MỘT NGƯỜI ANH HÙNG TRONG MỘT ĐƠN VỊ ANH HÙNG

Gần nửa thế kỷ đã trôi qua kể từ những trận chiến bảo vệ biên giới năm 1979. Trong những câu chuyện còn được đồng đội và người dân Sơn Vĩ nhắc lại về Lũng Làn, cái tên Lộc Viễn Tài luôn hiện lên cùng những người lính đã chiến đấu bên ông. Bởi chiến công của người Đồn trưởng không phải câu chuyện của một cá nhân đứng riêng biệt, mà là một phần trong cuộc chiến đấu của cả một đơn vị.

Ngày 17/2/1979, khi chiến sự bùng nổ trên tuyến biên giới, cán bộ, chiến sĩ Đồn CANDVT Lũng Làn bước vào trận chiến. Lộc Viễn Tài khi ấy là Đồn trưởng, trực tiếp tổ chức và chỉ huy lực lượng. Nhưng ở mỗi hướng chiến đấu đều có những người lính đang thực hiện nhiệm vụ của mình. Tại khe núi phía Bắc có tổ phục kích do Nguyễn Vũ Dương phụ trách; trên Phìn Lò – điểm cao 1379, lực lượng do Nguyễn Quang Minh chỉ huy bám giữ trận địa; tại khu vực doanh trại và các hướng khác còn có Nguyễn Hồng Cẩm, Lưu Đình Toàn cùng nhiều cán bộ, chiến sĩ trực tiếp chống trả các đợt tiến công.

Mỗi người ở một vị trí, nhưng tất cả đều thuộc về một thế trận chung. Người giữ chốt, người phục kích, người sử dụng hỏa lực, người cơ động chi viện. Lộc Viễn Tài là người chỉ huy, nhưng để giữ được Lũng Làn cần sự phối hợp và chiến đấu của cả tập thể cán bộ, chiến sĩ trên các vị trí.

Những ngày sau đó, chiến sự vẫn tiếp diễn. Đến ngày 5/3/1979, Lũng Làn bước vào một ngày đặc biệt khốc liệt. Khi một hướng chiến đấu bị uy hiếp, Lộc Viễn Tài trực tiếp dẫn Nguyễn Xuân Hòa và Phạm Văn Phương đi chi viện. Trước khi đi, ông giao lại việc chỉ huy tại khu vực đồn cho Phó Đồn trưởng Nguyễn Hồng Cẩm.

Từ đó, hai người chỉ huy của Lũng Làn chiến đấu ở hai vị trí khác nhau.

Lộc Viễn Tài cùng Nguyễn Xuân Hòa và Phạm Văn Phương tiến lên giữa màn sương dày đặc. Khi tổ ba người bị đối phương tìm cách bao vây, đạn dược dần cạn, ông ra lệnh cho hai chiến sĩ rút về phía sau. Hòa và Phương chấp hành mệnh lệnh. Khi hai người rút đi, tiếng khẩu RPD của người Đồn trưởng vẫn còn vang lên từ phía trận địa. Lộc Viễn Tài ở lại tiếp tục chiến đấu và hy sinh.

Trong khi đó, tại khu vực đồn, Nguyễn Hồng Cẩm cùng những cán bộ, chiến sĩ còn lại vẫn tiếp tục chống trả. Đến cuối ngày, tình thế trở nên đặc biệt khó khăn, lực lượng phải tổ chức phá vây, rút khỏi khu vực nguy hiểm. Khi đội hình bị truy kích, Nguyễn Hồng Cẩm ở lại chặn đánh, tạo điều kiện cho đồng đội rút lui. Ông cũng hy sinh.

Như vậy, chỉ trong ngày 5/3, Lũng Làn mất cả Đồn trưởng Lộc Viễn Tài và Phó Đồn trưởng Nguyễn Hồng Cẩm. Hai người hy sinh ở những vị trí khác nhau, trong những tình huống khác nhau, nhưng đều gắn với việc bảo vệ đồng đội của mình. Người này ở lại để hai chiến sĩ rút khỏi vòng vây; người kia ở lại để lực lượng của đơn vị có điều kiện rút lui.

