Một đời đi qua chiến tranh và ký ức ngày toàn thắng (2)

MỘT ĐỜI ĐI QUA CHIẾN TRANH

Trong những ngày tháng Tư lịch sử, khi cả nước đang kỷ niệm 51 năm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, chúng tôi có dịp gặp cựu chiến binh Nguyễn Kiếm, nguyên Trợ lý quân báo, Quân đoàn 1.

Sinh năm 1945 tại vùng đất ven sông Trà khúc, thuộc thôn Đông Dương, xã Tịnh Ấn Tây, huyện Sơn Tịnh (cũ), nay phường Trương Quang Trọng. Cuộc đời của Đại tá Nguyễn Kiếm đã gắn liền với khói lửa chiến tranh từ thuở thiếu thời.

Mẹ ông là bà Nguyễn Thị Trà, người đã dành cả cuộc đời thầm lặng nuôi giấu cán bộ dưới những căn hầm bí mật được đào sâu dưới lũy tre sau nhà. Từ những căn hầm ấy, ý chí giải phóng dân tộc đã ngấm vào máu thịt của ông.

Ông tham gia cơ sở cách mạng từ khi 15 tuổi. Đến năm 16 tuổi, ông tạm biệt mẹ, nhập ngũ vào Đại đội 21, Tỉnh đội Quảng Ngãi. Sau thời gian rèn luyện tại địa phương, với sự thông minh và quả cảm, ông được cử ra Bắc học tại Trường Sĩ quan Lục quân 1. Sau khi tốt nghiệp, ông được giữ lại làm giáo viên trong 4 năm để đào tạo các thế hệ sĩ quan trẻ.

Tiếng gọi miền Nam luôn thôi thúc trong lòng người sĩ quan trẻ. Năm 1969, với vai trò là Đại đội trưởng Đại đội Trinh sát đặc công thuộc Quân khu Hữu Ngạn, ông bắt đầu dấn thân vào các chiến trường trọng điểm.

Với cương vị Chủ nhiệm Trinh sát Trung đoàn 48, ông trực tiếp chỉ huy đơn vị tham gia chiến dịch 81 ngày đêm bảo vệ Thành cổ Quảng Trị.

"Nếu xem phim Mưa đỏ về chiến dịch 81 ngày đêm bảo vệ Thành cổ Quảng Trị, mọi người thấy ác liệt một, thì thực tế gấp mười. Đồng đội hy sinh nhiều đến mức tôi bị trầm cảm. Một ngày một đêm mất cả trăm người, ròng rã 81 ngày đêm như thế”, Đại tá Nguyễn Kiếm nghẹn ngào.

Trong cái nắng cháy thịt và mưa bom bão đạn, ranh giới giữa sự sống và cái chết chỉ mỏng như sợi tóc. Sự tàn khốc của chiến tranh hiện hữu ngay trên cơ thể ông.

Trước khi vào chiến dịch, ông là chàng thanh niên trẻ lực lưỡng nặng 60kg. Khi kết thúc chiến dịch, ông chỉ còn 35kg. Bước ra khỏi Quảng Trị với một cơ thể gầy gò, nhưng một ý chí đã được tôi luyện thành thép.

Sau chiến dịch 81 ngày đêm bảo vệ Thành cổ Quảng Trị, ông trở về Quân đoàn 1. Tháng 1/1975, đơn vị bắt đầu cuộc hành quân thần tốc dọc đường Tây Trường Sơn tiến về miền Nam.

Ông nhớ lại những ngày hành quân không nghỉ, vượt qua Thừa Thiên Huế vừa mới giải phóng rồi ngược ra Quảng Trị để chuẩn bị cho trận quyết chiến cuối cùng.

Ngày 26/4/1975, Quân đoàn 1 nổ phát súng đầu tiên tại ấp Bình Cơ (Đồng Nai) rồi tiến về giải phóng Thủ Dầu Một. Đúng 10 giờ 30 phút ngày 30/4, đơn vị của ông đánh thẳng vào Bộ Tổng tham mưu ngụy. Lúc 12 giờ trưa, ông cùng đồng đội tiến vào Dinh Độc Lập.

"Trưa 30/4/1975, khí thế lúc đó không thể diễn tả hết bằng lời. Bộ đội vui mừng, dân heo hò, cả đất trời như vỡ òa. Chúng tôi vào tiếp quản, thu dọn tàn binh và thu giữ tài liệu trong Dinh Độc Lập”, ông Kiếm xúc động nhớ lại.

