MỘT KHẨU ĐKZ 75 ĐỐI ĐẦU BA TÀU HÀNG QUÂN SỰ Ở CÁT LÁI

hời kỳ lịch sử

Xuân Mậu Thân 1968 – giai đoạn Đoàn 10 Đặc công Rừng Sác liên tục đánh phá tuyến vận tải, cảng và kho tàng quân sự của Mỹ ở vùng Sài Gòn – Gia Định.

PHẦN I – CON ĐƯỜNG ĐẾN CÁT LÁI

Đêm xuống trên vùng đất Phú Hữu.

Năm 1968, chiến tranh đã biến những con sông và bến cảng quanh Sài Gòn thành những tuyến đường chiến lược.

Từ các cảng, kho tàng và bến vận tải, quân nhu và phương tiện chiến tranh được đưa vào chiến trường.

Đối với Đoàn 10 Đặc công Rừng Sác, đó cũng chính là những mục tiêu phải tìm cách đánh phá.

Nhiệm vụ của đơn vị không chỉ là đánh tàu trên sông Lòng Tàu. Các nguồn tư liệu của Đồng Nai ghi rõ Đoàn 10 còn được giao đánh vào các cảng Nhà Bè, Rạch Dừa, Cát Lái, kho Thành Tuy Hạ và những tuyến vận tải quân sự nhằm ngăn chặn việc tiếp tế cho chiến trường Sài Gòn.

Trong những ngày Mậu Thân, một tổ chiến đấu của Đội 3 được giao nhiệm vụ hướng về Cát Lái.

Người chỉ huy là Bảy Ước.

Người dẫn đường là Ngọc – Xã đội trưởng Phú Hữu.

Họ không đi theo một con đường lớn.

Theo tư liệu của địa phương, đội hình đi qua các khu vực Giồng Ông Đông, Cầu Kè, Đồng Phèn, rồi tiến về Cát Lái.

Đằng sau mỗi cái tên địa danh là một đoạn đường.

Một đoạn đường mà người lính phải đi trong đêm.

Không được để lộ vị trí.

Không được để đối phương phát hiện.

Và quan trọng nhất, phải đưa được khẩu ĐKZ 75 đến vị trí có thể khai hỏa.

Khẩu pháo ấy không lớn nếu đặt cạnh những phương tiện chiến tranh đang neo ở cảng.

Nhưng trong tay những người lính đã quen với địa hình sông nước, nó có thể trở thành một vũ khí đủ sức làm cả một bến cảng rung chuyển.

Đêm ấy, họ tiến về phía Cát Lái.

Ảnh tư liệu cuối phần:

Chú thích: Hình ảnh tư liệu về Đoàn 10 Đặc công Rừng Sác và chiến trường sông nước Nam Bộ. Ảnh không được chú thích là ảnh chụp trực tiếp cuộc hành quân đến Cát Lái đêm 17-3-1968 nếu nguồn không xác nhận.

Nguồn: tư liệu địa phương Đồng Nai và Báo Chính phủ.

PHẦN II – BA CON TÀU TRONG ĐÊM

Cát Lái hiện ra trong bóng tối.

Tại cảng, những con tàu hàng quân sự đang neo đậu.

Chúng không phải những mục tiêu nhỏ.

Đó là những phương tiện nằm trong hệ thống vận tải phục vụ chiến tranh.

Từ năm 1965, hệ thống đường thủy qua vùng Lòng Tàu – Cát Lái – Nhà Bè giữ vai trò quan trọng trong việc đưa vật tư và phương tiện chiến tranh vào khu vực Sài Gòn. Tư liệu nghiên cứu lịch sử của Đồng Nai cho biết mỗi ngày có nhiều tàu vận tải quân sự trọng tải hàng nghìn tấn đi qua tuyến này.

Và đêm 17-3-1968, trước mặt Đội 3 là ba chiếc tàu hàng quân sự đang neo tại cảng:

Efflo.

Touris.

Anava US.

Đội hình chỉ có một khẩu ĐKZ 75.

Không phải một hạm đội.

Không phải một lực lượng pháo binh lớn.

Chỉ một khẩu pháo và những người lính đặc công đã tìm cách đưa nó đến đủ gần mục tiêu.

Theo Báo Chính phủ, sau khi được đồng chí Ngọc dẫn đường từ Phú Hữu qua các địa bàn nói trên, Đội 3 đã áp sát ba tàu hàng quân sự tại Cát Lái.

Trong một trận đánh như thế, điều quan trọng không chỉ nằm ở sức mạnh của vũ khí.

Nó nằm ở khả năng đưa vũ khí đến đúng nơi.

Bởi nếu khẩu ĐKZ không tới được trận địa, mọi kế hoạch đều vô nghĩa.

Nếu bị phát hiện trước khi khai hỏa, yếu tố bất ngờ sẽ mất.

Và nếu bắn không trúng mục tiêu, cả đội hình có thể phải đối mặt với một cuộc phản kích.

Những người lính hiểu điều đó.