Sau trận chiến, câu chuyện của Lũng Làn vẫn tiếp tục bằng những việc làm của những người còn sống. Đêm 8/3, Nguyễn Vũ Dương và Âu Tiến Dũng bí mật trở lại khu vực đồn để tìm đồng đội. Họ tìm được thi hài Nguyễn Hồng Cẩm. Lộc Viễn Tài khi ấy vẫn chưa được tìm thấy. Hơn chục ngày sau, đồng đội tiếp tục trở lại chiến trường, “đi tìm mãi” rồi mới tìm thấy thi hài người Đồn trưởng dưới chân đồi.

Những câu chuyện ấy cho thấy Lũng Làn là câu chuyện của một tập thể. Trong tập thể đó có những người trực tiếp chỉ huy, những người giữ điểm cao, những người phục kích, những người chiến đấu ở doanh trại, những người được lệnh rút lui và cả những người sau trận đánh lại quay trở vào chiến trường tìm đồng đội.

Cuối năm 1979, những chiến công và sự hy sinh ấy được Nhà nước ghi nhận. Đồn CANDVT Lũng Làn được tuyên dương danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Lộc Viễn Tài cũng được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Hai danh hiệu ấy khi đặt cạnh nhau mang một ý nghĩa đặc biệt. Một danh hiệu ghi nhận người chỉ huy tiêu biểu đã chiến đấu và hy sinh; danh hiệu còn lại ghi nhận cả tập thể đã cùng nhau giữ vững trận địa nơi biên cương.

Bởi vậy, khi kể về Lộc Viễn Tài, không thể tách ông khỏi những người lính Lũng Làn. Những hành động được đồng đội nhớ nhất về ông đều gắn với những người xung quanh: tổ chức lực lượng trước trận đánh, trực tiếp đi chi viện khi một hướng gặp nguy hiểm, chiến đấu cùng những chiến sĩ dưới quyền và cuối cùng ở lại để đồng đội rút đi.

Nguyễn Xuân Hòa, một trong hai người rút khỏi vòng vây ngày 5/3, gần nửa thế kỷ sau vẫn nhớ về người chỉ huy của mình bằng câu nói: “Tôi nợ anh Tài mạng sống.” Câu nói ấy không chỉ kể về sự hy sinh của Lộc Viễn Tài mà còn cho thấy mối quan hệ giữa người chỉ huy và những người lính trong đơn vị.

Gần 50 năm đã trôi qua. Những người lính Lũng Làn năm 1979 nay đều đã cao tuổi, nhiều người đã không còn. Nhưng qua lời kể của những người còn sống, tên tuổi của từng đồng đội vẫn được nhắc lại: Lộc Viễn Tài, Nguyễn Hồng Cẩm, Nguyễn Vũ Dương, Nguyễn Quang Minh, Nguyễn Xuân Hòa, Phạm Văn Phương, Lưu Đình Toàn và nhiều cán bộ, chiến sĩ khác.

Mỗi người là một phần của lịch sử Lũng Làn.

Trong số họ, Lộc Viễn Tài trở thành một biểu tượng tiêu biểu. Nhưng người Đồn trưởng ấy chưa bao giờ đứng một mình trong câu chuyện. Phía sau ông là những người lính đã cùng nhận nhiệm vụ, cùng chiến đấu, cùng chịu đựng những ngày tháng khốc liệt và có những người đã cùng ông nằm lại nơi biên giới.

Vì vậy, khi nhắc đến danh hiệu Anh hùng LLVTND của Lộc Viễn Tài, cũng cần nhớ rằng ông thuộc về một đơn vị đã được tuyên dương Anh hùng. Và khi nhắc đến Đồn CANDVT Lũng Làn Anh hùng, trong lịch sử của đơn vị ấy có một người Đồn trưởng đã lựa chọn ở lại chiến đấu để những người lính dưới quyền có cơ hội trở về.

Đó là câu chuyện về một người Anh hùng trong một đơn vị Anh hùng – câu chuyện của Lộc Viễn Tài và những người lính Lũng Làn đã cùng nhau chiến đấu, hy sinh để bảo vệ biên giới của Tổ quốc.