MỘT NÉN HƯƠNG Ở CÔN ĐẢO – MỘT LỜI HỨA VỚI THẾ HỆ ĐI TRƯỚC

MỘT NÉN HƯƠNG Ở CÔN ĐẢO – MỘT LỜI HỨA VỚI THẾ HỆ ĐI TRƯỚC

“Có những vùng đất ta chỉ cần đặt chân đến một lần, nhưng những điều đọng lại trong tim sẽ theo ta suốt cả cuộc đời. Côn Đảo là một nơi như thế.”

Có những bài học lịch sử được viết bằng những trang sách, có những câu chuyện được kể qua lời của thầy cô, nhưng cũng có những bài học chỉ thật sự chạm đến trái tim khi chính mình được đặt chân đến nơi lịch sử đã đi qua. Với tôi, hành trình đến Côn Đảo trong chuyến công tác đến thăm quân và dân ở biển, đảo Tây Nam của Tổ quốc là một trải nghiệm đặc biệt như thế. Đó không chỉ là chuyến đi về với biển đảo quê hương, mà còn là hành trình trở về với ký ức của một thời đấu tranh gian khổ, nơi biết bao người con ưu tú của dân tộc đã gửi lại tuổi xuân, máu xương và cả cuộc đời mình cho độc lập, tự do của Tổ quốc.

Tôi đến Côn Đảo với niềm tự hào của một người trẻ được sống trong hòa bình. Nhưng khi đứng trước những chứng tích lịch sử, lặng mình giữa không gian trầm mặc của những nhà tù năm xưa, dâng nén hương tại các nghĩa trang liệt sĩ và được gặp gỡ một cựu tù chính trị, tôi mới cảm nhận sâu sắc hơn rằng: nền hòa bình hôm nay không phải là điều tự nhiên mà có. Đằng sau hai tiếng “hòa bình” là biết bao hy sinh thầm lặng, là những cuộc đời đã hóa thành bất tử.

1. Côn Đảo – Nơi ghi dấu ý chí bất khuất của những người con yêu nước

Côn Đảo hôm nay hiện lên với biển xanh, cát trắng, những hàng cây xanh mát và vẻ đẹp bình yên giữa trùng khơi. Thế nhưng, đằng sau vẻ đẹp ấy là một quá khứ đau thương mà hào hùng. Trong hơn một thế kỷ tồn tại của hệ thống nhà tù Côn Đảo, nơi đây từng giam cầm nhiều thế hệ chiến sĩ cách mạng và những người yêu nước. Nhà tù không chỉ là nơi thực dân, đế quốc dùng để đàn áp phong trào đấu tranh, mà còn trở

thành nơi thử thách ý chí, bản lĩnh và lòng trung thành với lý tưởng cách mạng của những người tù chính trị.

Bước vào khu di tích nhà tù, tôi không khỏi lặng người khi hình dung về cuộc sống của những người chiến sĩ năm xưa. Những bức tường đá, những cánh cửa sắt, những dãy phòng giam khép kín gợi nhắc một thời mà con người bị tước đoạt nhiều quyền tự do cơ bản. Thế nhưng, trong hoàn cảnh khắc nghiệt ấy, nhiều chiến sĩ cách mạng vẫn giữ vững niềm tin, tinh thần đoàn kết và ý chí đấu tranh. Nhà tù có thể giam giữ thân thể, nhưng không thể dễ dàng khuất phục một con người đã lựa chọn sống vì độc lập, tự do của dân tộc.

Điều khiến tôi suy ngẫm nhiều nhất không chỉ là sự khắc nghiệt của chốn lao tù, mà còn là sức mạnh tinh thần của những người đã đi qua nơi ấy. Họ đã biến những tháng ngày bị giam cầm thành khoảng thời gian tiếp tục đấu tranh, giữ gìn khí tiết và vun đắp niềm tin vào ngày đất nước được độc lập. Chính từ những con người ấy, Côn Đảo không chỉ được nhớ đến như một địa danh của đau thương, mà còn là biểu tượng của lòng yêu nước, tinh thần bất khuất và sức sống mãnh liệt của dân tộc Việt Nam.