Họ đã đi qua một quãng đường dài chỉ để có vài phút quyết định.

Rồi khẩu pháo khai hỏa.

Ảnh tư liệu cuối phần:

Chú thích: Hình ảnh tư liệu về khu vực cảng Cát Lái và hoạt động vận tải đường thủy trong thời kỳ chiến tranh; không khẳng định ảnh là đúng thời điểm trận đánh 17-3-1968.

Nguồn: Tư liệu lịch sử Đồng Nai; các nguồn về Đoàn 10 Đặc công Rừng Sác.

PHẦN III – MỘT KHẨU ĐKZ 75

Tiếng pháo vang lên giữa đêm.

Mục tiêu đầu tiên bị trúng đạn.

Rồi mục tiêu thứ hai.

Rồi chiếc thứ ba.

Theo các nguồn tư liệu của Đồng Nai và Báo Chính phủ, cả ba tàu Efflo, Touris và Anava US đều bị trúng đạn và bốc cháy.

Chỉ một khẩu ĐKZ 75.

Nhưng đằng sau khẩu pháo là cả một quá trình chuẩn bị.

Là người trinh sát.

Là người dẫn đường.

Là những người mang vác.

Là người tính toán vị trí.

Là người chờ đúng thời điểm.

Trong chiến tranh, người ta thường nhìn thấy khoảnh khắc cuối cùng – tiếng nổ.

Nhưng để có tiếng nổ ấy, phía sau nó là rất nhiều giờ im lặng.

Và đó chính là điều làm nên đặc công.

Không phải lúc nào cũng cần một lực lượng đông.

Điều quan trọng là đưa được một lực lượng nhỏ tới đúng chỗ, vào đúng thời điểm và đánh đúng mục tiêu.

Đêm ấy, Cát Lái bừng sáng bởi những đám cháy.

Ba tàu hàng quân sự bị đánh trúng.

Theo nguồn của địa phương, nửa tháng sau cảng Cát Lái vẫn chưa thể hoạt động trở lại, trong khi kho Cát Lái tiếp tục bị pháo kích.

Một trận đánh ngắn.

Nhưng tác động của nó không chỉ nằm ở vài phút tiếng súng.

Nó đánh vào một mắt xích của hệ thống vận tải.

Và quan trọng hơn, nó cho thấy ngay tại những khu vực tưởng như được bảo vệ bởi một hệ thống quân sự lớn, các chiến sĩ Đoàn 10 vẫn có thể tìm cách tiếp cận và đánh vào mục tiêu.

Đối với những người lính vừa khai hỏa, tuy nhiên, trận đánh vẫn chưa kết thúc.

Họ còn phải rời khỏi nơi đó.

Ảnh tư liệu cuối phần:

Chú thích: ĐKZ 75 – loại hỏa lực được tư liệu lịch sử xác định đã được Đội 3 sử dụng trong trận đánh ba tàu hàng quân sự tại Cát Lái đêm 17-3-1968. Ảnh minh họa về loại vũ khí, không khẳng định là khẩu súng trực tiếp sử dụng trong trận.

Nguồn: Tư liệu lịch sử Đoàn 10 Đặc công Rừng Sác và Đồng Nai.

PHẦN IV – RỜI KHỎI CÁT LÁI

Một trận đánh thành công không có nghĩa là người lính được phép ở lại.

Sau khi mục tiêu bị đánh trúng, nguy hiểm vẫn còn nguyên.

Đối phương có thể phản ứng.

Các lực lượng bảo vệ cảng có thể xuất hiện.

Con đường rút lui vốn đã khó khăn lại càng trở nên nguy hiểm hơn khi ánh lửa từ những con tàu cháy có thể làm lộ vị trí.

Những người lính Đội 3 phải rời khỏi khu vực.

Chúng ta không có đủ tư liệu để dựng lại từng bước chân của họ trong đêm hôm ấy.

Vì vậy, câu chuyện không nên tự tạo ra những lời thoại hay những tình huống không được ghi chép.

Chỉ có thể biết một điều chắc chắn:

Họ đã hoàn thành nhiệm vụ và trận đánh đã để lại thiệt hại đáng kể cho khu vực cảng.

Nhưng với những người lính, điều quan trọng nhất lúc đó có lẽ là đưa cả đội hình trở về.

Trong chiến tranh, một chiến công luôn có mặt thứ hai.

Đó là sự sống còn của những người thực hiện nó.

Bởi những người lính ấy còn có những trận đánh khác.

Còn đồng đội.

Còn nhiệm vụ.

Và còn một ngày trở về mà họ chưa biết bao giờ mới đến.

Đêm Cát Lái khép lại.

Nhưng Đoàn 10 vẫn tiếp tục chiến đấu trên những dòng sông và bến cảng của miền Đông.

Tuyến vận tải đường thủy vẫn là một chiến trường.

Và những người lính Rừng Sác vẫn tiếp tục sống giữa sình lầy, rừng đước, nước mặn và những con tàu.

