Một đời kể chuyện dòng sông

Giữa dòng chảy của sông, ông Phạm Văn Tiến (58 tuổi, thôn Thạch Bích, xã Quế Phước) cùng con đò nhỏ bền bỉ neo mình giữa hai bờ ký ức, ngày ngày kể câu chuyện dòng sông như hạt phù sa lặng lẽ bồi đắp dẫn lối những tâm hồn đồng điệu tìm về thắng tích Hòn Kẽm - Đá Dừng.

Người quê chỉ có tấm lòng

Hơn hai mươi năm lái đò, mái chèo mòn theo con nước, lưng áo sờn với gió sông, ông Phạm Văn Tiến cùng con đò nhỏ ngày ngày chở học trò thôn Thạch Bích qua sông Thu Bồn tìm con chữ.

Khi cây cầu treo nối đôi bờ Thạch Bích và Tứ Nhũ được xây dựng, học trò không còn phải chờ đò đến lớp, con đò tưởng chừng sẽ yên phận bên bãi bồi. Thế nhưng, với ông Tiến, dòng sông chưa bao giờ chỉ là kế sinh nhai. Từ chính con đò năm cũ, người lái đò bắt đầu hành trình mới từ cuối năm 2022: chở du khách ngược dòng Thu Bồn khám phá thắng tích Hòn Kẽm - Đá Dừng, nơi ký ức và hiện tại gặp nhau giữa miền quê Quế Phước.

Con đò trôi chậm theo dòng Thu Bồn, men giữa những vách đá dựng đứng. Trên hành trình đưa đoàn khách trẻ từ trung tâm thành phố ngược nguồn khám phá thắng tích, ông Đặng Văn Tiến bắt đầu kể chuyện sóng nước Thu Bồn.

“Sống bám sông, ăn sóng nói gió… còn sức còn chèo” ông cười hiền, giọng nói hòa lẫn trong tiếng nước vỗ mạn thuyền. Không sách vở, không kịch bản, chỉ bằng ký ức và trải nghiệm của người một đời gắn bó với dòng sông, ông Tiến dẫn du khách đi qua nơi hồn quê xứ Quảng nguyên vẹn trong từng nhịp nước, hơi thở yên vị trong lòng lữ khách.

Một đời neo ở khúc sông quê, chở biết bao thế hệ học trò qua sông tìm con chữ, nhưng khi trò chuyện với đoàn khách trẻ, ông chưa từng nghĩ mình cống hiến. Ông Tiến chỉ giản dị nghĩ rằng, quê hương đã cho mình dòng sông để sống, thì mình trả ơn bằng cách giữ cho dòng sông ấy còn tiếng kể, còn người nhớ, người thương. Con đò cũ vì thế vẫn mải miết theo dòng nước, không phải để mưu sinh, mà để vun đắp nghĩa tình.

Thay dòng sông kể chuyện hồn quê

Theo người làng Quế Phước, hơn hai mươi năm xuôi ngược, con đò nhỏ của ông Tiến đã trở thành một phần không thể tách rời của đời sống nơi đây. Mái chèo của ông bền bỉ cắt nước, đưa học sinh, người dân sang sông trong nắng gắt mùa hè, mưa dầm mùa lũ, và cả những buổi sương mù dày đặc che mờ đôi bờ.

Trên khoang đò chật hẹp, tiếng người làng, trẻ em nói cười, xua tan mệt nhọc, còn ông Tiến lặng lẽ giữ cho chuyến đi được tròn vẹn. Khi cây cầu hoàn thành, ông Tiến chấm dứt công việc lái đò, ông đứng bên sông nhìn dòng nước trôi, trong lòng đan xen niềm vui cùng nỗi trống trải. Nhưng con sông Thu Bồn chưa từng ngừng chảy, người lái đò năm xưa cũng không chọn cách dừng lại. Bến đò cũ khép vai trò giao thông, nhưng mở ra một giá trị của câu chuyện ký ức.

Gần nửa đời người gắn bó với sông, ông Tiến thuộc từng con nước lớn ròng như thuộc nhịp thở của chính mình. Dòng sông Thu Bồn với ông không chỉ là đường đi, mà là cuốn sử sống ghi chép văn hóa, lịch sử, phận người ven sông. Trong câu chuyện ông kể, Thu Bồn hiện ra vừa dữ dội vừa nhân hậu, nuôi sống bao kiếp người lam lũ. Và chính sự am tường ấy khiến người lái đò năm xưa trở thành “ký ức sống” của dòng Thu Bồn, lặng lẽ giữ gìn hồn cốt quê hương giữa nhịp đổi thay hôm nay.

Những đoàn khách tìm về Hòn Kẽm - Đá Dừng thường bất ngờ trước cách ông Tiến dẫn dắt câu chuyện. Ông để dòng Thu Bồn tự chảy qua lời kể của mình. Ông Tiến kể về sự tích dòng Thu Bồn bằng giọng trầm ấm, đó là câu chuyện về Bà Thu Bồn gắn với những huyền tích thuở khai sơn lập làng, chuyện Gành Đá Tiên, bãi đá cổ và bao phận người gửi đời mình theo con nước.

Qua lời kể của ông, tên gọi Hòn Kẽm - Đá Dừng dần được lý giải. Bức tranh quê hương hiện ra không chỉ như một thắng cảnh thiên nhiên, mà còn là nơi hội tụ linh khí núi sông, lưu giữ những khoảnh khắc bình yên của làng quê xứ Quảng.