Tôi hiểu rằng, để có được ngày hôm nay, biết bao thế hệ đã phải đánh đổi bằng những điều quý giá nhất của đời người. Có những người không kịp nhìn thấy ngày đất nước thống nhất, không kịp trở về bên gia đình, không kịp thực hiện những ước mơ còn dang dở. Nhưng sự hy sinh của họ đã góp phần làm nên một Việt Nam độc lập, để những thế hệ sau được học tập, lao động, cống hiến và sống trong hòa bình.

1. Trước mộ chị Võ Thị Sáu – Tuổi trẻ có thể nhỏ bé, nhưng lý tưởng sống thì không

Trong những điểm dừng chân tại Côn Đảo, khoảnh khắc viếng mộ Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Võ Thị Sáu tại Nghĩa trang Hàng Dương để lại trong tôi nhiều cảm xúc sâu sắc.

Đứng trước phần mộ của chị, giữa không gian trang nghiêm và làn khói hương lan nhẹ trong gió biển, tôi chợt nghĩ về tuổi trẻ của người nữ chiến sĩ cách mạng ấy. Chị Võ Thị Sáu tham gia hoạt động cách mạng khi tuổi đời còn rất trẻ, đã dũng cảm chiến đấu và bị thực dân Pháp xử tử tại Côn Đảo năm 1952. Cuộc đời chị tuy ngắn ngủi nhưng đã trở thành biểu tượng của lòng yêu nước, tinh thần quả cảm và ý chí không khuất phục trước kẻ thù.

Điều khiến tôi xúc động là sự đối lập giữa tuổi đời còn rất trẻ của chị và tầm vóc lớn lao của lý tưởng mà chị đã lựa chọn. Ở độ tuổi mà nhiều người còn đang ấp ủ những ước mơ bình dị, chị đã sẵn sàng dấn thân vì vận mệnh của quê hương, đất nước. Chị đã sống một cuộc đời không dài, nhưng những giá trị chị để lại vẫn được các thế hệ người Việt Nam trân trọng, nhắc nhớ.

Trước mộ chị, tôi không chỉ bày tỏ lòng biết ơn đối với một nữ anh hùng, mà còn tự hỏi bản thân: Nếu tuổi trẻ của thế hệ đi trước được dành trọn cho cuộc đấu tranh giành độc lập, thì tuổi trẻ của chúng ta hôm nay cần được sử dụng như thế nào để xứng đáng với sự hy sinh ấy?

Chúng tôi không phải sống giữa bom đạn, không phải đối mặt với cảnh tù đày như cha anh. Nhưng điều đó không có nghĩa là thế hệ hôm nay được phép sống thiếu trách nhiệm. Mỗi thời đại có một nhiệm vụ lịch sử riêng. Nếu thế hệ trước chiến đấu để giành lại độc lập, thì thế hệ hôm nay phải nỗ lực gìn giữ hòa bình, xây dựng đất nước, bảo vệ chủ quyền quốc gia, chăm lo cho cộng đồng và vun đắp những giá trị tốt đẹp của dân tộc.

Nén hương dâng lên trước mộ chị Võ Thị Sáu vì thế không chỉ là sự tri ân dành cho một người anh hùng đã khuất. Với riêng tôi, đó còn là lời nhắc nhở về trách nhiệm của người trẻ: hãy sống có lý tưởng, làm việc bằng tinh thần tận tụy, biết đặt lợi ích chung bên cạnh lợi ích cá nhân và không ngừng hoàn thiện bản thân để đóng góp cho xã hội.

Gặp cựu tù chính trị Lê Thị Việt Lan – Khi ký ức của một thế hệ trở thành lời nhắn gửi cho thế hệ sau

Một dấu ấn đặc biệt trong hành trình tại Côn Đảo là dịp tôi được tiếp xúc với cô Lê Thị Việt Lan, Phó Chủ tịch Hội Cựu tù chính trị bị địch bắt tù đày Thành phố Hồ Chí Minh.

