Một người phụ nữ bước lên ngai vàng giữa thời kỳ đất nước đầy biến động
Trịnh Phương Mai
Lý Chiêu Hoàng là nữ hoàng duy nhất trong lịch sử phong kiến Việt Nam. Bà lên ngôi khi còn nhỏ và sau đó trở thành nhân vật quan trọng trong quá trình chuyển giao quyền lực từ nhà Lý sang nhà Trần.
Lý Chiêu Hoàng sinh năm 1218, là con gái của vua Lý Huệ Tông và Hoàng hậu Trần Thị Dung. Bà được đưa lên ngôi năm 1224 khi mới khoảng sáu tuổi, lấy niên hiệu Thiên Chương Hữu Đạo.
Do còn nhỏ tuổi, việc triều chính chủ yếu nằm trong tay những người lớn tuổi trong triều. Trong thời gian này, Trần Thủ Độ ngày càng có ảnh hưởng lớn.
Lý Chiêu Hoàng sau đó kết hôn với Trần Cảnh, người thuộc dòng họ Trần. Năm 1225, bà nhường ngôi cho chồng. Trần Cảnh lên ngôi, trở thành Trần Thái Tông, mở đầu triều Trần.
Sự kiện này đánh dấu sự kết thúc của triều Lý sau hơn hai trăm năm tồn tại và mở ra thời kỳ trị vì của nhà Trần.
Sau khi nhường ngôi, Lý Chiêu Hoàng được phong làm Chiêu Thánh Hoàng hậu. Tuy nhiên, cuộc đời bà sau đó trải qua nhiều biến động. Bà không còn giữ vị trí trung tâm trong triều đình và trải qua nhiều thay đổi về thân phận.
Năm 1258, bà kết hôn với Lê Phụ Trần, một tướng lĩnh có công trong cuộc kháng chiến chống quân Mông Cổ lần thứ nhất. Hai người có cuộc sống tương đối bình lặng sau những biến động chính trị trước đó.
Lý Chiêu Hoàng qua đời năm 1278.
Cuộc đời của bà đặc biệt bởi bà vừa là người kết thúc một triều đại vừa trở thành cầu nối dẫn đến sự ra đời của một triều đại mới. Tuy nhiên, quyết định nhường ngôi của bà cũng diễn ra trong bối cảnh quyền lực thực tế nằm trong tay những người khác.
Lý Chiêu Hoàng vì thế là một nhân vật khá đặc biệt trong lịch sử Việt Nam. Cuộc đời ngắn ngủi của một nữ hoàng cho thấy những biến động chính trị của thời kỳ cuối nhà Lý và đầu nhà Trần, khi quyền lực giữa các dòng họ liên tục thay đổi.



