Một đời binh nghiệp, một lòng vì nước
"Tuổi thanh xuân của tôi rực lửa và cuồng nhiệt như chính những năm tháng kháng chiến ấy" Đại tá Phạm Anh Thi mở đầu câu chuyện, giọng nói trầm ấm nhưng vẫn ánh lên khí thế của người lính trẻ năm xưa. Sinh ra và lớn lên tại vùng quê nghèo xã Chính Lý, huyện Lý Nhân, tỉnh Hà Nam, với tên khai sinh là Phạm Văn Thi, nhưng khi bước vào quân ngũ, ông lại chọn cho mình cái tên Phạm Anh Thi, như một cách để khẳng định quyết tâm và chí khí của mình.
"Năm 1965, khi mới 17 tuổi, tôi đã từ chối con đường Thanh niên Xung phong, bởi trong lòng tôi chỉ có một khát khao duy nhất là được trực tiếp cầm súng, được chiến đấu bảo vệ Tổ quốc". Quyết định ấy, ở cái tuổi mà nhiều người còn đang mải mê với những ước mơ bình dị, đã đánh dấu bước ngoặt cuộc đời ông, đưa ông dấn thân vào con đường binh nghiệp gian khổ, nhưng cũng đầy vinh quang.
Sau thời gian huấn luyện (một tháng mười ngày) tại Tiểu đoàn 31, Trung đoàn 32, Chương Mỹ, Hà Tây, tôi nhận lệnh hành quân vào Chiến trường Bắc Tân, Thừa Thiên Huế, thuộc phân khu Bắc của Quân khu Trị Thiên. "Chiến trường miền Nam, nó không hề giống như những gì tôi từng tưởng tượng", nhất là Chiến dịch Mậu Thân 1968 đã khắc sâu vào tâm trí tôi những ký ức không thể nào quên; ông Thi trầm ngâm, giọng nói như đang lạc vào miền ký ức. Với nhiệm vụ thông tin trinh sát, thường xuyên đi cùng cấp trên để trinh sát địa hình và nắm bắt tình hình, tôi luôn phải giữ một cái đầu lạnh và sự tỉnh táo tuyệt đối: "Lãnh đạo thường xuyên quán triệt tôi tuyệt đối không được nổ súng trước, trừ trường hợp giáp lá cà mặt đối mặt mới dùng đến vũ khí". Hơn ai hết, tôi hiểu rằng, một sơ suất nhỏ cũng có thể gây ra hậu quả khôn lường. Trong trường hợp bị quân địch truy sát, việc bảo mật thông tin tuyệt đối là nhiệm vụ sống còn liên quan đến vận mệnh của đất nước: "Nếu không thể thoát được thì có một quả lựu đạn dành cho mình, tuyệt đối không để địch bắt" ông Thi nói, giọng nói trầm xuống. Những lời kể của ông, không chỉ là những dòng hồi ức, mà còn là những thước phim sống động về một thời kỳ lịch sử hào hùng của dân tộc, nơi những người lính như ông đã đặt đất nước lên trên cá nhân, đặt tương lai lên trên trách nhiệm.
Trong những năm tháng chiến tranh ác liệt ấy, ông Thi đã có lần được gặp gỡ Đại tướng Nguyễn Chí Thanh - một vị tướng tài ba của Quân đội ta: "Tôi nhớ như in đó là vào tháng 6 năm 1967, lúc đó đại tướng vào chiến trường để trực tiếp chỉ đạo, tôi làm trong tổ trinh sát nhưng cương vị chỉ là chiến sĩ thôi, nên thật sự không hề biết đó là Đại tướng. Ông ấy ăn mặc rất giản dị, quần áo bà ba, thấy có đội trinh sát, cán bộ bảo vệ đi theo thì chỉ nghĩ là một lãnh đạo cấp trên nào đó”, mãi đến "Cuối tháng 7 năm 1967, thì nhận được tin Đại tướng qua đời, lúc đó mới biết là thân phận thật sự của lãnh đạo, một điều vô cùng tiếc nuối". Sự ra đi của vị Tướng tài ba ấy đã để lại một khoảng trống lớn trong lòng những người lính, nhưng cũng tiếp thêm sức mạnh cho họ, quyết tâm chiến đấu đến cùng vì độc lập, tự do của Tổ quốc.