Trong phóng sự Mang nghĩa tình ra biển, đảo Tây Nam của Báo Nhân Dân, hình ảnh cô Lan giữa không gian Nghĩa trang Hàng Dương đã để lại nhiều xúc động. Dù không bị giam giữ tại Côn Đảo mà từng trải qua những năm tháng lao tù ở Trại giam nữ tù binh Phú Tài, cô vẫn bồi hồi khi nhớ về những đồng đội năm xưa. Những người đã cùng thế hệ của cô đi qua chiến tranh, chịu đựng mất mát và giữ vững niềm tin trong những hoàn cảnh vô cùng khắc nghiệt.

Điều khiến tôi suy ngẫm từ hình ảnh và câu chuyện ấy là khoảng cách giữa các thế hệ có thể rất lớn, nhưng ký ức về lòng yêu nước và sự hy sinh thì vẫn có thể được trao truyền. Với những người từng đi qua chiến tranh, quá khứ không đơn thuần là những trang sử đã khép lại. Đó còn là ký ức về đồng đội, về những người đã hy sinh, về những điều còn dang dở và về niềm mong mỏi đất nước được hòa bình, nhân dân được sống trong tự do.

Trong bài báo, ánh mắt của cô Lan hướng về những người trẻ như gửi gắm một thông điệp giản dị: hãy nhớ, hãy sống, hãy tiếp nối.

Tôi nghĩ rằng đó cũng chính là điều mà các thế hệ đi trước mong muốn gửi lại cho chúng tôi. Các cô, các chú, các bác không thể sống thay tuổi trẻ hôm nay, cũng không thể làm thay chúng tôi những nhiệm vụ của thời đại mới. Nhưng những trải nghiệm, những ký ức và những hy sinh của họ là bài học quý giá để chúng tôi hiểu mình đang đứng ở đâu trong dòng chảy lịch sử dân tộc.

Được gặp gỡ một người từng trải qua những năm tháng chiến tranh và tù đày giúp tôi nhận ra giá trị của việc lắng nghe nhân chứng lịch sử. Một trang sách có thể cho chúng ta biết sự kiện đã diễn ra như thế nào; một di tích có thể giúp chúng ta hình dung không gian của quá khứ; còn câu chuyện của những người đã trực tiếp đi qua thời cuộc có thể giúp lịch sử trở nên gần gũi, chân thực và giàu sức lay động hơn.

Tôi tự nhủ mình phải trân trọng hơn những cơ hội được gặp gỡ, lắng nghe và học hỏi từ các nhân chứng lịch sử. Bởi thời gian không chờ đợi ai. Nếu hôm nay chúng ta không chủ động tìm hiểu, ghi nhớ và lan tỏa những câu chuyện ấy, sẽ có lúc nhiều ký ức quý giá chỉ còn lại trong những trang tư liệu.

Và khi một người trẻ biết lắng nghe quá khứ bằng sự chân thành, biết chuyển hóa lòng biết ơn thành hành động, ngọn lửa truyền thống sẽ không dừng lại ở một thế hệ mà tiếp tục được trao truyền qua nhiều thế hệ mai sau.

Từ Côn Đảo trở về – Trách nhiệm của người đoàn viên và người giáo viên Tổng phụ trách Đội

Là một đoàn viên thanh niên, đồng thời là Phó Bí thư Chi đoàn và giáo viên Tổng phụ trách Đội Trường Tiểu học Ngô Quyền, tôi hiểu rằng việc giáo dục truyền thống cách mạng không chỉ là nhiệm vụ trong những dịp kỷ niệm hay những chuyến hành trình về nguồn. Đó là công việc cần được thực hiện thường xuyên, bằng những phương thức gần gũi, phù hợp với từng đối tượng và đặc biệt phải được thể hiện bằng chính hành động của người giáo dục.

