MỘT LỜI HẸN SAU CHIẾN TRANH

Chiến tranh luôn gắn với chia ly và mất mát, nhưng trong sâu thẳm trái tim người lính vẫn luôn có những lời hẹn. Đó có thể là lời hẹn với gia đình, với quê hương, với người yêu, hoặc với chính đồng đội của mình: “Ngày hòa bình, chúng ta sẽ gặp lại”. Với anh Phạm Hải Triều, lời hẹn ấy không đơn giản chỉ là câu nói cho vơi nỗi nhớ, mà là động lực để anh vững bước trên con đường đầy nguy hiểm.

Anh nhớ có một buổi tối trước giờ lên đường vào Sài Gòn hoạt động, đơn vị tổ chức buổi gặp gỡ nhỏ. Mỗi người ngồi lại bên nhau, không ai nói nhiều về hiểm nguy phía trước, nhưng ánh mắt đều hiểu rằng chưa chắc ai trong số họ sẽ còn đầy đủ khi gặp lại. Trong khoảnh khắc ấy, một đồng đội của anh – người mà anh luôn gọi thân mật là “Thắng đen” – cười và nói: “Sau này giải phóng, tao với mày phải về quê tao ăn bữa cơm cá đồng. Tao hứa sẽ để dành cho mày cái đầu cá to nhất!”. Câu nói tưởng như đùa ấy lại khiến mọi người lặng đi, rồi bật cười, nhưng trong tiếng cười có biết bao hy vọng.

Trong suốt những năm tháng chiến đấu, lời hẹn ấy cứ trở đi trở lại trong tâm trí anh. Mỗi khi nhiệm vụ căng thẳng, mỗi khi đối mặt với cái chết, anh lại tự nhủ: “Mình còn lời hứa chưa thực hiện. Mình phải sống!”. Chính những điều giản dị như thế giúp con người vượt qua nỗi sợ hãi, giữ vững lòng tin trong những giờ phút tưởng như tuyệt vọng.

Nhưng chiến tranh đâu phải lúc nào cũng giữ được lời hứa. Năm 1973, trong một trận đánh ác liệt, Thắng đen đã ngã xuống. Tin báo về khiến anh Triều lặng người rất lâu. Lời hẹn bữa cơm ngày hòa bình giờ chỉ còn nằm lại trong ký ức. Anh không khóc ngay lúc đó, chỉ siết chặt tay, nhìn vào khoảng không phía trước. Anh hiểu rằng lời hứa ấy giờ đã trở thành trách nhiệm – anh phải sống thay phần bạn mình, phải đi đến ngày chiến thắng để lời hẹn kia dù không còn đủ người, vẫn không bị tan biến trong lãng quên.

Ngày đất nước thống nhất, niềm vui dâng tràn khắp nơi. Người người ôm nhau khóc, cười, reo mừng. Nhưng giữa niềm vui ấy, anh Triều lại bỗng thấy nghẹn nơi cổ họng. Anh nhớ lời hẹn năm xưa, nhớ khuôn mặt cười rạng rỡ của Thắng đen. Anh về quê người bạn đã hy sinh. Trong bữa cơm tưởng niệm, mẹ Thắng lấy ra đĩa cá kho – món mà anh từng hứa sẽ mời anh Triều ngày hòa bình. Bà lặng lẽ nói: “Nó đi rồi, nhưng lời nó hứa vẫn còn. Con ngồi ăn đi, để nó yên lòng”.

Anh cầm đũa mà tay run run. Mỗi miếng cá không chỉ là thức ăn, mà là kỷ niệm, là tình đồng đội, là những năm tháng tuổi trẻ đầy máu và nước mắt. Anh hiểu rằng nhiều lời hẹn của người lính đã không thể thực hiện trọn vẹn, nhưng việc vẫn nhớ và trân trọng chúng chính là cách giữ gìn ký ức về một thế hệ đã sẵn sàng hy sinh vì Tổ quốc.

Từ đó đến nay, mỗi khi kể lại, anh Triều luôn nói rằng: “Chiến thắng không chỉ là cờ hoa và tiếng reo mừng. Trong chiến thắng ấy có rất nhiều lời hẹn dở dang của những người đã không trở về. Và chính những lời hẹn ấy đã góp phần làm nên sức mạnh của chúng tôi”. Lời hẹn – tưởng nhỏ bé, nhưng lại lớn lao, bởi nó chứa đựng niềm tin vào ngày mai, vào hòa bình, vào giá trị của sự sống con người trong những ngày tăm tối nhất của chiến tranh.