MỘT LÒNG TRUNG KIÊN VỚI TỔ QUỐC
Anh hùng Liệt sĩ Vừ A Dính là một trong những người như thế – một thiếu niên người dân tộc Mông đã hy sinh khi mới 15 tuổi, nhưng tên tuổi của anh đã trở thành biểu tượng bất tử của tuổi trẻ Việt Nam.
Vừ A Dính sinh năm 1934, tại bản Chang Chai, xã Pú Nhung, huyện Tuần Giáo, tỉnh Lai Châu, nay thuộc tỉnh Điện Biên. Sinh ra giữa núi rừng Tây Bắc trong những năm đất nước còn chìm dưới ách áp bức, tuổi thơ của Dính gắn với những con đường núi, nương ngô và bản làng thân thuộc. Nhưng cuộc sống bình yên ấy không kéo dài. Khi chiến tranh và sự đàn áp tràn đến quê hương, cậu bé người Mông sớm chứng kiến những đau thương mà đồng bào mình phải chịu đựng.
Tuổi còn nhỏ, nhưng Vừ A Dính đã sớm tham gia hoạt động cách mạng. Anh làm nhiệm vụ liên lạc, dẫn đường, chuyển thư từ và đưa cán bộ vượt qua những khu vực nguy hiểm. Địa hình núi rừng hiểm trở vốn là nơi Dính sinh ra và lớn lên, vì thế những con đường rừng, khe suối, sườn núi đều trở nên quen thuộc với cậu. Nhưng mỗi chuyến đi đều có thể là một lần đối mặt với hiểm nguy. Người liên lạc nhỏ tuổi ấy hiểu rằng nếu mình bị bắt, không chỉ tính mạng bản thân bị đe dọa mà các cán bộ và cơ sở cách mạng cũng có thể gặp nguy hiểm.
Ngày 13 tháng 6 năm 1949, khi đang làm nhiệm vụ, Vừ A Dính bị quân địch bắt. Chúng tìm cách tra hỏi để buộc cậu khai báo nơi đóng quân của cán bộ và lực lượng cách mạng. Nhưng trước những lời dụ dỗ, đe dọa và tra tấn, cậu bé 15 tuổi vẫn giữ im lặng. Điều đáng kinh ngạc là một thiếu niên còn rất trẻ lại có thể giữ được bản lĩnh như vậy trước những thử thách khủng khiếp.
Kẻ địch không khuất phục được Vừ A Dính bằng lời nói. Cuối cùng, chúng sát hại anh một cách dã man và treo thi thể trên một cây đào trong rừng để uy hiếp tinh thần đồng bào. Một đứa trẻ đã chết, nhưng điều mà kẻ thù không thể hiểu được là cái chết ấy không làm lòng yêu nước biến mất. Ngược lại, sự hy sinh của Vừ A Dính trở thành lời nhắc nhở đối với những người đang chiến đấu rằng quê hương vẫn còn những người con sẵn sàng hy sinh để bảo vệ cách mạng.
Vừ A Dính hy sinh khi mới 15 tuổi.
Mười lăm tuổi – một tuổi đời mà hôm nay, nhiều em nhỏ vẫn đang ngồi trên ghế nhà trường, vẫn được cha mẹ chăm sóc, vẫn có những ước mơ rất đỗi bình thường về tương lai. Nhưng Vừ A Dính đã không có một tuổi 15 như thế. Tuổi thơ của anh đã bị chiến tranh lấy đi. Thay cho sách vở là những con đường rừng; thay cho sân trường là những chuyến liên lạc; thay cho những ngày tháng bình yên là sự hiểm nguy luôn rình rập.
Điều khiến người đời kính phục ở Vừ A Dính không chỉ là việc anh đã hy sinh, mà là sự lựa chọn của anh trong khoảnh khắc cuối cùng. Anh hoàn toàn có thể khai báo để tìm cơ hội sống. Nhưng anh đã không làm như vậy. Một thiếu niên dân tộc Mông đã lựa chọn bảo vệ bí mật của cách mạng, bảo vệ cán bộ và đồng đội bằng chính mạng sống của mình.
Sau này, Vừ A Dính được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Tên anh được đặt cho nhiều trường học, tổ chức Đội và các công trình dành cho thiếu nhi. Nhưng có lẽ, phần thưởng lớn nhất đối với người đã nằm xuống không nằm ở những danh hiệu. Đó là việc tên tuổi anh vẫn được những thế hệ trẻ nhắc đến, để mỗi khi kể về lịch sử, người ta nhớ rằng trong những năm tháng gian khổ nhất, dân tộc Việt Nam đã có những người con rất trẻ nhưng mang trong mình một ý chí phi thường.
Nếu Kim Đồng là hình ảnh người đội trưởng nhỏ tuổi của núi rừng Cao Bằng, thì Vừ A Dính là hình ảnh người thiếu niên Tây Bắc đã đem tuổi 15 của mình gửi lại cho quê hương. Hai người ở hai vùng đất khác nhau, sống trong những hoàn cảnh khác nhau, nhưng gặp nhau ở một điểm: đều đã biến tuổi thơ ngắn ngủi thành một phần của lịch sử dân tộc.
Hôm nay, khi những con đường Tây Bắc đã bình yên, khi trẻ em vùng cao có thể đến trường, mang trên vai những chiếc cặp sách và mơ về tương lai, câu chuyện về Vừ A Dính càng trở nên có ý nghĩa. Bởi những điều mà trẻ em hôm nay có được – quyền được học tập, được vui chơi, được lớn lên trong hòa bình – chính là những điều mà những người như Vừ A Dính đã không kịp hưởng.
Anh ra đi ở tuổi 15, nhưng tuổi 15 ấy không khép lại trong một nấm mộ. Nó tiếp tục sống trong ký ức của nhiều thế hệ.
Giữa núi rừng Tây Bắc, nơi những con đường từng in dấu chân của người thiếu niên năm nào, có lẽ vẫn còn vang vọng một câu chuyện giản dị mà lớn lao: một cậu bé người Mông đã đứng trước sự sống và cái chết, và chọn giữ trọn lòng trung thành với quê hương.
