MỘT NGÀY SẮN QUA BỮA

MỘT NGÀY SẮN QUA BỮA

Có một ngày, đến tận bây giờ bà vẫn nhớ.

Đó là một ngày chẳng có gì đặc biệt.

Không phải ngày lập công.

Không phải ngày đơn vị được biểu dương.

Chỉ là một ngày đói.

Sáng hôm ấy, trong lán chỉ còn một ít sắn.

Mỗi người được một phần nhỏ.

Sắn luộc để nguội, trắng bở, ăn vào khô cả cổ.

Có chị vừa cầm củ sắn vừa cười:

“Thôi thì hôm nay sắn qua bữa.”

Mọi người cũng cười.

Chẳng ai than.

Ngày ấy, đói là chuyện thường.

Có hôm được bữa cơm thì mừng.

Có hôm cơm độn sắn, độn ngô.

Có hôm chỉ có sắn.

Ăn cho có sức rồi lại đi làm.

Bà nhớ mình hôm đó chỉ ăn được mấy miếng sắn.

Uống thêm ngụm nước.

Rồi cầm cuốc đi.

Đoạn đường hôm ấy cần mở khá gấp.

Một đoàn xe tiếp viện đang chờ phía sau.

Mặt đường hẹp, đất đá lởm chởm.

Có một đoạn phải đào sâu vào sườn núi mới đủ rộng cho xe qua.

Mọi người bắt tay vào việc.

Cộc!

Cộc!

Cộc!

Tiếng cuốc vang lên giữa núi rừng.

Bà bổ cuốc xuống đất.

Nhấc lên.

Lại bổ xuống.

Đến gần trưa, bụng bắt đầu cồn cào.

Một chị ngồi xuống bên đường, lấy trong túi ra nửa củ sắn còn lại từ buổi sáng.

Chị bẻ đôi.

Đưa cho người bên cạnh.

“Ăn đi.”

“Chị ăn đi.”

“Thôi, tôi còn.”

Nói vậy nhưng cả hai đều biết chẳng ai còn gì nhiều.

Cuối cùng, củ sắn được bẻ thành mấy phần nhỏ.

Mỗi người một miếng.

Miếng sắn chẳng đủ no.

Nhưng đủ để mọi người cười với nhau.

Rồi lại đứng dậy.

Chiều xuống, đoạn đường cuối cùng cũng được san phẳng.

Mọi người vừa thu dọn dụng cụ thì nghe tiếng xe từ phía sau vọng tới.

Một chiếc.

Rồi hai chiếc.

Rồi cả đoàn xe nối nhau.

“Xe đến rồi!”

Mọi người đứng dạt sang hai bên.

Chiếc xe đầu tiên từ từ tiến vào đoạn đường mới mở.

Bánh xe cán qua lớp đất vừa san.

Mọi người nhìn theo, hồi hộp.

Xe đi được.

Không bị sa.

Không bị lún.

Đoàn xe tiếp tục tiến về phía trước.

Một chị bên cạnh bà cười:

“Thế là hôm nay sắn không ăn uổng rồi.”

Bà bật cười.

“Ừ. Sắn qua bữa, nhưng đường phải thông.”

Câu nói ấy sau này bà vẫn nhớ.

Bởi ngày ấy họ có thể đói một bữa.

Có thể mệt một ngày.

Có thể đôi bàn tay phồng rộp vì cuốc đất.

Nhưng không thể để con đường bị tắc khi phía trước đang cần tiếp viện.

Nhiều năm sau, khi nhắc lại những ngày ấy, bà không nhớ mình đã ăn bao nhiêu củ sắn.

Bà chỉ nhớ vị sắn khô nơi đầu lưỡi.

Nhớ cái đói cồn cào trong bụng.

Nhớ bàn tay chai sần trên cán cuốc.

Và nhớ tiếng xe chạy qua đoạn đường mà chính mình vừa mở.

Bà bảo:

“Ngày ấy nghèo lắm. Có những hôm đói thật. Nhưng chẳng ai nghĩ mình khổ bằng người ở phía trước.”

Bà nhìn ra con đường trước mặt.

“Chúng tôi chỉ mong mở được đường để xe mang tiếp viện lên.”

Một củ sắn không thể làm người ta no.

Nhưng những củ sắn ít ỏi ấy đã giúp họ có thêm sức để cuốc thêm một nhát đất, gánh thêm một gánh đá, mở thêm một đoạn đường.

Và đôi khi, trong những năm tháng gian khổ nhất, một miếng sắn chia đôi cũng đủ để người ta nhớ về nhau cả một đời.