MỘT NGÀY NĂM, SÁU TRẬN CHIẾN LIÊN TỤC
Có những ký ức chiến tranh chỉ cần một câu nói ngắn cũng đủ khiến người nghe hình dung được sự khốc liệt của một thời. Với người cựu chiến binh từng có khoảng mười năm chiến đấu tại chiến trường miền Nam, câu nói “có ngày đánh đến năm, sáu trận” là một trong những ký ức như thế. Đó không phải là câu chuyện của một ngày đặc biệt được ghi lại trong lịch sử bằng một cái tên riêng. Đó là ký ức về nhịp sống thường ngày của người lính giữa chiến trường – nơi những trận đánh có thể nối tiếp nhau, nơi người lính gần như không có khái niệm về một ngày bình thường, và nơi sự sống của mỗi người luôn gắn liền với nhiệm vụ cùng đồng đội.
TỪ NGƯỜI CÁN BỘ ĐOÀN ĐẾN NGƯỜI LÍNH TRÊN CHIẾN TRƯỜNG
Con đường đến với chiến trường của ông bắt đầu từ rất sớm. Khi mới 18 tuổi, ông đã tham gia công tác cách mạng và từng là cán bộ Đoàn tại địa phương. Trong hoàn cảnh đất nước còn chiến tranh, tuổi trẻ của ông sớm gắn với lý tưởng cống hiến và trách nhiệm đối với quê hương.
Năm 1967, ông chính thức vào chiến trường.
Khi ấy, ông khoảng 25 tuổi. Ông chưa lập gia đình, trong lòng vẫn có người thương ở quê nhà. Nhưng tiếng gọi của Tổ quốc đã khiến chàng trai trẻ gác lại những tình cảm riêng tư để lên đường.
Năm 1968, ông tham gia trận chiến đầu tiên trong chiến dịch Mậu Thân tại Huế. Đơn vị của ông thuộc Sư đoàn 324, hoạt động ở vòng ngoài, phối hợp và hỗ trợ cho các lực lượng chủ lực trực tiếp chiến đấu.
Từ trận chiến đầu tiên ấy, ông bước vào một hành trình kéo dài khoảng 10 năm tại chiến trường miền Nam.
Mười năm ấy chính là phần lớn tuổi xuân của ông.
NGÀY VÀ ĐÊM ĐỀU GẮN VỚI TRẬN ĐÁNH
Ông kể rằng cuộc sống của người lính ở chiến trường khi ấy không có ranh giới rõ ràng giữa ngày và đêm.
Có ngày cao điểm, ông và đồng đội phải trải qua năm đến sáu trận chiến.
Một trận vừa kết thúc, người lính chưa chắc đã có thời gian nghỉ ngơi. Nhiệm vụ tiếp theo có thể đến ngay sau đó. Có khi là hành quân, có khi là tiếp tục chiến đấu, có khi là phối hợp với các đơn vị khác.
Ngày nối tiếp ngày.
Đêm nối tiếp đêm.
Người lính phải thích nghi với một nhịp sống mà tất cả đều xoay quanh nhiệm vụ.
Trong hoàn cảnh ấy, sức chịu đựng của con người bị thử thách đến giới hạn. Thể lực phải được rèn luyện. Tinh thần phải vững vàng. Và quan trọng nhất là người lính phải biết dựa vào đồng đội.
Bởi khi một trận đánh bắt đầu, không ai có thể chiến đấu một mình.
Mỗi người đều có vị trí của mình.
Mỗi người đều có nhiệm vụ của mình.
Và sự an toàn của người này nhiều khi gắn với hành động của người bên cạnh.
“MỘT NGÀY ĐÁNH NĂM TRẬN MÀ CÒN VỀ ĐƯỢC”
Trong những năm tháng ấy, đồng đội thường nói với nhau rằng nếu một ngày chiến đấu tới năm trận mà vẫn trở về được thì quả thực là một điều may mắn.
Câu nói ấy nghe có vẻ đơn giản, thậm chí có phần dí dỏm theo cách nói của những người lính với nhau.
Nhưng phía sau đó là sự khốc liệt mà chỉ những người trực tiếp trải qua mới hiểu.
Bởi mỗi trận đánh đều có thể khiến đội hình thay đổi.
