Một đời gắn với chữ nghĩa

Có những người sống bằng nghề chữ.

Đào Tấn là một trong số đó.

Từ tuổi trẻ, ông đã gắn với sách.

Sau này, ông lại gắn với văn chương.

Những con chữ trở thành phương tiện để ông suy nghĩ về cuộc đời.

Chữ giúp ông bước vào khoa cử.

Chữ đưa ông vào quan trường.

Và chữ cuối cùng lại giúp ông trở thành một trong những tên tuổi lớn của nghệ thuật tuồng.

Một hành trình rất đặc biệt.

Ban đầu, ông học chữ để thi.

Sau đó, ông dùng chữ để làm việc.

Rồi cuối cùng, ông dùng chữ để sáng tạo.

Ba giai đoạn tưởng khác nhau nhưng thực ra nối liền nhau.

Những năm tháng đọc sách giúp ông có vốn văn hóa.

Những năm làm quan giúp ông có vốn sống.

Và cả hai kết hợp để tạo nên văn chương.

Đó là lý do tác phẩm của ông có nền tảng tri thức vững.

Nhưng tri thức không làm tác phẩm trở nên lạnh lùng.

Bởi phía sau những kiến thức ấy là trải nghiệm của một con người đã đi qua nhiều biến động.

Ông hiểu niềm vui.

Hiểu nỗi đau.

Hiểu tham vọng.

Hiểu mất mát.

Hiểu sự mong manh của danh vị.

Những hiểu biết ấy đi vào nhân vật.

Và làm cho nhân vật trở nên có chiều sâu.

Đào Tấn đã sống một đời với chữ.

Nhưng chữ nghĩa trong tay ông không phải những ký hiệu chết.

Nó trở thành tiếng hát.

Trở thành lời thoại.

Trở thành nhân vật.

Trở thành sân khấu.

Và cuối cùng trở thành di sản.