“Một người mẹ – một quyết định lịch sử: Sự hy sinh vượt quá giới hạn con người”

Một người mẹ – một quyết định lịch sử: Sự hy sinh vượt quá giới hạn con người”

Từ khu vực chợ Hiệp Hòa, xuôi về thượng nguồn sông Thu Bồn, chỉ cần nhắc đến cái tên Năm Nghê (mẹ Lê Thị Nghê), người dân địa phương không ai là không biết. Câu chuyện về bà không chỉ là ký ức của một gia đình, mà đã trở thành nỗi ám ảnh chung của cả một vùng quê.

Bi kịch ấy bắt đầu từ một đêm mưa gió cuối năm 1969, khi chiến tranh leo thang ác liệt tại vùng thượng nguồn sông Thu Bồn. Khi đó, thôn Trà Linh (thuộc xã Hiệp Hòa, huyện Hiệp Đức,tỉnh Quảng Nam, nay là xã Quế Tân, thành phố Đà Nẵng) trở thành mục tiêu đánh phá dữ dội. Sau Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân 1968, các cuộc càn quét được tăng cường. Máy bay rải bom, tàu chiến ngược sông, lực lượng đổ bộ liên tục mở các đợt tấn công nhằm triệt phá căn cứ cách mạng. Trước đó, bộ đội và du kích xã Quế Tân đã chiến đấu quyết liệt, gây tổn thất cho đối phương, khiến các đợt trả đũa càng trở nên khốc liệt.

Trong tình thế sinh tử, hơn 200 người dân thôn Trà Linh đã theo cán bộ, du kích rút vào ẩn náu tại hang Hòn Kẽm Đá Dừng. Bên trong hang tối, đói khát và lạnh lẽo, tất cả buộc phải giữ im lặng tuyệt đối giữa vòng vây hỏa lực dày đặc. Giữa không gian căng thẳng đến nghẹt thở ấy, đứa con trai 3 tháng tuổi của bà - bé Lê Tân liên tục khóc vì đói. Tiếng khóc xé toang sự im lặng, đặt hàng trăm con người trước nguy cơ bị phát hiện.

Trong khoảnh khắc nghiệt ngã nhất của chiến tranh, khi không còn lựa chọn nào khác, người mẹ đã đưa ra một quyết định vượt quá mọi giới hạn của con người. Và ở lằn ranh cuối cùng của tình thương mênh mông và sự hy sinh cao cả, người mẹ 32 tuổi đã tự tay giết chết đứa con ruột để dân làng được sống. Chỉ sau một tiếng đập khô khốc và tê tái, hang Hòn Kẽm đã được trả về trong im lặng của bóng tối vĩnh cửu.

Một quyết định không người mẹ nào muốn đối diện…

Sự im lặng trở lại với hang Hòn Kẽm. Hơn 200 con người được giữ an toàn. Nhưng cái giá phải trả là nỗi đau không gì bù đắp.

Người mẹ quỵ xuống, ôm chặt đứa con trong vòng tay. Từ giây phút ấy, cuộc đời bà rẽ sang một hướng khác - một hành trình sống cùng ký ức và ám ảnh, kéo dài suốt phần đời còn lại. Sau này mỗi khi nhắc đến con trai – anh Lê Tân – cụ Lê Thị Nghê vẫn không cầm được nước mắt. Giọng cụ nghẹn lại: “Hồi đó, dân làng nhiều lần bảo phải hy sinh đứa con. Đau đớn lắm, nhưng tôi đành để cháu đi… để mọi người được sống. Thi thể của cháu được chôn trên núi ngay trong đêm ấy, nhưng đến giờ tôi không còn biết cháu nằm ở đâu”.

Những giọt nước mắt lặng lẽ lăn dài trên khuôn mặt hằn sâu dấu vết thời gian. Đó không chỉ là nỗi đau của một khoảnh khắc, mà là vết thương kéo dài suốt cả cuộc đời - âm ỉ, day dứt, không một ngày nguôi ngoai. Sự hy sinh của đứa con năm nào đã cứu sống hàng trăm con người, nhưng cũng để lại một khoảng trống không gì bù đắp trong trái tim người mẹ.

Không chỉ dừng lại trong ký ức, nỗi đau ấy còn hiện hữu trong từng đêm dài sau ngày hòa bình. Người dân địa phương kể lại, đã không ít lần cụ Nghê lặng lẽ rời nhà khi đêm xuống, lần theo những lối mòn cũ, băng qua rừng sâu, hướng về phía hang Hòn Kẽm Đá Dừng - nơi ký ức đau thương bắt đầu.

Trong màn đêm tĩnh mịch, bóng dáng người mẹ gầy gò chập chờn giữa núi rừng, tay cầm nén nhang, miệng gọi con trong vô vọng. Những bước chân như bị kéo ngược về quá khứ, nơi bà đã đánh mất một phần máu thịt của mình. Không ai biết cụ đã đi bao nhiêu lần, cũng không ai đếm được bao nhiêu đêm như thế đã trôi qua.

Đối với người mẹ ấy, chiến tranh có thể đã kết thúc, nhưng nỗi ám ảnh thì chưa từng khép lại. Hành trình đi tìm con trong vô thức ấy, có lẽ không phải để tìm lại một hình hài, mà là để xoa dịu vết thương chưa bao giờ lành trong trái tim người ở lại.

Tác giả: Trần Thị Thu Hà