một người anh hùng họ Trần tên là Trần Văn Lai.

Anh hùng Trần Văn Lai sinh năm 1920 tại làng Đông Trì, xã Vũ Đông, tỉnh Thái Bình, ông lớn lên trong gia đình nông dân nghèo khổ. Từ nhỏ, chứng kiến cảnh thực dân Pháp và phong kiến bóc lột, lòng yêu nước đã cháy bỏng trong ông. Năm 1945, ông tham gia Cách mạng Tháng Tám, rồi trở thành chiến sĩ Quân đội Nhân dân Việt Nam. Sau Hiệp định Genève 1954, ông nhận lệnh ở lại miền Nam hoạt động bí mật, trở thành một trong những chiến sĩ biệt động đầu tiên của Quân khu Sài Gòn - Chợ Lớn - Gia Định.

             Chân dung Anh hùng Trần Văn Lai còn trẻ

Với mưu trí phi thường, ông ba hóa bản thân: nghề nghiệp hóa, quần chúng hóa, hợp pháp hóa. Ông hóa thân thành nhà thầu khoán Mai Hồng Quế - một doanh nhân giàu có chuyên trang trí nội thất và xây dựng. Tên tuổi Mai Hồng Quế vang danh Sài Gòn, ông ra vào Dinh Độc Lập, Tòa Đại sứ Mỹ, cơ quan viện trợ U.S.O.M[1] như chốn không người. Bí danh "Năm U.SOM" giúp ông thu thập hàng loạt tài liệu quý như: bản đồ cống ngầm Sài Gòn, sơ đồ bố trí lực lượng địch, tình báo quan trọng tất cả đều phục vụ cách mạng.

Thời hoa lửa thực sự bùng nổ khi ông nhận nhiệm vụ chuẩn bị cho Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968. Ông dùng tiền cá nhân mua ba căn nhà liền kề số 287/68-70-72 đường Nguyễn Đình Chiểu (Quận 3, Sài Gòn). Tại căn số 287/70, ông bí mật đào một căn hầm vũ khí kiên cố ngay giữa lòng địch. Việc đào hầm là một kỳ tích: hàng chục tấn đất đá được vận chuyển ra ngoài bằng xe tải giả chở vật liệu xây dựng, không một tiếng động, không lộ dấu vết. Hầm có hệ thống thông gió, chống ngập, trở thành kho dự trữ an toàn.

Hầm chứa vũ khí tại đường Nguyễn Đình Chiểu, phường 5, quận 3, TP Hồ Chí Minh, nay trở thành Di tích lịch sử, văn hóa cấp quốc gia.

Ông đích thân lái chiếc xe Volkswagen màu trắng biển số EL-6899 (nay là kỷ vật tại Bảo tàng Thái Bình) để vận chuyển hơn 2,5 tấn vũ khí, đạn dược từ chiến khu về thành phố. Những chuyến đi đầy mạo hiểm: ông giả dạng nhà thầu, chở vật liệu qua trạm gác địch, giấu súng đạn dưới sàn xe.

Xe chở vũ khí

Số vũ khí này đã phục vụ trực tiếp cho Đội 5 biệt động tấn công Dinh Độc Lập, Tòa Đại sứ Mỹ, Đài Phát thanh và Bộ Tư lệnh Hải quân đêm giao thừa Mậu Thân 1968. Cuộc tổng tiến công làm rung chuyển Sài Gòn, dù không chiếm giữ lâu dài nhưng đã đánh sập ý chí kẻ thù, góp phần vào thắng lợi 30/4/1975.

Sau Mậu Thân, địch truy lùng ráo riết, treo thưởng lớn để bắt Mai Hồng Quế. Ông chuyển sang căn cước giả Phạm Sửu, tiếp tục hoạt động. Năm 1970-1974, ông hai lần bị bắt tại Quảng Ngãi, chịu tra tấn dã man nhưng vẫn kiên trung, không khai nửa lời. Ngày Sài Gòn giải phóng, ông khui hầm, đoàn tụ với đồng đội.

Sau chiến tranh, ông công tác tại Bộ Tư lệnh Thành đội Thành phố Hồ Chí Minh, nghỉ hưu năm 1981 với quân hàm Thượng úy. Năm 2015, ông được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Căn hầm số 287/70 nay là Di tích lịch sử quốc gia - Bảo tàng Biệt động Sài Gòn, nơi thế hệ trẻ chúng em có thể "chạm" vào lịch sử.

Qua câu chuyện về Anh hùng Trần Văn Lai - Mai Hồng Quế, em nhận ra rằng: Trong thời hoa lửa - những năm tháng kháng chiến chống Mỹ cứu nước đầy gian khổ, hy sinh - lòng yêu nước có thể thể hiện qua sự mưu trí phi thường, kiên cường và hy sinh thầm lặng giữa lòng địch. Ông đã dùng trí tuệ, tài sản cá nhân và cả mạng sống để bảo vệ cách mạng: hóa thân thành nhà thầu khoán, ra vào các cơ quan đầu não của địch, thu thập thông tin quý giá, xây dựng cơ sở bí mật ngay giữa Sài Gòn, và chịu đựng tra tấn dã man mà vẫn giữ vững khí tiết. Đó là bài học sâu sắc về tinh thần "quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh", về trách nhiệm của mỗi cá nhân trong việc giữ gìn độc lập, tự do cho dân tộc.

Chúng em sống trong hòa bình, nhưng không được phép quên nguồn cội. Câu chuyện của ông nhắc nhở chúng em phải tiếp nối truyền thống cách mạng: học tập tốt, rèn luyện đạo đức, cùng nhau giữ gìn ngọn lửa thiêng liêng của dân tộc, để "thời hoa lửa" không chỉ là quá khứ mà còn là động lực cho tương lai.