Một Đời Áo Trắng, Một Thời Lửa Đạn

Từ giảng đường đến nơi bom đạn

Đặng Thùy Trâm sinh năm 1942 tại Hà Nội, trong một gia đình trí thức. Năm 1961, chị vào học Trường Đại học Y Hà Nội và tốt nghiệp sớm một năm, loại xuất sắc vào tháng 6/1966. Khi nhiều bạn bè cùng trang lứa còn đứng trước những lựa chọn của tuổi trẻ, chị tình nguyện vượt Trường Sơn vào chiến trường. Và vào tháng 3/1967, chị được phân công về Quảng Ngãi, công tác tại Bệnh viện Đức Phổ.

Bám trụ giữa bệnh viện dã chiến

Từ tháng 4/1967 đến tháng 5/1970, Đặng Thùy Trâm phụ trách Bệnh viện Đức Phổ. Gần ba năm ở chiến trường là gần ba năm chị sống giữa những thiếu thốn, hiểm nguy và những cuộc đánh phá liên tiếp. Bệnh viện phải nhiều lần di chuyển, thương binh phải được đưa đi trong điều kiện khẩn cấp, nhưng công việc cứu chữa chưa bao giờ được phép dừng lại.

Chị cùng đồng đội điều trị cho hàng nghìn thương binh và người dân bị thương. Khi cần, chị trực tiếp đến các cơ sở và các căn cứ để làm nhiệm vụ. Với Đặng Thùy Trâm, giữ được một người sống sót sau chiến tranh cũng chính là giữ lại một phần hy vọng. Chiếc áo blouse trên người chị vì thế cũng trở thành hình ảnh của sự bền bỉ và lòng tận tụy giữa chiến trường.

Tuổi trẻ không lùi bước trước gian khổ

Chiến tranh lấy đi của chị những ngày tháng bình yên, nhưng không lấy đi được niềm tin. Những cô gái Đặng Thùy Trâm ấy vẫn làm việc, vẫn chăm sóc thương binh, vẫn quan tâm đến đồng đội và những người dân mà chị gặp trên đường. Ngày 27/9/1968, chị được kết nạp vào Đảng.

Trong những trang nhật ký, bên cạnh hình ảnh một nữ bác sĩ kiên cường còn là một cô gái rất đỗi bình thường, chị nhớ mẹ, nhớ gia đình và có những lúc buồn hay mệt mỏi. Nhưng mỗi khi trở lại với công việc, chị lại tiếp tục đứng giữa những người đang cần mình. Có lẽ chính điều đó khiến sự cống hiến của chị càng trở nên đẹp đẽ: chị cũng biết sợ, biết nhớ, biết đau, nhưng vẫn chọn ở lại.

Ngày người bác sĩ nằm lại giữa chiến trường

Ngày 22/6/1970, trên đường làm nhiệm vụ từ Ba Tơ về vùng đồng bằng, Đặng Thùy Trâm hy sinh tại Đức Phổ. Chị ra đi khi chưa đầy 28 tuổi, để lại phía sau là bệnh viện, đồng đội và những người mà chị đã dành gần ba năm để chăm sóc.

Không có một tuổi già để trở về, không có ngày được khoác lại chiếc áo blouse trong một đất nước hòa bình. Điều còn lại là hình ảnh một người bác sĩ trẻ đã đem cả tuổi xuân của mình đặt giữa chiến trường, nơi mỗi ngày đều có thể là ngày cuối cùng.

“Đừng đốt. Bản thân nó đã có lửa rồi.”

Sau khi chị hy sinh, những cuốn nhật ký được một sĩ quan Mỹ tìm thấy. Khi có ý định đốt chúng, người phiên dịch Nguyễn Trung Hiếu đã nói: “Đừng đốt. Bản thân nó đã có lửa rồi.”

35 năm sau, những trang nhật ký được trao lại cho gia đình và xuất bản vào năm 2005. Từ những dòng chữ của một cô gái đã nằm lại nơi đất lửa, người đọc hôm nay vẫn có thể nhìn thấy một thời chiến tranh qua những suy nghĩ, nỗi nhớ và niềm tin của chị.

Một người ngã xuống, một ngọn lửa ở lại

Đặng Thùy Trâm đã hy sinh, nhưng những gì chị dành cho chiến trường Đức Phổ không mất đi. Năm 2006, chị được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Có những người được nhớ đến bởi những chiến công lớn. Đặng Thùy Trâm được nhớ đến bởi một chiếc áo blouse giữa bom đạn, những năm tháng bám trụ bên thương binh và một tuổi xuân đã tự nguyện gửi lại cho đất nước.

Chị nằm lại giữa thời hoa lửa, còn ngọn lửa của tuổi hai mươi ấy vẫn tiếp tục cháy trong lòng những người đến sau.