Một đời cha tôi đã c.hiến đấu kiên trung vì độc lập, tự do của dân tộc. Tinh thần cách mạng của cha sẽ mãi được con cháu cùng các thế hệ Nhân dân Hà Tĩnh tiếp nối, giữ gìn.

Một đời cha tôi đã c.hiến đấu kiên trung vì độc lập, tự do của dân tộc. Tinh thần cách mạng của cha sẽ mãi được con cháu cùng các thế hệ Nhân dân Hà Tĩnh tiếp nối, giữ gìn."

​Đó là những lời tri ân đầy xúc động của ông Trần Hậu Ngọc khi nhớ về người cha thân yêu của mình – cụ Trần Hậu Xương. Trong dòng chảy oanh liệt của phong trào Xô viết Nghệ Tĩnh và ngọn lửa Tổng khởi nghĩa Tháng Tám, đồng chí Trần Hậu Xương (1913–1970) hiện lên như một biểu tượng quật cường cho khí tiết cách mạng. Cả cuộc đời ông là hành trình cống hiến trọn vẹn, kết hợp tài tình giữa y thuật cứu người và bản lĩnh người chiến sĩ kiên trung.

​Sinh ra tại thôn Văn Yên, xã Trung Tiết, huyện Thạch Hà (nay thuộc TP Hà Tĩnh), ông giác ngộ lý tưởng và gia nhập Tân Việt Cách mạng Đảng từ năm 16 tuổi (1929), sau đó trở thành Bí thư Chi bộ xã Trung Tiết. Bị thực dân Pháp bắt giam và t.r.a t.ấ.n d.ã man tại Nhà lao Hà Tĩnh, ông vẫn giữ trọn khí tiết, dẫn đầu các cuộc đấu tranh tuyệt thực nơi ngục tối. Mãn hạn t.ù năm 1933, ông lấy nghề bốc thuốc châm cứu làm vỏ bọc để vừa chữa bệnh cho dân nghèo, vừa âm thầm gây dựng lực lượng chờ thời cơ.

​Mùa thu năm 1945, ông xông xáo qua các vùng Thạch Hà, Can Lộc, Đồng Môn để truyền đi lệnh tổng khởi nghĩa. Ngày 17/8/1945, ông trực tiếp chỉ huy hàng nghìn quần chúng nổi dậy giành chính quyền tại Thạch Hà. Hình ảnh người cán bộ Trần Hậu Xương hiên ngang cưỡi ngựa, đeo g.ư.ơ.m dài, phong thái nhã nhặn đến thu nhận ấn triện từ chính quyền cũ đã trở thành ký ức đi cùng năm tháng về một sự chuyển giao chính quyền êm đẹp nhưng chan chứa sức mạnh chính nghĩa.

​Khi Hà Tĩnh giành chính quyền tỉnh lỵ (18/8/1945), ông đảm nhận vai trò phụ trách quân sự. Bước vào hai cuộc kháng chiến, ông tiếp tục khoác áo lính chiến đấu tại Na Pê (Lào), tham gia Chiến dịch Điện Biên Phủ và cống hiến trọn đời cho y học quân sự.

​Sự hy sinh bền bỉ của cụ Trần Hậu Xương là tấm gương sáng ngời về người cộng sản trọn vẹn vì nước vì dân. Xin nghiêng mình kính cẩn tri ân người cán bộ tiền khởi nghĩa kiên trung – người đã hiến dâng trọn tuổi xuân cho nền độc lập tự do của Tổ quốc, để lại một di sản tinh thần bất tử, tiếp thêm ngọn lửa yêu nước và niềm tự hào sâu sắc cho muôn thế hệ người dân Việt Nam.