Một người có thể bị thương.
Một người có thể hy sinh.
Một người có thể không còn trở lại vị trí cũ.
Và những người còn lại phải tiếp tục.
Chiến tranh không cho phép người lính có nhiều thời gian để dừng lại trước mất mát. Khi nhiệm vụ mới đến, họ phải đứng dậy và bước tiếp, dù trong lòng vẫn còn nỗi đau về người đồng đội vừa nằm xuống.
Đó chính là một trong những điều khắc nghiệt nhất của chiến tranh.
120 CHÀNG TRAI VÀ NHỮNG NGƯỜI KHÔNG TRỞ VỀ
Trong câu chuyện của ông, ký ức về những trận đánh liên tục luôn gắn với một ký ức khác đau đớn hơn: sự mất mát của đồng đội.
Khi giữ cương vị Đại đội trưởng, ông từng ra Vĩnh Phú nhận quân bổ sung cho đơn vị.
Đại đội có 120 chàng trai trẻ.
Họ khỏe mạnh, trẻ trung và tràn đầy sức sống.
Những người con từ hậu phương bước vào chiến trường với tuổi đời còn rất trẻ. Có lẽ mỗi người đều mang theo một quê hương, một gia đình và những ước mơ riêng.
Nhưng chiến tranh đã nhanh chóng lấy đi phần lớn đội hình ấy.
Chỉ sau một vài trận đánh, đại đội 120 người chỉ còn khoảng 20–23 người sống sót. Những người còn lại hy sinh hoặc bị thương.
Khi kể lại câu chuyện này, ông không chỉ nói về một con số.
Bởi với ông, đó là những con người từng sống cùng mình, chiến đấu cùng mình.
Đó là những cái tên từng được gọi trong đội hình.
Là những khuôn mặt từng nhìn thấy mỗi ngày.
Là những người đồng đội từng chia sẻ với nhau từng bữa ăn, từng chặng đường hành quân và những giờ phút căng thẳng.
Rồi một ngày, họ không còn nữa.
TRẬN ĐÁNH QUA ĐI, TÌNH ĐỒNG ĐỘI CÒN LẠI
Trong chiến tranh, có những tình bạn được hình thành rất nhanh nhưng lại sâu sắc suốt cả cuộc đời.
Những người lính sống cùng nhau trong điều kiện gian khổ nên hiểu nhau mà không cần nhiều lời.
Có khi gặp nhau giữa những khoảng nghỉ ngắn ngủi, họ chỉ kịp hỏi:
“Thằng A, thằng B còn sống không?”
Một câu hỏi rất bình thường trong hoàn cảnh ấy nhưng lại chứa đựng biết bao nỗi lo.
Bởi ngày hôm nay còn nhìn thấy nhau không có nghĩa ngày mai vẫn còn được gặp.
Có khi vừa gặp người đồng đội hôm trước, hôm sau đã nghe tin người ấy hy sinh.
Những mất mát cứ nối tiếp.
Nhưng những người còn lại vẫn phải tiếp tục nhiệm vụ.
Họ mang theo ký ức về những người đã nằm xuống như một phần sức mạnh để bước tiếp.
NHỮNG ĐÊM TRINH SÁT VÀ SỰ CĂNG THẲNG KHÔNG NGỪNG
Chiến trường không chỉ có những trận đánh diễn ra ban ngày.
Ông còn nhớ những lần đi cùng chiến sĩ liên lạc và trinh sát trong những đêm mưa rét. Có những lúc người lính phải tiếp cận rất sát vị trí của đối phương.
Trong bóng tối và thời tiết khắc nghiệt, người trinh sát phải hết sức thận trọng.
Ông kể có những lần tiếp cận gần đến mức có thể chạm vào áo mưa của lính đối phương mà họ không biết.
Những nhiệm vụ như vậy đòi hỏi người lính phải có bản lĩnh và khả năng chịu đựng rất lớn.
Bởi chỉ một sơ suất cũng có thể làm nhiệm vụ thất bại và đẩy cả đội vào tình thế nguy hiểm.
Vì vậy, khi nói về chiến tranh, ông cho rằng những gì thực tế người lính trải qua khắc nghiệt hơn rất nhiều so với những gì người ngoài có thể hình dung.
