lui. Quân địch tưởng quân Đại Việt sợ hãi nên đuổi theo.

Càng đuổi, họ càng tiến sâu vào trận địa.

Đến khi thủy triều bắt đầu rút, những đầu cọc nhọn dần nhô lên khỏi mặt nước.

Lúc ấy, quân Nguyên – Mông mới nhận ra mình đã rơi vào bẫy.

Những chiến thuyền lớn đang di chuyển với tốc độ cao không thể quay đầu kịp. Một số đâm vào cọc, bị thủng đáy hoặc mắc kẹt giữa dòng. Đội hình trở nên hỗn loạn.

Ngay lúc đó, quân Trần từ hai bên bờ và các hướng đồng loạt tấn công.

Tiếng trống trận vang lên giữa dòng sông.

Tên bắn xuống.

Thuyền chiến lao tới.

Khói lửa phủ kín mặt nước.

Quân Nguyên – Mông cố tìm đường tháo chạy nhưng đội hình đã bị phá vỡ. Nhiều chiến thuyền mắc vào bãi cọc, những chiếc khác bị quân Trần bao vây.

Cuộc chiến diễn ra dữ dội cho đến khi đội quân xâm lược hoàn toàn thất bại.

Sau trận đánh, Bạch Đằng trở lại vẻ yên tĩnh vốn có. Những thân cọc vẫn nằm dưới lòng sông, còn những con thuyền từng đi qua nơi đây đã không thể trở về.

Chiến thắng Bạch Đằng năm 1288 đánh dấu thất bại quyết định của quân Nguyên – Mông trong cuộc xâm lược Đại Việt lần thứ ba. Đó cũng là lần thứ ba dòng sông này trở thành nơi quân dân Việt Nam đánh bại một đội quân xâm lược lớn bằng cách tận dụng địa hình và thủy triều.

Gần một nghìn năm sau, người ta vẫn tìm thấy những dấu tích của trận địa cọc trên vùng sông Bạch Đằng.

Nhưng có lẽ điều đáng nhớ nhất không phải những thân gỗ đã nằm lại dưới lòng sông.

Đó là cách những người xưa quan sát dòng nước, hiểu từng con nước lên xuống và biến chính thiên nhiên thành một phần của trận đánh.

Hôm nay, Bạch Đằng đã trở thành một vùng sông nước bình yên. Thuyền bè vẫn qua lại, những làng quê vẫn nằm bên bờ sông và cuộc sống của người dân vẫn tiếp tục như bao đời nay.

Chỉ cần đứng bên dòng nước và tưởng tượng lại buổi sáng năm 1288, người ta sẽ thấy lịch sử dường như không còn quá xa.

Bởi trên chính dòng sông đang lặng lẽ trôi ấy, hơn bảy trăm năm trước, từng có một đội quân lớn tiến vào với niềm tin rằng họ sẽ thoát khỏi Đại Việt.

Nhưng cuối cùng, họ đã bị giữ lại bởi một trận địa được chuẩn bị trong âm thầm.

Và từ lòng sông Bạch Đằng, một câu chuyện về trí tuệ, lòng kiên nhẫn và ý chí bảo vệ đất nước đã được truyền lại cho những thế hệ sau.