Một góc ấm giữa mùa mưa biên giới

Mùa mưa năm 1980, vùng biên giới Tây Nam trên đất Campuchia chìm trong một màu xám đặc quánh. Mưa nhiệt đới trút xuống hết đợt này đến đợt khác, dai dẳng và nặng hạt, khiến những con đường đất đỏ vốn đã gập ghềnh nay hóa thành những vũng bùn nhão nhoét, mỗi bước chân đi qua đều bị níu lại đến mắt cá.

Giữa màn nước trắng xóa và sương rừng bảng lảng, tiểu đội của Nguyễn Văn Bắc đóng chốt trên một điểm cao thoai thoải. Tuổi đôi mươi của anh đã quen dần với những đêm dài đứng gác trong giá lạnh, với quần áo ẩm sũng hơi nước và mùi ngai ngái của bùn đất hòa lẫn mùi thuốc súng còn vương trong không khí.

Ở nơi ấy, ngày tháng không được tính bằng những buổi sáng hay chiều tối, mà bằng những phiên gác, những lần hành quân và những khoảnh khắc bình yên ngắn ngủi giữa hai đợt tiếng súng.

Một buổi chiều giáp Tết nơi tuyến đầu

Hôm đó là một buổi chiều giáp Tết.

Ở quê nhà, có lẽ lúc ấy những mái nhà đã bắt đầu chuẩn bị đón năm mới — người sửa lại hàng rào, người lo nồi bánh, những đứa trẻ mong ngóng một bộ quần áo mới. Nhưng nơi tuyến biên giới xa xôi, mùa xuân vẫn còn ở rất xa.

Không khí vốn đã nặng nề bởi mưa rừng bỗng bị xé toạc bởi những tiếng súng dồn dập từ phía sườn đồi bên kia. Một nhóm tàn quân đối phương lợi dụng màn mưa và địa hình rừng núi để dò dẫm tìm cách thâm nhập.

Khẩu lệnh ngắn gọn lập tức được truyền dọc chiến hào.

Nguyễn Văn Bắc siết chặt khẩu AK trong tay, ép người sát mép công sự, đôi mắt căng lên quan sát qua màn mưa trắng xóa. Tiếng mưa hòa cùng tiếng súng khiến mọi âm thanh trở nên hỗn loạn. Trong khoảnh khắc ấy, chỉ một chút sơ suất cũng có thể phải trả giá bằng tính mạng.

Giữa những tiếng đạn xé ngang không gian, Bắc chợt phát hiện một người lính trẻ ở tiểu đội bên cạnh bị thương, mắc kẹt dưới khu vực trũng, sát mép một khoảng rừng thưa.

Khoảng cách không xa. Nhưng giữa họ lúc ấy là một khoảng đất đang bị hỏa lực khống chế.

Bắc chỉ kịp nhìn về phía người đồng đội một lần. Không cần ai ra lệnh, anh bật khỏi giao thông hào, rạp thấp người, lao đi trong màn mưa và tiếng đạn. Bùn đất bắn tung lên quân phục, đôi giày nặng trĩu sau mỗi bước chạy. Những tiếng nổ liên tiếp vọng lại từ phía trước, nhưng anh vẫn cố tiến lên.

Đến nơi, Bắc nhanh chóng kéo người lính trẻ ra khỏi khu vực trũng, ghì chặt lấy vai đồng đội rồi dìu, kéo anh từng chút một về phía công sự. Vừa khi hai người khuất vào vị trí ẩn nấp, một loạt đạn cối trút xuống khu vực họ vừa rời khỏi. Mặt đất rung lên. Bùn đất và lá rừng tung mù trong màn mưa.

Bắc nằm im vài giây, rồi quay sang người đồng đội bên cạnh. Vẫn còn thở.

Anh thở phào, bàn tay siết chặt lấy vai người lính trẻ như một lời nhắc: còn sống là còn hy vọng.

Tình đồng đội giữa những ngày khắc nghiệt

Chiều hôm ấy, tiếng súng dần thưa. Màn đêm chậm rãi phủ xuống cánh rừng già. Mưa vẫn rơi đều, dai dẳng trên những tán cây và mái che tạm bợ của trận địa.

Trong một góc khuất của chiến hào, những người lính quây quần bên chiếc bếp Hoàng Cầm được che chắn cẩn thận. Ánh lửa nhỏ leo lét, đủ soi lên những khuôn mặt còn vương bùn đất và sự mệt mỏi sau một ngày căng thẳng.

Chẳng có mâm cao cỗ đầy. Chẳng có bánh chưng, câu đối hay tiếng cười của một cái Tết nơi quê nhà. Chỉ có một nồi cháo loãng nấu vội từ gạo sấy, thêm chút muối hột. Vậy mà trong hoàn cảnh ấy, nó lại quý giá đến lạ.

Nguyễn Văn Bắc ngồi bên người lính trẻ vừa được cứu, cẩn thận đỡ đồng đội dậy, chậm rãi đưa từng thìa nước ấm cho người bị thương.

Ngoài kia, mưa vẫn lạnh buốt. Rừng đêm vẫn tối hun hút. Nhưng bên trong căn hầm nhỏ, hơi ấm của con người dường như đã át đi cái lạnh của núi rừng.

Bắc nhìn gương mặt xanh xao của người đồng đội. Thấy người ấy đã có thể mở mắt và đáp lại bằng một nụ cười yếu ớt, anh cũng mỉm cười.

Có lẽ người lính năm ấy không nghĩ nhiều về hai chữ "hy sinh". Anh chỉ nghĩ đơn giản rằng, đồng đội của mình đang gặp nạn thì mình phải đến.

Bởi giữa chiến trường, nơi sự sống và cái chết đôi khi chỉ cách nhau trong gang tấc, thứ níu những người lính lại với nhau không chỉ là mệnh lệnh hay kỷ luật. Đó còn là tình đồng đội, là sự tin tưởng, là nghĩa tình được vun đắp qua từng phiên gác, từng trận chiến và từng lần cùng nhau vượt qua hiểm nguy.

Chiến tranh thử thách con người bằng đạn bom, nhưng điều khiến những người lính có thể đứng cạnh nhau đến tận cùng chính là tình đồng đội được tôi luyện trong những năm tháng khắc nghiệt nhất.

Những năm tháng trên chiến trường Campuchia của thập niên 1980 tiếp tục đi qua cuộc đời Nguyễn Văn Bắc, với biết bao trận đánh, những lần hành quân giữa rừng sâu và những khoảnh khắc sinh tử không thể đo đếm.

Thời gian rồi cũng phủ bụi lên chiến tranh. Nhưng có những ký ức không bao giờ cũ. Đó là tiếng mưa rừng năm nào, là màu đất đỏ bám trên quân phục, là ánh lửa nhỏ trong căn hầm giữa đêm lạnh, và là bàn tay của một người lính đã đưa đồng đội trở về từ nơi hiểm nguy.

Có thể chiến trường đã lùi xa hàng chục năm. Nhưng với những người từng đi qua nó, một phần tuổi trẻ vẫn nằm lại giữa những cánh rừng năm ấy, trong những mùa mưa biên giới — nơi tình đồng đội đã trở thành một thứ ánh sáng âm thầm mà bền bỉ, đủ sưởi ấm cả những năm tháng khốc liệt nhất của cuộc đời.