"Người giữ lửa" nơi hậu phương
Năm 1972, Đại tá Phạm Anh Thi được điều động làm Chính trị viên Kho quân khí tại Quân khu Trị Thiên, một đơn vị hậu cần có quy mô tương đương tiểu đoàn. Trong hoàn cảnh chiến tranh ác liệt, công việc tiếp nhận và cấp phát vũ khí diễn ra khẩn trương cả ngày và đêm “Mỗi xe không quá 6 người, thời gian giải phóng hàng hóa không quá 5 phút, cấp hàng lên xe thì không quá 7 phút”, với khẩu hiệu "người chờ xe, xe không chờ người" đã trở thành kim chỉ nam hành động. Việc vận chuyển hàng hóa vào chiến trường gặp vô vàn khó khăn: địa hình hiểm trở, thời gian gấp, số lượng hàng hóa khó xác định, thực hiện nhiệm vụ diễn ra dưới làn bom đạn của địch,... Ông Thi nhớ lại, những đêm tối mịt mùng, cả đoàn người cải trang, âm thầm bám sát nhau di chuyển "Không có một tín hiệu nào để nhận biết nhau, làm việc theo đội ngũ, tối thì mịt mờ, cải trang chỉ có người nọ bám sát người kia cứ thế mà đi". Thế nhưng, tinh thần làm việc của những người lính hậu cần vẫn luôn khẩn trương, không một lời than vãn: "Có mấy chục người nhưng chúng tôi một ngày phải vận chuyển 150 xe hàng". Môi trường làm việc khắc nghiệt đòi hỏi sự kiên cường và quyết tâm cao độ, tất cả vì một mục tiêu chung: giải phóng tuyến đường, tiếp sức cho tiền tuyến: “Chúng tôi toàn phải động viên nhau, công việc vất vả nhưng an toàn hơn các anh em bộ binh, mạng sống giữ được hay không chẳng thể lường trước nên phải cố hết sức mà làm”, ông Thi kể, minh chứng cho sự nỗ lực phi thường của họ.
Chứng nhân lịch sử ngày thống nhất
"Điều tiếc nuối lớn nhất trong cuộc đời binh nghiệp của tôi là không thể trực tiếp tham gia Chiến dịch Hồ Chí Minh" Đại tá Phạm Anh Thi tâm sự, giọng nói vẫn còn vương chút ngậm ngùi. " Vì tính chất công việc tại chỗ, lịch trình làm việc tại kho quân khí, với nhiệm vụ tiếp nhận và cấp phát vũ khí nên tôi không thể tận mắt chứng kiến hình ảnh lá cờ nước ta được gương cao trên nóc Dinh Độc Lập khi đó". Dù vậy, nhưng trái tim tôi vẫn sục sôi cùng nhịp đập của chiến trường. "Nhìn đồng đội xông pha nơi trận tuyến, lòng tôi nóng như lửa đốt. Nhưng nhiệm vụ được giao, tôi phải hoàn thành"; ông Thi nói, thể hiện sự hy sinh thầm lặng của những người lính hậu cần.
Dù không trực tiếp cầm súng, ông Thi vẫn dõi theo từng bước tiến của quân ta trên bản đồ, ghi lại từng ngày Giải phóng, từ Quảng Trị, Thừa Thiên Huế đến Đà Nẵng: "Khi hay tin Quảng Trị được giải phóng, tôi đã vô cùng xúc động. Đó là tỉnh đầu tiên được giải phóng trong Chiến dịch, báo hiệu ngày thống nhất đã đến gần" ông kể bằng giọng nói đầy xúc động. "Chỉ theo dõi qua bản đồ để khoanh và ghi ngày giải phóng từng tỉnh,...Vừa khoanh vừa vui mừng cùng các lực lượng chiến đấu". Những lời kể của ông Thi, không chỉ là những dòng hồi ức, mà còn là minh chứng cho niềm vui sướng vỡ òa của một người lính, khi đất nước được hoàn toàn thống nhất, dù bản thân không trực tiếp góp mặt trong giờ phút lịch sử ấy.
