MỘT SỐ TÁC PHẨM LƯU DANH ĐỒNG CHÍ ĐẶNG VIỆT HƯNG
1. Cuốn Lịch sử Khu Thiệt Thuật có viết: Với chủ trương củng cố các cơ sở cũ và gây dựng thêm cơ sở mới vào các lũng còn bỏ trắng, Ban liên tỉnh điều thêm cán bộ lên Thiện Thuật với nhiệm vụ vừa củng cố vừa phát triển phong trào sang Hà Giang và Tuyên Quang. Ban Việt Minh khu phân công một đồng chí sang tổng Côn Lôn, Tuyên Quang (Tô Vũ - TÂ chú thích) một đồng chí lên Nhiêu Lai chuẩn bị vào khu vực Đường Thượng, Hà Giang (Việt Hưng. TÂ), một đồng chí về tổng Tranh Đấu, Bấc Chợ Rã, Bắc Kạn (Hồng
Ngày 26 tháng 3 năm 1945 đại đội vũ trang chiến đấu của tổng Tranh Đấu do nữ đồng chí Hồng Đào trực tiếp phụ trách sang thuyết phục bang tá và đồn binh Bắc Mê (...). Đại đội vũ trang ta đã tước súng bọn lính mở kho thóc, kho muối phát cho dân, củng cố các cơ sở quần chúng, lựa chọn đại biểu nhân dân để chuẩn bị bầu Ủy ban nhân dân lâm thời hai xã Yên Phú, Yên Định (...).
Cũng thời gian này đội vũ trang tổng Thành Công (Côn Lôn, Tuyên Quang) do đồng chí Tô Vũ trực tiếp chỉ huy cũng được thành lập. Đội đã đi sâu vào các lũng để củng cố cơ sở quần chúng, tước súng lính dõng và thành lập các xã mới, bầu ra Ủy ban nhân dân cách mạng lâm thời cấp xã (...).
Trước tình hình có nhiều kẻ thù cần phải đối phó, Ban Việt Minh tổng Đường Thượng họp hội nghị cán bộ bàn bạc và nhất trí trước tiên phải đánh kẻ thù chính là quân phát xít Nhật. Thi hành nghị quyết trên đêm 30/4/1945 lực lượng vũ trang và nhân dân các xã Thanh Vân, Cán Tỷ, Seo Lùng, Đường Thượng do đồng chí Việt Hưng trực tiếp chỉ huy tiến đánh một toán lính Nhật đóng ở Tráng Kìm. Từ nửa dêm quân ta nổ súng. Bị đánh bất ngờ quân Nhật hốt hoảng bắn ra dữ đội. Đến gần sáng chúng phái bỏ Tráng Kìm rút chạy về thị xã Hà Giang (...).(1)
2. Cuốn Lịch sử Đảng bộ huyện Đồng Văn, Hà Giang (1943-1975) viết:
Thực hiện Nghị quyết lãnh đạo của Xứ ủy Bắc Kỳ và Liên Tỉnh ủy Cao Bắc Lạng, nhiều cán bộ Việt Minh từ Cao Bằng mở rộng địa bàn vận động cách mạng, xây dựng phong trào cách mạng ở Hà Giang và khai thông đường liên lạc Hà Giang - Tuyên Quang về Vĩnh Phú. Giữa năm 1944, một tổ chức cán bộ Việt Minh gồm các đồng chí Đặng Việt Hưng, Hồng Đào từ Cao Bằng, Bắc Kạn, đến củng cố cơ sở cách mạng đã được xây dựng từ 1943 và chuẩn bị phát triển ở cơ sở đồng bào Tày, Mông, Dao trong đó có Phya Liềng, Ngọc Long (Yên Minh).
Đồng chí Đặng Việt Hưng tổ chức đội du kích gồm 14 chiến sĩ làm hạt nhân cho phong trào. Cuối năm 1944, đồng chí chỉ huy đánh thông con đường liên lạc từ Cao Bằng, Bắc Kạn, Hà Giang sang Vân Nam (Trung Quốc) để đón cán bộ từ nước ngoài trở về và chuyển vũ khí về nước. Đồng chí đã tới Lũng Hồ, Đường Thượng gây dựng cơ sở, lấy Đường Thượng làm căn cứ triển khai đi Đồng Khu, Yên Minh - Đồng Văn. Cán bộ Việt Minh đi đến đâu cũng được đồng bào tin tưởng phấn khởi chào đón, hưởng ứng tích cực hăng hái quyết tâm đi theo cách mạng, hưởng ứng phong trào cách mạng của Việt Minh với chủ trương đánh Pháp đuổi Nhật.(2)
3. Cuốn Lịch sử Trung đoàn 246 viết:
Một “Ban chỉ huy tiễu phỉ” được thành lập do đồng chí Lê Đình Thiệp, Phó chính ủy Quân khu trực tiếp làm trưởng ban. Thành phần trong Ban chỉ huy còn có các đồng chí Đinh Long Xuyên, Mai Trung Lâm, Phạm Văn Tịch (Tỉnh ủy Hà Giang) và một số cán bộ chi huy, lãnh đạo của từng đơn vị tham gia tiễu phỉ. Khu ủy Khu tự trị Việt Bắc còn cừ đồng chí Hoàng Văn Kiều - Thường vụ Khu ủy sang tăng cường lãnh đạo. Riêng mặt trận Đồng Văn, Khu ủy và Quân khu giao cho đồng chí Hoàng Việt Hưng trực tiếp chỉ đạo…(3)