KHI NGƯỜI LÍNH KHÔNG CÒN NGHĨ CHO RIÊNG MÌNH
Điều đặc biệt trong lời kể của ông là khi bước vào trận, người lính gần như quên hết, không còn nghĩ đến chuyện chết chóc nữa.
Không phải vì họ không biết sợ.
Mà vì trước mắt họ là nhiệm vụ.
Bên cạnh họ là đồng đội.
Phía sau họ là quê hương.
Trong một ngày phải chiến đấu năm, sáu trận, nếu người lính luôn nghĩ về sự sống còn của riêng mình, có lẽ họ sẽ không đủ bình tĩnh để hoàn thành nhiệm vụ.
Chính trong những hoàn cảnh khắc nghiệt ấy, tinh thần đồng đội và ý thức trách nhiệm trở thành điểm tựa.
MƯỜI NĂM KHÔNG MỘT NGÀY BÌNH THƯỜNG
Khoảng 10 năm ở chiến trường miền Nam, ông gần như không có thời gian về phép.
Mười năm xa gia đình.
Mười năm xa quê hương.
Mười năm mà tuổi trẻ của ông trôi qua giữa những cuộc hành quân và trận đánh.
Gia đình ở quê cũng phải xác định rằng người con của mình có thể hy sinh bất cứ lúc nào.
Đó là nỗi đau của cả tiền tuyến lẫn hậu phương.
Người lính đối mặt với chiến tranh trực tiếp.
Gia đình đối mặt với những tháng ngày chờ đợi và lo lắng.
Không ai biết chắc ngày đoàn tụ sẽ đến khi nào.
Sau năm 1975, khi miền Nam được giải phóng, ông tiếp tục được điều động ra Bắc làm công tác tham mưu tác chiến, tiếp tục nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc.
Gần 30 năm trong quân ngũ, cuộc đời ông gắn với màu áo lính.
Sau khi nghỉ hưu, ông trở về địa phương và tiếp tục tham gia công tác xóm, từng làm Trưởng xóm, Bí thư xóm và phụ trách Hội Người cao tuổi.
Hôm nay, ở tuổi 87, khi nhìn lại những ngày một ngày phải chiến đấu tới năm, sáu trận, ông không kể để thế hệ trẻ ca ngợi chiến tranh.
Trái lại, chính những ký ức ấy khiến ông càng trân trọng hòa bình.
Ông nói rằng hòa bình và tự do là điều hạnh phúc nhất.
Đó là lời của một người đã từng sống trong những ngày mà ngày và đêm đều có thể trở thành chiến trường.
Một người đã chứng kiến đồng đội hy sinh.
Một người đã dành mười năm tuổi xuân cho miền Nam.
Và một người hiểu rằng không có gì quý hơn cuộc sống bình yên.
Hôm nay, nhìn những người trẻ khỏe mạnh, rạng rỡ, ông cảm thấy vui mừng.
Ông mong các cháu có sức khỏe, có chí hướng, biết rèn luyện và không ngừng phấn đấu.
Bởi thế hệ của ông đã từng chiến đấu trong những ngày một ngày năm, sáu trận để bảo vệ Tổ quốc.
Còn thế hệ hôm nay được sống trong hòa bình cần biết trân trọng thành quả ấy, học tập, lao động và góp sức xây dựng quê hương.
Một ngày năm, sáu trận chiến liên tục – nghe qua chỉ là một con số.
Nhưng phía sau con số ấy là sự mệt mỏi của người lính, là những giờ phút căng thẳng, là tình đồng đội, là những người đã trở về và những người đã mãi mãi nằm lại.
Đó là một lát cắt của mười năm tuổi xuân giữa chiến trường miền Nam.
Và cũng là lời nhắc nhở để thế hệ hôm nay hiểu rằng:
Có những ngày người lính phải chiến đấu năm, sáu trận liên tiếp để rồi chúng ta có được những ngày bình yên không phải nghe tiếng súng. Vì thế, hòa bình hôm nay không chỉ là hiện tại – đó còn là thành quả được đánh đổi bằng tuổi trẻ, mồ hôi, nước mắt và sự hy sinh của biết bao thế hệ.



