Một đời tần tảo, Mẹ hiến dâng ba người con cho Tổ quốc

BÀ MẸ VIỆT NAM ANH HÙNG NGUYỄN THỊ YẾN

Sinh năm: 1887

Quê quán: Từ Thiện, Phước Dinh, Thuận Nam

Có 3 con liệt sĩ:

• Nguyễn Văn Đô

Tìm được thân nhân của Bà Mẹ Việt Nam anh hùng Nguyễn Thị Yến cũng khá vất vả. Lặn lội 22 km đường đất đến được Sơn Hải (Phước Dinh) thì ở xã cho biết thân nhân của Mẹ hiện nay chỉ còn lại người con gái là bà Nguyễn Thị Đụt nhưng cũng đã chuyển về ở thôn Hải Chữ (Đông Hải) từ lâu. Quay về Đông Hải, ngoằn ngoèo một lúc trong con đường hẻm nhỏ mới tìm ra được nhà bà Đụt. Tiếp tôi là người đàn bà có gương mặt phúc hậu, vai vắt chiếc khăn, miệng nhai trầu. Từ đây, chân dung Mẹ Nguyễn Thị Yến như hiện dần lên trước mắt tôi. Mẹ Yến sinh ra trong một gia đình làm nông nghèo ở Từ Thiện. Năm 20 tuổi, Mẹ lấy chồng và là ông Nguyễn Văn Đôn, và theo về quê chồng ở thôn Sơn Hải. Vợ chồng Mẹ sống bằng nghề nông và nghề biển. Nói là nghề biển nhưng thực chất nhà không có ghe, ông Đôn chỉ đi bạn cho những người có nghề. Mẹ Yến ở nhà làm nông, chăn nuôi. Hồi kháng chiến 9 năm chống Pháp và cả hai ông bà đã tham gia vào hàng ngũ những người ủng hộ, giúp đỡ cho anh em đàng mình.

Mẹ có 5 người con (3 trai, 2 gái). Cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp bước vào giai đoạn gay gắt, quyết liệt. Năm 1946 anh Nguyễn Văn Đô và anh Nguyễn Văn Bé thoát ly theo cách mạng. Năm 1949 bà Nguyễn Thị Đụt và người em út là anh Nguyễn Văn Dài cũng tiếp bước các anh. Sống trên quê hương Sơn Hải anh hùng, Mẹ Yến cũng như bao người dân kiên trung ở đây, Mẹ không những không ngăn cản các anh chị mà còn vận động các con mình thoát ly đi theo cách mạng. Lòng Mẹ chẳng hề nao núng.

Cũng trong năm 1946, giặc Pháp bất ngờ càn vào Sơn Hải. Chúng đốt phá, bắn giết, hãm hiếp phụ nữ... Nhiều người dân trong làng không kịp mang theo đồ đạc, có người chỉ độc nhất bộ quần áo đang mặc. Đoàn người chạy vào núi ở. Cuộc sống thiếu thốn vất vả, khó khăn bắt đầu. Giặc kiểm soát gắt gao nên nguồn lương thực tiếp tế không có. Dân chủ yếu trồng tỉa ngô, khoai sắn... để cầm cự mà sống. Sống vất vả vậy nên sức khỏe của vợ chồng Mẹ Yến ngày càng yếu. Mẹ Yến mất năm 1947, ông Nguyễn Văn Đôn cũng mất sau đó không lâu.

Các con của Mẹ Yến đều tham gia cách mạng, chiến đấu dũng cảm xứng đáng với người Mẹ anh hùng.

Anh Nguyễn Văn Bé hy sinh vào ngày 27-7-1950.

Anh Nguyễn Văn Dài hy sinh năm 1951 trong một lần đưa đoàn cán bộ đi công tác. Đoàn 5 người không may lọt vào ổ phục kích của giặc Pháp. Anh Dài anh dũng hy sinh cùng với những đồng đội của mình.

Ngày 14-7-1970 anh Nguyễn Văn Đô - người con thứ ba của Mẹ Yến đã ngã xuống trên mảnh đất quê hương.

Người con gái là Nguyễn Thị Đụt cũng sớm đi theo cách mạng. Mới 19 tuổi chị đã tham gia vào đơn vị hậu cần, vào vùng địch kiểm soát để mua hàng đưa ra núi để rồi từ đây hàng được phân phối, chi viện cho cả vùng Ninh Thuận, Bình Thuận. Năm 1951, chị bị địch bắt đến năm 1952 mới được thả. Sau khi ra tù, chị lại tiếp tục hoạt động ở địa bàn xã Thuận Phong.

Mẹ Nguyễn Thị Yến đã mất trước khi các con của Mẹ hy sinh. Sự đóng góp lớn lao của Mẹ vì đã hiến dâng những người con thân yêu nhất cho Tổ quốc xứng đáng được Đảng và Nhà nước ghi công. Ngày 24-4-1996, Mẹ được Nhà nước truy tặng danh hiệu cao quý: Bà mẹ Việt Nam Anh hùng