Tôi càng thấm thía rằng, đối với học sinh tiểu học, lịch sử sẽ trở nên gần gũi hơn khi các em được nghe những câu chuyện về con người thật, việc thật; được tìm hiểu những địa danh có thật; được tham gia các hoạt động tri ân và được hướng dẫn để biến tình yêu quê hương thành những hành động cụ thể trong cuộc sống hằng ngày.

Sau hành trình đến Côn Đảo, tôi tự đặt ra cho mình trách nhiệm phải kể lại những câu chuyện đã được chứng kiến, những bài học đã cảm nhận và những giá trị đã được hun đúc từ lịch sử. Đó có thể là một câu chuyện về tuổi trẻ kiên cường của chị Võ Thị Sáu; một bài học về lòng trung thành, tinh thần đoàn kết của những người chiến sĩ cách mạng; hay những suy ngẫm về sự hy sinh của biết bao con người đang yên nghỉ tại Hàng Dương, Hàng Keo.

Trong những buổi sinh hoạt dưới cờ, các hoạt động giáo dục truyền thống, các chương trình phát thanh măng non hay những nội dung tuyên truyền của Liên đội, tôi mong muốn lịch sử không chỉ được nhắc lại bằng những lời kể khô khan mà còn trở thành những câu chuyện có sức lay động, giúp học sinh hiểu rằng lòng yêu nước bắt đầu từ những việc làm giản dị nhất: biết kính trọng ông bà, cha mẹ, thầy cô; biết yêu thương và giúp đỡ bạn bè; có ý thức giữ gìn trường lớp; chăm chỉ học tập; trung thực, trách nhiệm và sẵn sàng góp sức vì tập thể.

Tôi cũng nhận thức rằng, người giáo viên Tổng phụ trách Đội muốn giáo dục học sinh sống có lý tưởng thì trước hết bản thân phải là người có trách nhiệm, tận tụy và gương mẫu. Muốn khơi dậy trong các em tinh thần cống hiến, bản thân mình phải không ngừng học tập, đổi mới phương pháp tổ chức hoạt động, chủ động ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số để đưa những giá trị lịch sử đến gần hơn với thiếu nhi.

Trong thời đại hôm nay, lòng yêu nước không chỉ được thể hiện bằng những lời nói tự hào, mà còn bằng năng lực học tập, lao động sáng tạo, ý thức tuân thủ pháp luật, tinh thần đoàn kết và trách nhiệm xây dựng cộng đồng. Đối với người trẻ, tiếp nối truyền thống không có nghĩa là chỉ nhìn về quá khứ, mà còn phải biết sử dụng tri thức, công nghệ và sức trẻ để giải quyết những nhiệm vụ của hiện tại, đóng góp vào sự phát triển của đất nước.

Trên cương vị Phó Bí thư Chi đoàn, tôi càng ý thức rõ vai trò của tổ chức Đoàn trong việc bồi dưỡng lý tưởng cách mạng, xây dựng tinh thần trách nhiệm và khơi dậy khát vọng cống hiến trong đoàn viên. Mỗi hoạt động của Chi đoàn, dù quy mô lớn hay nhỏ, nếu được thực hiện bằng tinh thần chủ động, thiết thực và hướng đến lợi ích chung, đều có thể góp phần lan tỏa những giá trị tốt đẹp trong nhà trường và cộng đồng.

Tôi mong rằng, từ những câu chuyện thời hoa lửa, mỗi đoàn viên sẽ tìm thấy cho mình một bài học, một động lực và một việc làm cụ thể để tiếp nối truyền thống. Bởi sự tri ân có ý nghĩa nhất không chỉ nằm ở những lời hứa trong khoảnh khắc xúc động, mà còn nằm ở sự bền bỉ trong từng ngày công tác, từng việc làm có ích và từng trách nhiệm được hoàn thành.

