Một kỷ niệm đau xót

Ngày 4 tháng 12 năm 1962, Lê Thị Riêng viết trong cuốn sổ tay bài mang tên “Một kỷ niệm đau xót”. Đó là những dòng hồi tưởng về cuộc chia tay với chồng, đồng chí Lê Trọng Tam, trên đường công tác.

Theo nội dung được Bảo tàng Lịch sử Quốc gia giới thiệu, hai người chia tay nhau vào ngày 28 tháng 10 năm 1960 tại chiến khu miền Đông. Họ từng nhiều lần hợp tan vì nhiệm vụ, nhưng lần ấy để lại một nỗi bất an đặc biệt trong lòng người vợ. Sau thời gian chờ đợi, bà nhận được tin chồng đã hy sinh.

Điều khiến những dòng ghi chép trở nên day dứt là nỗi đau của một người phụ nữ đã mất đi người bạn đời, trong khi hai con nhỏ cũng đang sống xa mẹ. Bà còn mang trong lòng nỗi trăn trở vì chưa tìm đến được nơi chồng yên nghỉ.

Cuốn sổ ghi lại một mất mát riêng, nhưng câu chuyện ấy cũng phản ánh hoàn cảnh của nhiều gia đình cách mạng: người thân ra đi không hẹn ngày trở lại, tin dữ đến sau những tháng ngày chờ đợi, còn người ở lại phải tiếp tục sống và làm nhiệm vụ.

Lê Thị Riêng không giấu nỗi đau. Bà viết về nó, đối diện với nó và tìm cách đứng dậy. Trong những trang giấy ấy, người đọc bắt gặp một con người bằng xương bằng thịt – có cô đơn, có đau đớn, có tình yêu gia đình – chứ không chỉ là một cái tên trong lịch sử.