Một đời gánh chịu mất mát

Có những con đường trong chiến tranh không chỉ được đi qua bởi những đoàn quân mà còn in dấu chân của những người dân âm thầm vận chuyển lương thực, thuốc men và giữ liên lạc với cơ sở. Trong số đó có những người mẹ vừa phải lo cho gia đình, vừa gánh trên vai trách nhiệm với quê hương. Mẹ Trương Thị Tư đã trải qua những năm tháng như vậy, với một cuộc đời gắn bó sâu sắc với phong trào cách mạng ở địa phương.

Gia đình mẹ có 10 người con. Chồng mẹ tham gia công an huyện rồi thoát ly công tác tại hậu cần tỉnh Vĩnh Long. Trong thời gian chồng làm nhiệm vụ, mẹ vừa nuôi con, làm ruộng, vừa tham gia hoạt động cách mạng. Bà đào công sự quanh nhà để nuôi chứa cán bộ. Mái nhà vốn dành cho cuộc sống gia đình trở thành nơi chở che những người đang hoạt động trong điều kiện bí mật.

Địch biết chồng mẹ tham gia cách mạng nên từng treo thưởng lớn để truy bắt. Nhưng mẹ không vì vậy mà rút lui. Khi những người con lớn khoảng 15-16 tuổi, mẹ đều cho tham gia kháng chiến. Đằng sau quyết định ấy là tình yêu của một người mẹ, nhưng cũng là nhận thức về trách nhiệm của mỗi gia đình trong những năm đất nước còn chiến tranh.

Theo phân công của chi bộ, mẹ phụ trách thu thuế, lúa gạo và những khoản đóng góp của nhân dân. Bà còn tìm nguồn mua thuốc men, dụng cụ y tế, nilon, vải và chà gạo thông qua các cơ sở mật. Công việc hậu cần không có tiếng súng nhưng đòi hỏi sự cẩn trọng không kém những nhiệm vụ khác. Mỗi lần đi lại đều phải tính toán để tránh sự theo dõi của địch.

Bà Nguyễn Thị Pho từng theo mẹ đi xay gạo khi mới 14 tuổi. Mẹ luôn nhắc bà phải giữ vẻ bình thường và biết cách ngụy trang. Khoảng 10 ngày, mẹ lại đi xay gạo. Khi địch phát hiện lượng gạo lớn và đặt câu hỏi, mẹ không hốt hoảng mà giải thích rằng gia đình có nhiều con nên nhu cầu gạo cao. Cách xử lý khéo léo ấy giúp mẹ vượt qua cuộc kiểm tra.

Những chuyến đi của mẹ diễn ra trong một vùng đất đầy bất ổn. Cựu chiến binh Nguyễn Văn Tư cho biết Phú Hựu từng có nhiều đồn bốt, lực lượng hai bên hoạt động đan xen. Trong hoàn cảnh đó, sự hỗ trợ của người dân trở nên đặc biệt quan trọng. Mẹ Tư cùng bà con góp lương thực, thuốc men và chỗ trú cho cán bộ, giúp cơ sở cách mạng có thể tiếp tục tồn tại.

Mẹ không chỉ làm nhiệm vụ hậu cần. Bà còn cùng chị em phụ nữ tham gia đấu tranh chính trị, chống bắt lính, phá cầu đường. Có lần, sau một cuộc đấu tranh tại Vĩnh Long, mẹ bị bắt cùng các chị em và bị áp giải qua Cần Thơ. Địch tìm cách khai thác thông tin bằng nhiều hình thức, nhưng mẹ vẫn nhất quyết giữ kín.

Sau cùng, chúng vẽ cờ ba sọc lên nón lá rồi thả về. Mẹ và các chị em không chấp nhận, đồng loạt vứt bỏ những chiếc nón. Khi địch vẽ tiếp lên áo, họ cũng bỏ áo. Những hành động ấy không cầu kỳ nhưng cho thấy một tinh thần cứng cỏi.

Trong gia đình mẹ hiện còn 5 Bằng Tổ quốc ghi công cùng nhiều Huân, Huy chương và danh hiệu Bà Mẹ Việt Nam Anh hùng. Những dấu tích ấy kể lại câu chuyện về một gia đình đã đóng góp trong chiến tranh. Mẹ Trương Thị Tư đã đi qua những năm tháng ấy bằng sự bền bỉ của một người mẹ và lòng kiên định của một người dân yêu nước. Dấu chân của mẹ có thể không được ghi trên những chiến trường lớn, nhưng vẫn in đậm trong ký ức quê hương.