MỘT LỜI HỨA CHƯA KỊP THỰC HIỆN VỚI ĐỒNG ĐỘI
Giữa chiến hào Thành cổ, hai người lính trẻ đã hẹn nhau nếu còn sống sẽ cùng trở về thăm quê nhau. Nhưng chiến tranh không cho phép mọi lời hứa đều có ngày thực hiện.
Trong chiến tranh, người ta rất hay hứa. Không phải vì tin chắc sẽ giữ được lời, mà vì cần một điều gì đó để bấu víu, để tin rằng mình còn có ngày mai.
Ông và anh quen nhau ở Quảng Trị. Không cùng quê, không cùng nhập ngũ một ngày, nhưng lại ở chung tiểu đội, chung hầm, chung những đêm mưa bom dài như vô tận. Anh lớn hơn ông hai tuổi, quê tận Nghệ An, nói giọng trầm, chậm, nghe như gió biển thổi qua bờ cát.
Những lúc hiếm hoi không có pháo, hai đứa thường nằm ngửa trong hầm, nhìn lên khoảng trời nhỏ hẹp qua miệng hầm và nói chuyện về sau này. Anh kể về mẹ già ở quê, về ngôi nhà mái tranh sát bờ sông Lam. Ông kể về cánh đồng Bắc Thụy Anh, về những buổi chiều theo cha ra đồng, mùi rơm rạ ngai ngái.
Có một lần, sau một đợt pháo dữ dội, cả tiểu đội chỉ còn lại bốn người. Đêm ấy, trong hầm tối, anh quay sang ông, giọng khàn đi vì khói và mệt:
“Rồi hòa bình, tao về quê mày chơi nhé. Tao muốn xem ngoài Bắc có thật nhiều lúa như người ta nói không.”
Ông cười, gật đầu ngay:
“Ừ. Còn tao sẽ vào Nghệ An. Tao chưa bao giờ thấy biển.”
Hai đứa nhìn nhau trong bóng tối, chẳng ai nói thêm câu nào, nhưng trong lòng đều hiểu: đó không chỉ là một lời hẹn chơi, mà là một lời hứa sống còn. Sống để còn thực hiện.
Thế rồi, chỉ ba ngày sau.
Trận pháo sáng sớm hôm ấy đến bất ngờ. Địch bắn dồn dập vào khu vực hầm trú ẩn. Ông bị lệnh chuyển đạn sang hướng khác. Khi quay lại, hầm của anh đã trúng pháo trực tiếp.
Ông lao đến, đào bới bằng tay trần, bất chấp mảnh sắt còn nóng. Khi kéo được anh ra, anh đã không còn thở. Mắt vẫn mở, nhìn đâu đó rất xa, như đang dõi theo một cánh đồng hay một dòng sông nào đó trong ký ức.
Lời hứa tan biến ngay trong khoảnh khắc ấy.
Sau chiến tranh, ông nhiều lần định vào Nghệ An tìm quê anh. Nhưng ông không biết địa chỉ cụ thể. Chỉ nhớ loáng thoáng tên một con sông, một bến đò, một rặng tre. Những thứ quá mơ hồ để tìm trong đời thực.
Cho đến tận bây giờ, mỗi lần đứng trước biển, ông vẫn thấy lòng mình nặng trĩu. Không phải vì chưa được đi biển, mà vì người từng hứa dẫn ông đi đã nằm lại mãi ở Thành cổ.
Có những lời hứa không bao giờ được thực hiện. Nhưng nó không mất đi. Nó sống tiếp trong ký ức, trong nỗi day dứt của người còn lại – như một món nợ ân tình không bao giờ trả xong.
