“Một đời không lùi bước – Đọc về Dương Quang Đông để hiểu thế nào là tận hiến”

Sinh ra đầu thế kỷ XX, ông lớn lên trong bối cảnh đất nước chìm trong ách thực dân. Khi nhiều người còn loay hoay tìm con đường cho riêng mình, ông đã sớm chọn con đường chung của dân tộc. Từ những ngày tham gia phong trào công nhân ở Ba Son dưới sự dìu dắt của Tôn Đức Thắng, tôi thấy ở ông một sự kiên định hiếm có: đã chọn là theo đến cùng.

Điều tôi cảm phục là ông không chỉ tham gia phong trào trong những lúc thuận lợi. Ông bước vào cách mạng từ khi tổ chức còn non trẻ, bị theo dõi gắt gao, bị bắt bớ liên miên. Nhiều lần vào tù ra khám, nhiều lần bị đày đi xa, nhưng chưa khi nào ông rời bỏ lý tưởng. Có lẽ vì thế mà những người đồng chí như Trần Văn Giàu luôn dành cho ông sự tin tưởng đặc biệt.

Khi đọc đến việc ông được bầu làm Bí thư Xứ ủy Nam Kỳ rồi chủ động xin giữ vai trò tạm thời để chờ người phù hợp hơn, tôi thực sự suy nghĩ rất nhiều. Trong đời sống hôm nay, không ít người chạy theo danh vị, còn ông – giữa hoàn cảnh hiểm nghèo – lại sẵn sàng lùi lại. Đó không phải sự tự ti, mà là sự tỉnh táo và đặt đại cuộc lên trên cá nhân.

Những năm tháng bí mật sang Thái Lan, Malaysia tìm mua vũ khí khiến tôi càng nể phục. Mang theo 25 ký vàng, sống dưới vỏ bọc thương nhân, ông phải đối diện với nguy cơ bị lộ bất cứ lúc nào. Thế nhưng, bằng sự mưu trí và gan dạ, ông đã góp phần đưa hàng trăm tấn vũ khí về Nam Bộ. Nếu không có những chuyến hàng ấy, liệu chiến trường phía Nam có đủ sức cầm cự trong giai đoạn cam go?

Tôi đặc biệt ấn tượng với hình ảnh ông tổ chức vận chuyển bằng cả đường biển lẫn đường bộ, liên kết lực lượng qua Campuchia, Thái Lan. Những con đường ấy không chỉ vượt qua ranh giới địa lý mà còn vượt qua ranh giới của nỗi sợ hãi. Ông làm tất cả trong thầm lặng, không ồn ào, không đòi hỏi ghi công.

Sau năm 1954, khi nhiều cán bộ tập kết ra Bắc, ông lại ở lại miền Nam hoạt động bí mật. Bị bắt năm 1957, bị giam giữ, rồi vượt ngục trở về tiếp tục công việc. Tôi tự hỏi: nếu là mình, liệu có đủ can đảm để tiếp tục sau từng ấy lần hiểm nguy? Có lẽ điều giúp ông đứng vững chính là niềm tin rằng con đường mình đi là đúng.

Khi tham gia mở tuyến giao liên A53 và góp phần hình thành con đường Hồ Chí Minh trên biển, ông lại một lần nữa đảm nhận vai trò “mở lối”. Tôi thấy dường như cả cuộc đời ông luôn gắn với chữ “đường”: đường liên lạc, đường vận chuyển, đường chiến lược. Ông không tìm kiếm ánh đèn sân khấu, nhưng luôn có mặt ở những vị trí then chốt.

Tôi cũng xúc động khi nghĩ về những kỷ vật ông nhận được – khẩu carbine từ lãnh tụ, chiếc đồng hồ từ đồng chí – và cách ông gìn giữ chúng như một phần ký ức. Đó không phải là niềm tự hào cá nhân, mà là sự trân trọng tình đồng chí, đồng đội. Và cuối đời, khi trao lại cho bảo tàng, ông đã khép lại hành trình của mình bằng một cử chỉ giản dị nhưng đầy ý nghĩa.

Điều lớn nhất tôi học được khi đọc về Dương Quang Đông là tinh thần bền bỉ. Không phải lúc nào ông cũng ở vị trí cao nhất, không phải lúc nào cũng được nhắc tên đầu tiên, nhưng ông luôn có mặt khi lịch sử cần. Ông không lùi bước trước tù đày, không lùi bước trước hiểm nguy, không lùi bước trước khó khăn của chiến trường.

Có lẽ chính vì vậy mà dù không mang quân hàm, không giữ chức vụ rực rỡ trong thời bình, ông vẫn được trao những phần thưởng cao quý nhất. Đó không chỉ là sự ghi nhận của Nhà nước, mà còn là sự ghi nhận của lịch sử đối với một con người đã sống trọn vẹn cho đất nước.

Với tư cách một người đọc hôm nay, tôi thấy mình may mắn khi được biết đến những câu chuyện như thế. Bởi giữa nhịp sống hiện đại nhiều xao động, câu chuyện về Dương Quang Đông nhắc tôi rằng: giá trị bền vững nhất không nằm ở danh xưng, mà ở những việc ta âm thầm làm cho cộng đồng.

Một đời không lùi bước – có lẽ đó là cách ngắn gọn nhất để nói về ông. Và cũng là bài học dài lâu cho những thế hệ sau.

Nguồn : cand.com.vn