Lời hứa từ đất thiêng Côn Đảo

Chuyến đi đến Côn Đảo đã khép lại, con tàu tiếp tục hải trình đến những vùng biển, đảo khác của Tổ quốc. Nhưng trong tôi, những hình ảnh về nhà tù năm xưa, những nén hương tại Nghĩa trang Hàng Dương, Hàng Keo và cuộc gặp gỡ với cựu tù chính trị Lê Thị Việt Lan vẫn còn nguyên vẹn.

Tôi nhớ về chị Võ Thị Sáu – người nữ anh hùng đã gửi lại tuổi xuân nơi đảo xa. Tôi nhớ những người chiến sĩ cách mạng đã đi qua chốn lao tù khắc nghiệt mà vẫn giữ vững niềm tin. Tôi nghĩ về những người đã nằm xuống, có tên hoặc chưa được biết tên,

để đất nước hôm nay được sống trong hòa bình. Và tôi tự nhắc mình rằng, những điều được chứng kiến trong hành trình ấy không nên chỉ dừng lại ở cảm xúc, mà phải trở thành động lực để sống tốt hơn, làm việc trách nhiệm hơn và cống hiến nhiều hơn.

Thời hoa lửa đã lùi xa, nhưng tinh thần của những con người trong thời đại ấy vẫn có thể tiếp tục tỏa sáng trong cuộc sống hôm nay. Ngọn lửa ấy được tiếp nối khi mỗi đoàn viên biết sống có lý tưởng; mỗi cán bộ, giáo viên tận tâm với công việc; mỗi người trẻ chủ động học tập, rèn luyện và sẵn sàng đóng góp cho cộng đồng; mỗi thiếu nhi biết yêu quê hương, trân trọng lịch sử và nuôi dưỡng ước mơ xây dựng đất nước.

Là một đoàn viên, tôi tự hứa sẽ tiếp tục rèn luyện bản lĩnh chính trị, đạo đức, chuyên môn và tinh thần trách nhiệm; tích cực tham gia các hoạt động của Đoàn, đóng góp vào sự phát triển của nhà trường và địa phương. Là một giáo viên Tổng phụ trách Đội, tôi sẽ nỗ lực đưa những câu chuyện lịch sử đến gần hơn với thiếu nhi, để các em hiểu rằng mình đang được thừa hưởng một di sản tinh thần vô giá và có trách nhiệm gìn giữ, phát huy di sản ấy bằng những hành động thiết thực.

Tôi tin rằng, một dân tộc biết trân trọng quá khứ sẽ có thêm sức mạnh để bước tới tương lai. Một thế hệ biết ơn những người đi trước sẽ có thêm động lực để sống xứng đáng với những gì mình đang có. Và một ngọn lửa truyền thống khi được trao truyền bằng sự chân thành, trách nhiệm và hành động sẽ không bao giờ tắt.

Trước anh linh các anh hùng liệt sĩ tại Côn Đảo, tôi xin gửi một lời hứa của người trẻ hôm nay: Sẽ luôn ghi nhớ công lao của thế hệ đi trước; sống có lý tưởng, có trách nhiệm; tận tâm với công việc, hết lòng vì cộng đồng và nỗ lực góp phần xây dựng quê hương, đất nước ngày càng giàu đẹp.

Bởi chúng tôi hiểu rằng, cách thiết thực nhất để tri ân những người đã hy sinh cho Tổ quốc chính là sống một cuộc đời có ích, xứng đáng với sự hy sinh ấy.

Xin nghiêng mình trước những người đã ngã xuống.

Xin tiếp bước bằng trách nhiệm của những người đang sống.

Thời hoa lửa đã qua, nhưng ngọn lửa yêu nước sẽ mãi được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.

Tài liệu tham khảo

1. Các hình ảnh được người viết chụp lại trong hành trình biển đảo Tây Nam.

https://nhandan.vn/special/mang-nghia-tinh-ra-bien-dao-tay-nam/index.html?gidzl=hyQzRt9jf5QetBfeUNEiKgBQjsbaSgrNlDlaPp0byr-vYhzcDNFrNRcDx6GtA_48lOplE3Vedoy9TMcdL0