MỘT NGÀY MƯA TRÊN CON ĐƯỜNG NĂM ẤY

MỘT NGÀY MƯA TRÊN CON ĐƯỜNG NĂM ẤY

Chuyện đi dân công hỏa tuyến, đến bây giờ nhiều lúc tôi vẫn nhớ, nhưng bảo kể lại cho thật đầy đủ thì cũng khó. Chuyện đã lâu quá rồi. Có những việc nhớ rõ lắm, có những việc chỉ còn nhớ mang máng.

Hồi ấy chúng tôi còn trẻ. Ở nhà làm nương quanh năm cũng đã quen với cuốc đất, nhưng đi dân công thì khác. Công việc nặng hơn, lại phải làm liên tục. Chúng tôi được phân công đi mở đường. Đường lúc ấy đâu có sẵn như bây giờ. Chỗ nào đất cứng thì cuốc, chỗ nào đất cao thì đào xuống, đất thấp thì đắp lên. Đá thì người khiêng, người đập nhỏ.

Tôi nhớ có những hôm vừa sáng ra đã mưa. Đất đang khô gặp nước trở nên dính quánh. Cuốc một nhát, đất bám cả vào lưỡi cuốc. Có lúc nhấc cuốc lên còn phải lấy tay gạt đất ra mới cuốc tiếp được. Quần áo thì chẳng mấy lúc khô. Tối về, người nào người nấy lấm lem từ đầu đến chân.

Ăn uống cũng chẳng có gì nhiều. Có bữa được nồi cơm nóng thì thấy ngon lắm. Còn có hôm cơm ít, anh em ngồi sát vào nhau, chia nhau từng phần. Đói nhưng chẳng ai kêu ca. Ăn xong nghỉ một lát là lại chuẩn bị cho ngày hôm sau.

Tôi còn nhớ cái cảm giác nhớ nhà. Ban ngày làm việc thì còn quên được, đến tối nằm xuống mới thấy nhớ. Nhớ mẹ, nhớ anh em trong nhà, nhớ cái bếp, nhớ cả những việc bình thường trước đây mình chẳng để ý. Có hôm mưa cả đêm, nằm nghe tiếng nước rơi ngoài lán mà chỉ mong trời sáng.

Ngày ấy chúng tôi không nghĩ mình đang làm một việc gì lớn. Người ta giao việc gì thì làm việc ấy. Bảo mở đường thì cầm cuốc đi mở đường. Ai khỏe thì làm nhiều hơn một chút, ai mệt thì anh em đỡ cho.

Bây giờ ngồi kể lại, tôi mới thấy những ngày ấy xa thật rồi. Nhưng có những chuyện nhỏ vẫn nhớ. Nhớ cái cán cuốc trơn vì mồ hôi. Nhớ bữa cơm ăn vội. Nhớ đôi dép dính đầy bùn đất. Nhớ những người cùng làm ngày ấy.

Nhiều người tôi không còn gặp nữa.

Có lẽ điều tôi nhớ nhất không phải là con đường đã mở được dài bao nhiêu, mà là những con người đã từng cùng mình đứng trên con đường ấy, lúc còn rất trẻ.