Một ngày trên đồi rừng Hà Tuyên

Trong ký ức của cựu thanh niên xung phong Nguyễn Thị Liên, sinh năm 1959, quê Thanh Thuỷ, Phú Thọ, những ngày đi trồng rừng tại vùng đồi núi Hà Tuyên vào năm 1978 vẫn còn hiện lên rõ ràng như mới hôm qua. Đó là những ngày lao động vất vả nhưng đầy ý nghĩa, khi mỗi buổi sáng thức dậy đều bắt đầu bằng tinh thần quyết tâm của tuổi trẻ.

Theo lời bà Liên kể lại, một ngày làm việc thường bắt đầu từ rất sớm. Khi trời còn mờ sương, tiếng kẻng báo thức đã vang lên giữa núi rừng tĩnh lặng. Mọi người nhanh chóng thức dậy, gấp chăn màn, chuẩn bị cho một ngày mới. Sau khi rửa mặt qua loa bằng nước suối lạnh buốt, bà cùng đồng đội ăn bữa sáng giản dị — thường là bát cơm độn ngô hoặc sắn từ tối hôm trước để lại.

Khoảng khi mặt trời vừa ló lên sau dãy núi, cả đơn vị đã mang theo cuốc, xẻng, dao phát và cây giống, men theo những con đường đất nhỏ dẫn lên sườn đồi. Con đường đi làm nhiều dốc cao, có đoạn trơn trượt vì sương đêm còn đọng lại trên mặt đất. Dù vậy, ai cũng bước nhanh, bởi công việc trong ngày rất nhiều và phải hoàn thành đúng kế hoạch.

Đến nơi làm việc, mỗi người được phân công một khu vực cụ thể. Công việc buổi sáng thường là phát dọn đất hoặc đào hố trồng cây. Bà Liên nhớ rõ những nhát cuốc bổ xuống lớp đất cứng trên sườn đồi, tiếng cuốc vang đều trong không gian yên tĩnh của núi rừng. Mỗi hố đào xong, bà lại chuyển sang hố tiếp theo, mồ hôi thấm ướt lưng áo dù buổi sáng còn se lạnh.

Đến khoảng giữa buổi, mọi người tạm nghỉ ít phút. Ai cũng tranh thủ uống ngụm nước mang theo hoặc ngồi tựa vào gốc cây để lấy lại sức. Sau đó, công việc lại tiếp tục — người đào hố, người trồng cây, người vận chuyển cây giống từ dưới chân đồi lên. Những cây giống nhỏ được đặt cẩn thận vào hố, lấp đất kín gốc rồi nén chặt để cây đứng vững.

Buổi trưa, cả đơn vị nghỉ ngay tại bãi trồng rừng. Bữa trưa thường chỉ là cơm nắm mang theo từ sáng, ăn kèm muối vừng hoặc chút rau luộc. Mọi người ngồi thành từng nhóm nhỏ dưới bóng cây, vừa ăn vừa trò chuyện cho vơi đi mệt nhọc. Có những hôm trời nắng gắt, ai cũng mệt rã rời, nhưng chỉ cần nghỉ một lúc là lại tiếp tục công việc.

Buổi chiều, công việc chủ yếu là trồng cây và chăm sóc những cây đã trồng trước đó. Những khu vực cây bị chết sẽ được trồng dặm lại. Có khi phải làm cỏ, vun đất quanh gốc để giữ ẩm cho cây. Những ngày trời nắng, đất khô cứng khiến việc cuốc đất trở nên khó khăn hơn, nhưng không ai bỏ dở phần việc của mình.

Đến khi mặt trời dần khuất sau dãy núi, cả đơn vị mới thu dọn dụng cụ để trở về lán trại. Con đường trở về thường dài hơn vì ai cũng thấm mệt sau một ngày lao động. Về đến lán, bà Liên cùng đồng đội lại bắt tay vào công việc sinh hoạt: người đi gánh nước, người nhặt củi, người chuẩn bị bữa tối.

Bữa cơm tối tuy giản dị nhưng luôn là khoảng thời gian ấm áp nhất trong ngày. Sau khi ăn xong, mọi người thường quây quần bên bếp lửa, kể cho nhau nghe chuyện quê nhà hoặc hát vài bài hát quen thuộc để xua tan mệt mỏi. Có những đêm mệt quá, ai cũng nhanh chóng chìm vào giấc ngủ trên tấm phản tre đơn sơ, chuẩn bị sức lực cho ngày lao động tiếp theo.

Giờ đây, khi nhớ lại một ngày làm việc điển hình nơi đồi rừng Hà Tuyên năm ấy, cựu thanh niên xung phong Nguyễn Thị Liên vẫn không quên cảm giác tự hào khi nhìn những sườn đồi trọc dần được phủ xanh bằng chính công sức của mình và đồng đội. Đó là những ngày lao động gian khó, nhưng cũng là những ngày tuổi trẻ rực rỡ — nơi mỗi giọt mồ hôi rơi xuống đất đã góp phần nuôi dưỡng những cánh rừng xanh lớn lên theo năm tháng.