Một đôi lọ cổ và con đường bí mật của những tài liệu cách mạng

Trong kho của Bảo tàng Lịch sử Quốc gia hiện lưu giữ một đôi lọ lục bình bằng gốm sứ hoa lam. Nếu không biết câu chuyện phía sau, rất khó để nhận ra rằng hai chiếc lọ từng tham gia vào một nhiệm vụ đặc biệt.

Năm 1932, trong điều kiện hoạt động cách mạng bí mật, việc đưa sách báo, tài liệu từ nước ngoài về trong nước luôn tiềm ẩn nguy cơ bị phát hiện. Đồng chí Nguyễn Lương Bằng - người từng làm việc trên các tuyến tàu biển và tham gia xây dựng đường giao thông liên lạc giữa Hải Phòng với Hồng Kông, để đưa thanh niên trong nước sang Quảng Châu huấn luyện, đã cùng những người hoạt động cách mạng tìm cách đưa tài liệu về nước bằng đường biển. Một trong những cách được sử dụng là giấu tài liệu bên trong những chiếc bình cổ.

Đôi lọ hiện còn được lưu giữ vốn do cụ Quản Lan ở Hải Phòng nhờ Nguyễn Lương Bằng mua. Trong quá trình vận chuyển, phần rỗng bên trong được sử dụng để cất giấu nhiều tài liệu bí mật trước khi đưa về Hải Phòng. Sau khi hoàn thành nhiệm vụ, đôi lọ được đưa về đình làng Cao Đà. Dưới đáy còn khắc bốn chữ “Cao Đà Phụng Sự”, thể hiện việc cung tiến hiện vật cho đình làng. Đến năm 1980, đôi lọ được bàn giao cho Bảo tàng Cách mạng Việt Nam, nay là Bảo tàng Lịch sử Quốc gia.