Một phần mộ giữa nghĩa trang tù nhân

Đồng chí Tô Hiệu được an nghỉ tại khu nghĩa trang của những người tù đã hy sinh ở Sơn La. Phần mộ giữ tên ông bên cạnh những đồng đội cùng chịu cảnh tù đày và có người không còn xác định được danh tính. Nhà tù đã lấy đi nhiều sinh mạng bằng bệnh tật, thiếu thốn và lao dịch. Những người còn sống tìm cách mai táng, tưởng nhớ và giữ lại dấu vết của bạn tù. Đồng chí Tô Hiệu hy sinh ngày 7/3/1944, sau hơn bốn năm bị giam tại đây. Trước đó, ông cùng chi bộ tổ chức đấu tranh bảo vệ sức khỏe và đời sống của tập thể. Khi một người không thể tiếp tục, phần việc được đồng chí nối tiếp. Nghĩa trang vì thế gắn với những mất mát cụ thể trong lịch sử hoạt động của nhà tù. Nhiều năm sau, việc xác định và gìn giữ phần mộ giúp thân nhân cùng người dân có nơi tưởng niệm. Trong khu nghĩa trang liệt sĩ Nhà tù Sơn La hiện có phần mộ riêng của Đồng chí Tô Hiệu và những ngôi mộ tập thể của tù nhân. Khách đến viếng gặp lại người Bí thư trong một không gian khác với các phòng giam trên Khau Cả. Những lớp học và cuộc đấu tranh từng gắn với tên ông được đặt cạnh cái giá mà người tù phải chịu. Cuộc đời ngắn của Đồng chí Tô Hiệu khép lại ở Sơn La, còn phần mộ giữ sự gắn bó giữa ông, đồng đội và mảnh đất đã trở thành một địa chỉ tưởng nhớ của nhiều thế hệ.