Một người Việt trầm lặng – Phạm Xuân Ẩn

Khi nhắc đến chiến thắng ngày 30/4, chúng ta không thể không nhắc đến vai trò và những đóng góp không nhỏ của mạng lưới tình báo tinh vi của quân Giải phóng hoạt động ngay trong lòng chính quyền Sài Gòn. Trong số những chiến sĩ tình báo kiệt xuất trong mạng lưới này, Phạm Xuân Ẩn là một cái tên quan trọng và nổi bật với sự tinh tế và những chiến công ngoạn mục của mình.

Có thể nói, Phạm Xuân Ẩn đã thể hiện năng lực xuất chúng của mình trong việc tạo ra một vỏ bọc hoàn hảo cho bản thân để rồi từ đó, khai thác được những tin tức quý giá từ những căn cứ đầu não của chính quyền Việt Nam Cộng hòa và Hoa Kỳ.

Đã có nhiều cuốn sách của giới nghiên cứu, học giả, ký giả Mỹ viết về Phạm Xuân Ẩn, có thể kể: Thomas Bass với Điệp viên Z.21 – Kẻ thù tuyệt vời của nước Mỹ hay Larry Berman với Điệp viên hoàn hảo, tuy nhiên, với tác phẩm Một người Việt trầm lặng (tựa gốc tiếng Pháp: Un Vietnamien bien tranquille) của Jean-Claude Pomonti, một phóng viên thường trú của tờ Le Monde tại Sài Gòn đầu thập niên 1970, một góc nhìn khác về cuộc đời và sự nghiệp tình báo của Phạm Xuân Ẩn trong bối cảnh rộng lớn hơn là cuộc chiến tranh Đông Dương đã được đặt ra.

Từ trải nghiệm thực tế đời sống báo chí, là đồng nghiệp với Phạm Xuân Ẩn trong thời chiến, Jean - Claude Pomonti có cách kiến giải khá sắc sảo, thấu đáo; đặt tiểu sử nhân vật trong một bối cảnh dầu sôi lửa bỏng, với một lối dẫn dắt phi tuyến tính, đầy lôi cuốn như một tiểu thuyết trinh thám.