Chú thích: Rừng Sác – địa bàn chiến đấu đặc biệt của Đoàn 10 Đặc công Rừng Sác trong những năm chống Mỹ.

Nguồn: Tư liệu địa phương Đồng Nai về căn cứ và hoạt động của Đoàn 10.

PHẦN V – NHỮNG NGƯỜI LÍNH CỦA RỪNG NGẬP MẶN

Đoàn 10 Đặc công Rừng Sác không chiến đấu trên một chiến trường thông thường.

Rừng Sác là một thế giới của nước.

Sông.

Rạch.

Bùn lầy.

Rừng đước.

Và những con nước thay đổi từng ngày.

Tư liệu của địa phương ghi nhận trong suốt thời kỳ 1966–1975, Đoàn 10 đã chiến đấu hàng trăm trận lớn nhỏ trên vùng sông nước này. Cái giá của những chiến công ấy cũng rất lớn: nhiều chiến sĩ đã hy sinh và đến nay vẫn còn nhiều hài cốt chưa được tìm thấy.

Vì thế, khi nhắc đến trận đánh ba tàu tại Cát Lái, không nên chỉ nhớ đến những con tàu bốc cháy.

Hãy nhớ đến những người đã đưa khẩu pháo đến đó.

Những người đi trong bóng tối.

Những người mang theo vũ khí nặng qua một vùng đất mà chỉ một sai lầm có thể khiến cả tổ bị phát hiện.

Và hãy nhớ rằng phía sau một chiến công như vậy còn có những người không có tên trong những bản tường thuật.

Họ là những người dẫn đường.

Những người bảo đảm liên lạc.

Những người cung cấp thông tin.

Những người dân che chở.

Những người ở hậu phương.

Một trận đánh không bao giờ chỉ có những người trực tiếp bóp cò.

Nó là kết quả của cả một mạng lưới con người.

Và chính những con người ấy làm nên lịch sử.

Ảnh tư liệu cuối phần:

Chú thích: Tư liệu về cán bộ, chiến sĩ Đoàn 10 Đặc công Rừng Sác; trong đó Bảy Ước là người được các nguồn lịch sử xác định chỉ huy Đội 3 trong trận đánh ba tàu hàng quân sự tại Cát Lái ngày 17-3-1968.

Nguồn: Báo Chính phủ và tư liệu địa phương Đồng Nai.

LỜI KẾT – MỘT ĐÊM, MỘT KHẨU PHÁO, BA CON TÀU

Đêm 17-3-1968, Cát Lái không phải là một trận địa lớn với hàng nghìn người.

Chỉ có một đơn vị đặc công.

Một khẩu ĐKZ 75.

Và ba chiếc tàu hàng quân sự đang neo tại cảng.

Nhưng phía sau trận đánh ngắn ngủi ấy là cả một nghệ thuật chiến đấu: bí mật tiếp cận, bất ngờ khai hỏa và đánh vào đúng mục tiêu.

Ba con tàu Efflo, Touris và Anava US bị trúng đạn, bốc cháy. Cảng Cát Lái bị ảnh hưởng đến mức theo tư liệu địa phương phải mất khoảng nửa tháng mới hoạt động trở lại.

Nhưng hôm nay, khi kể lại câu chuyện ấy, điều đáng nhớ nhất không nên chỉ là ba con tàu.

Mà là những người lính đã đi đến đó.

Họ bước vào bóng tối mà không biết mình sẽ trở về như thế nào.

Họ mang theo một khẩu pháo.

Mang theo nhiệm vụ.

Và mang theo niềm tin của những người đang chiến đấu trên một chiến trường rộng lớn hơn rất nhiều so với nơi họ đứng.

Cát Lái hôm nay đã trở thành một khu vực cảng sầm uất của Thành phố Hồ Chí Minh và vùng Đồng Nai.

Những con tàu vẫn đi qua.

Nhưng không còn mang theo chiến tranh.

Đó có lẽ là hình ảnh đẹp nhất để khép lại câu chuyện.

Ngày xưa, những người lính Rừng Sác tìm cách ngăn những con tàu chiến tranh đi qua.
Ngày nay, những con tàu đi trên vùng nước ấy mang theo hàng hóa, kết nối cuộc sống và phát triển.

Giữa hai hình ảnh ấy là hơn nửa thế kỷ lịch sử.

Và ở giữa lịch sử ấy là những con người đã dùng tuổi trẻ của mình để đi qua một thời hoa lửa.

Chúng ta kể lại câu chuyện không phải để nhớ đến tiếng nổ.

Mà để hiểu hơn giá trị của những ngày không còn tiếng súng.

Chú thích: Cảng Cát Lái và vùng sông nước Đông Nam Bộ ngày nay – nơi những dòng tàu hàng tiếp tục đi qua trong cuộc sống hòa bình.

Nguồn ảnh: tư liệu hiện đại về Cát Lái; phần lịch sử trận đánh đối chiếu theo tư liệu Đồng Nai và Báo Chính phủ.