Một thế hệ đã dành trọn tuổi xuân cho đất nước

Ông Hòa sinh ra trong một gia đình nông dân nghèo ở vùng quê miền núi. Tuổi thơ ông gắn với nương ngô, ruộng lúa, với những buổi theo cha lên đồi phát cỏ, theo mẹ ra đồng cấy lúa. Cuộc sống tuy thiếu thốn nhưng yên bình. Thế nhưng chiến tranh đã làm thay đổi tất cả.

Năm 1979, khi chiến sự nơi biên giới phía Bắc diễn ra ác liệt, chàng trai Nguyễn Văn Hòa khi ấy vừa tròn hai mươi tuổi đã viết đơn tình nguyện nhập ngũ. Ngày lên đường, mẹ ông chỉ kịp dúi vào tay con trai một chiếc khăn tay cũ và dặn:
“Đi vì nước thì mẹ không giữ, chỉ mong con giữ được mình mà trở về.”

Mang theo lời mẹ dặn, chàng trai quê ở Tuyên Quang khoác ba lô lên đường. Sau thời gian huấn luyện, đơn vị của ông được điều động lên mặt trận biên giới. Những ngày đầu đến chiến trường, trước mắt ông là núi đá dựng đứng, những con đường mòn quanh co, và tiếng pháo địch ngày đêm dội xuống.

Ông vẫn nhớ như in trận đánh đầu tiên. Đó là một đêm mùa đông, sương phủ trắng núi. Đơn vị của ông nhận nhiệm vụ chốt giữ một điểm cao chiến lược. Khoảng nửa đêm, pháo địch bất ngờ trút xuống như mưa. Đất đá tung lên mù mịt, cả ngọn đồi rung chuyển.

Giữa làn đạn, người đồng đội thân thiết nhất của ông – chiến sĩ Trần Minh – bị thương nặng ở chân. Không chút do dự, ông Hòa bò qua từng mét đất đá, mặc đạn pháo nổ ngay bên cạnh để kéo đồng đội vào vị trí an toàn.

Khi đưa được bạn vào hầm trú ẩn, vai ông đã rớm máu vì mảnh pháo găm trúng, nhưng ông không hề biết. Ông chỉ nhớ tiếng người đồng đội nắm chặt tay mình, nói trong hơi thở đứt quãng:

“Còn sống... nhất định phải về quê...”

Đêm đó, đơn vị của ông giữ được trận địa. Nhưng người đồng đội ấy mãi mãi không thể trở về.

Suốt nhiều năm chiến đấu nơi biên giới, ông Hòa đã chứng kiến biết bao mất mát. Có những người vừa hôm trước còn cùng nhau chia nhau nắm cơm vắt, hôm sau đã nằm lại giữa núi rừng. Có những lá thư từ quê nhà chưa kịp đọc đã nhuốm màu đất đỏ chiến trường.

Năm 1986, ông xuất ngũ trở về quê hương. Ngày trở về, người mẹ già đứng đợi nơi đầu ngõ, mái tóc đã bạc trắng. Người lính năm nào ôm mẹ mà bật khóc như một đứa trẻ.

Chiến tranh đi qua, ông trở về với cuộc sống đời thường, tiếp tục làm ruộng, xây dựng gia đình, nuôi dạy con cháu. Nhưng trong ngôi nhà nhỏ của ông, chiếc ba lô cũ, cuốn sổ tay bạc màu và những tấm ảnh đồng đội vẫn được ông gìn giữ như báu vật.

Mỗi dịp tháng Bảy, ông lại mặc bộ quân phục đã sờn vai, đến nghĩa trang liệt sĩ thắp hương cho những người đồng đội năm xưa. Ông thường nói với lớp trẻ trong thôn:

“Các bác chiến đấu không phải để được nhớ đến, mà để các con, các cháu hôm nay được sống trong hòa bình.”