Một người bạn được nhiều người tin cậy

Phạm Xuân Ẩn có khả năng giao tiếp đặc biệt. Ông có thể trò chuyện với nhà báo Mỹ, sĩ quan quân đội, quan chức chính quyền Sài Gòn và những người thuộc nhiều tầng lớp xã hội khác nhau.

Điều đáng nói là các mối quan hệ ấy không được xây dựng bằng sự giả tạo đơn giản. Ông tạo được lòng tin nhờ kiến thức, sự lịch thiệp và khả năng phân tích. Nhiều nhà báo nước ngoài coi ông là một người bạn Việt Nam đáng tin cậy và là nguồn thông tin có giá trị.

Những người như David Halberstam, Neil Sheehan và Stanley Karnow từng có quan hệ nghề nghiệp với ông. Sau chiến tranh, nhiều đồng nghiệp phương Tây vẫn thể hiện sự kính trọng đối với tài năng và nhân cách của Phạm Xuân Ẩn.

Đối với hoạt động tình báo, lòng tin là một yếu tố có ý nghĩa đặc biệt. Người cung cấp thông tin phải tin người tiếp nhận; người làm nhiệm vụ phải biết bảo vệ nguồn tin và đồng thời không để lộ mục đích thực sự của mình.

Phạm Xuân Ẩn đã biến những mối quan hệ nghề nghiệp thành một mạng lưới thông tin rộng lớn. Ông lắng nghe nhiều hơn nói, phân tích nhiều hơn phán đoán cảm tính. Những thông tin tưởng như rời rạc được ông tổng hợp thành các nhận định có giá trị.

Câu chuyện về những người bạn của Phạm Xuân Ẩn cho thấy một khía cạnh khác của hoạt động tình báo: chiến thắng không phải lúc nào cũng đến từ những hành động kịch tính. Đôi khi, đó là kết quả của khả năng quan sát, ứng xử, giữ chữ tín và kiên trì trong suốt nhiều năm.