Hạnh phúc là vậy, nhưng trong lòng người sĩ quan quân báo vẫn nhói lên một nỗi đau âm ỉ. Vì những đồng đội đã ngã xuống chỉ 30 phút trước giờ giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước. Họ đã đi qua hàng nghìn ngày gian khổ, nhưng đã mãi mãi nằm lại trước thời khắc đất nước thống nhất.

GIỎ TRÁI CÂY ĐẪM NƯỚC MẮT NGÀY TRỞ VỀ

Sau lễ duyệt binh mừng đất nước thống nhất, ông cùng nhiều đồng đội giơ tay: “Xin phép thủ trưởng cho chúng em về thăm gia đình vài ngày".

Với số tiền 8.000 đồng tiền thưởng trên tay, ông ngơ ngác giữa phố phường Sài Gòn, không biết mua quà gì cho mẹ sau 14 năm xa cách. Cuối cùng, ông quyết định mua giỏ trái cây, lên chuyến xe chở quân tỏa về miền Trung.

Cuộc gặp gỡ với mẹ năm ấy đẫm trong nước mắt. Người mẹ già bao năm tự hỏi "con mình còn sống hay đã mất", giờ đây nhìn thấy đứa con trai bằng xương bằng thịt đứng trước hiên nhà. Mẹ mừng đến mức không nói nên lời, cứ chạy quanh rồi khóc.

Sau này, khi ông xây lại nhà trên nền cũ, lúc đào móng vẫn thấy nguyên những căn hầm bí mật mà mẹ ông đã dùng để nuôi giấu cán bộ. Mẹ giữ hầm bí mật nuôi giấu bộ đội trong lòng đất, con cầm súng nơi chiến trường, tất cả đều vì ngày độc lập cho đất nước.

Niềm vui đoàn viên chẳng kéo dài được bao lâu, ông lại tiếp tục lên đường về đơn vị. Năm 1978, ông tiếp tục sang Campuchia thực hiện nghĩa vụ quốc tế.

Những năm tháng ấy, vợ thay ông phụng dưỡng mẹ già trong những năm tháng cuối đời. Sự hy sinh thầm lặng của hậu phương chính là điểm tựa để người lính đặc công nước vững tay súng nơi đầu sóng ngọn gió.

TÂM NGUYỆN GỬI LẠI MAI SAU

Năm 1983, ông giữ chức Lữ đoàn phó, Tham mưu trưởng Lữ đoàn Đặc công Hải quân 126, Bộ Tư lệnh Quân chủng Hải quân. Phải đến năm 1989, sau gần 30 năm dấn thân vào những nơi gian khổ nhất, Đại tá Nguyễn Kiếm mới trở về quê hương để công tác gần gia đình.

Ông giữ chức Chủ tịch Hội Cựu chiến binh huyện Sơn Tịnh (cũ) trong suốt 15 năm trước khi nghỉ hưu. Trong quãng thời gian này, ông không chỉ là một cán bộ mẫn cán mà còn là người truyền lửa cho thế hệ trẻ, giúp đỡ những đồng đội cũ vượt qua khó khăn trong thời bình.

Giờ đây, khi nhìn lại một đời đi qua chiến tranh, Đại tá Nguyễn Kiếm tự hào về sự trưởng thành của gia đình mình. Ông có ba người con đều thành đạt và tử tế. Con trai cả là Trung tá quân đội nối nghiệp cha, hai con gái một người công tác tại trường đại học và một người làm việc tại bệnh viện.

Trở lại TP.Hồ Chí Minh dịp kỷ niệm 50 năm ngày thống nhất vào năm 2025, đứng trước Dinh Độc Lập lịch sử, người cựu chiến binh năm xưa không giấu được sự xúc động khi thấy thành phố đã thay da đổi thịt.

Đại tá Nguyễn Kiếm tâm sự, Bác Hồ từng nói: "Đến ngày thắng lợi, nhân dân ta sẽ xây dựng lại đất nước ta đàng hoàng hơn, to đẹp hơn". Bây giờ sự phát triển không chỉ gấp mười mà là gấp mấy chục lần. Tôi mãn nguyện vì công sức mình cống hiến không hề lãng phí.

Cuộc đời Đại tá Nguyễn Kiếm là một bản hùng ca về lòng yêu nước và đức hy sinh cao cả. Những giây phút lịch sử tại Dinh Độc Lập không chỉ khắc sâu trong tâm trí ông như một dấu ấn vàng son, mà còn là bài học vô giá cho thế hệ trẻ hôm nay.

Đó là thông điệp về giá trị thiêng liêng của độc lập, tự do, và là lời nhắc nhở về lòng biết ơn sâu sắc đối với những người đã hiến dâng cả thanh xuân để đổi lấy hòa bình cho dân tộc.