MỘT ĐỜI GIỮ LỬA

Chiều miền Tây lặng gió.

Trước căn nhà nhỏ nằm nép bên hàng dừa già, cụ Nguyễn Văn Bảo ngồi lặng trên chiếc ghế gỗ cũ kỹ. Mái tóc bạc phơ phủ xuống vầng trán nhăn nheo bởi năm tháng. Đôi mắt cụ đã mờ theo tuổi tác, nhưng mỗi khi nhắc đến chiến tranh, ánh nhìn ấy lại bừng lên như có lửa.

Ngọn lửa của một thời tuổi trẻ đã đi qua bom đạn.

Cụ chậm rãi rót trà, giọng trầm xuống:

— Hồi đó… tụi tôi sống ngày nào là đánh ngày đó. Không ai biết mình còn sống tới sáng hôm sau hay không.

Ngoài sân, tiếng gió thổi qua những tàu lá dừa xào xạc. Không gian yên bình đến lạ. Khó ai có thể hình dung rằng người đàn ông già nua trước mặt từng đi qua những năm tháng dữ dội nhất của chiến tranh.

Năm 1961, Nguyễn Văn Bảo mới chỉ là một chàng trai trẻ ở vùng quê Trà Ôn. Miền Nam lúc ấy chìm trong khói lửa. Đêm đêm, tiếng súng vọng về từ những cánh đồng xa. Người dân sống trong nỗi lo sợ thường trực.

Một buổi tối, sau khi chứng kiến cảnh lính địch lùng bắt người dân trong xóm, chàng trai trẻ lặng lẽ nói với mẹ:

— Con đi theo cách mạng.

Mẹ cụ hôm ấy chỉ im lặng. Bà quay mặt lau nước mắt rồi gói cho con trai ít cơm nguội cùng mấy củ khoai lang.

Đó là bữa cơm cuối cùng của tuổi trẻ yên bình.

Từ lực lượng du kích xã, Nguyễn Văn Bảo dần trở thành người lính thực thụ. Ông đi qua nhiều đơn vị, từ biên phòng địa phương đến Địa không quân Trà Ôn rồi sau này là Trung đoàn 306 và Trung đoàn 318.

Những bước chân của người lính trẻ in dấu khắp Trà Vinh, Vĩnh Long, Tam Bình, Cầu Kè…

Đó là những vùng đất ngập bùn, đầy muỗi vắt và bom đạn.

Chiến tranh không giống như những gì người ta thường kể bằng vài dòng ngắn ngủi.

Chiến tranh là đói.

Là lạnh.

Là những đêm nằm giữa rừng sâu nghe tiếng trực thăng quần thảo trên đầu.

Là khi đồng đội vừa còn cười nói buổi sáng thì chiều đã nằm lại đâu đó giữa cánh đồng cháy khét mùi thuốc súng.

Cụ Bảo nhớ nhất những ngày bị bao vây ở Rừng Mắm – Trà Vinh.

Quân Mỹ phong tỏa toàn bộ lương thực. Người dân bị cấm tiếp tế cho cách mạng. Ai mang gạo vào rừng đều có thể bị bắt hoặc bắn chết.

Bộ đội bắt đầu đói.

Cái đói trong chiến tranh đáng sợ hơn bất cứ thứ gì.

Nó khiến bụng quặn lên từng cơn, đầu óc quay cuồng và đôi chân mềm nhũn như không còn sức lực.

Có hôm, cả tiểu đội chỉ còn đúng một trái dừa đước.

Người chiến sĩ trẻ năm ấy dùng dao chẻ trái dừa làm nhiều phần nhỏ rồi chuyền tay nhau từng ngụm nước đắng nghét.

Không ai than.

Không ai bỏ cuộc.

Giữa khu rừng ngập nước ấy, họ siết chặt tay nhau mà nói:

— Quyết thắng!

Tiếng hô vang lên giữa đêm tối như một lời thề.

Có lần đơn vị của cụ bị địch phục kích. Trực thăng quần đảo trên trời, đạn xé nát những rặng đước ven sông.

Một đồng đội ngã xuống ngay bên cạnh ông.

Máu nóng bắn lên mặt.

Người lính trẻ chỉ kịp kéo thi thể đồng đội vào mé rừng rồi tiếp tục cầm súng chiến đấu.

Bởi nếu dừng lại… tất cả sẽ chết.

Những năm 1967 – 1968 là thời gian ác liệt nhất.

Quân giải phóng thiếu vũ khí, thiếu thuốc men, thiếu cả cơm ăn. Nhưng điều họ chưa bao giờ thiếu là ý chí.

Họ chiến đấu bằng súng cũ, bằng dao găm, bằng mã tấu và bằng cả lòng yêu nước cháy bỏng.

Cụ Bảo khi ấy là Trung đội trưởng.

Ông dẫn anh em băng đồng trong đêm, lội qua những con kênh ngập bùn để đánh vào các căn cứ địch.

Có người đi mà không trở lại.

Có người vừa tròn đôi mươi đã nằm xuống mãi mãi.

Nhưng những người còn sống vẫn bước tiếp.

Vì phía trước họ là độc lập.

Là tự do.

Là ngày đất nước không còn tiếng bom rơi.

Rồi mùa xuân năm 1975 đến.

Ngày 30 tháng 4, cả miền Nam như vỡ òa.

Cụ Bảo kể rằng hôm ấy không ai ngủ. Đồng đội ôm nhau khóc giữa tiếng reo hò chiến thắng. Những lá cờ giải phóng tung bay đỏ rực giữa bầu trời Sài Gòn.

Người dân ùa ra đường.

Có người cười.

Có người khóc.

Có người đứng lặng hàng giờ như không tin chiến tranh đã thực sự kết thúc.

Người lính năm xưa ngẩng đầu nhìn bầu trời rất lâu.

Bầu trời hôm ấy xanh đến lạ.

Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua.

Những người đồng đội của cụ giờ phần lớn đã nằm lại đâu đó nơi chiến trường cũ. Chỉ còn những người lính già mang theo ký ức sống tiếp với thời gian.

Cụ Nguyễn Văn Bảo hôm nay không còn cầm súng.

Đôi tay từng đi qua chiến tranh giờ đã run run theo tuổi tác.

Nhưng trong giọng nói của cụ vẫn còn nguyên khí phách của một thời không khuất phục.

Cụ nhìn về phía đám trẻ đang nô đùa ngoài sân rồi chậm rãi nói:

— Đánh Mỹ đã khó… giữ được hòa bình còn khó hơn. Mấy đứa nhỏ bây giờ phải ráng học, ráng sống cho xứng đáng với những người đã chết.

Chiều dần buông xuống.

Người lính già ngồi lặng giữa ánh hoàng hôn đỏ sẫm.

Ở nơi sâu thẳm trong đôi mắt ấy, dường như vẫn còn cháy mãi ngọn lửa của một thời tuổi trẻ đã dành trọn cho Tổ quốc.