MỘT THẾ HỆ RA ĐI KHÔNG NGOẢNH LẠI

Khi nhắc đến chiến tranh, người ta thường nói nhiều về những chiến công, những trận đánh lớn hay những tên tuổi được ghi vào lịch sử. Nhưng phía sau những trang sử ấy là hình ảnh của một thế hệ ra đi không ngoảnh lại – những con người bình dị, rời làng quê với trái tim đầy nhiệt huyết, sẵn sàng hy sinh tuổi trẻ cho độc lập, tự do của Tổ quốc. Nguyễn Xuân Liêm là một người trong thế hệ ấy.

Sinh ra ở thôn An Liêm, xã Thăng Long, Nguyễn Xuân Liêm lớn lên trong bối cảnh đất nước còn chia cắt. Tuổi thơ của ông không chỉ có tiếng cười trên đồng ruộng, mà còn có cả những lo âu thường trực về chiến tranh. Những năm tháng ấy, thanh niên trong làng lần lượt lên đường nhập ngũ. Người đi trước chưa kịp trở về, người đi sau đã chuẩn bị rời làng. Không khí thời cuộc khiến việc ra trận trở thành lựa chọn tự nhiên của cả một thế hệ.

Ngày Nguyễn Xuân Liêm khoác ba lô rời quê, không có những lời hứa hẹn ngày trở lại. Ông và những người bạn cùng trang lứa hiểu rằng, con đường phía trước đầy hiểm nguy. Nhưng điều lạ lùng là, họ không ngoảnh lại nhìn quê hương lần cuối. Không phải vì không thương nhớ, mà vì nếu ngoảnh lại, có thể lòng sẽ chùn bước. Họ chọn cách bước đi thẳng về phía trước, mang theo hình ảnh quê hương trong tim.

Một thế hệ ra đi không ngoảnh lại là thế hệ của lý tưởng. Với Nguyễn Xuân Liêm, lý tưởng ấy không phải là điều gì trừu tượng. Nó gắn liền với ruộng đồng quê nhà, với gia đình, với khát vọng đất nước được hòa bình. Chính lý tưởng ấy giúp ông và đồng đội chấp nhận gian khổ, vượt qua nỗi sợ hãi trong những năm đầu quân ngũ.

Trong môi trường quân đội, những chàng trai trẻ nhanh chóng trưởng thành. Họ học cách sống tập thể, học cách tuân thủ kỷ luật và đặt lợi ích chung lên trên lợi ích cá nhân. Nguyễn Xuân Liêm nhớ lại rằng, có những đêm nằm trong lán trại, nhớ nhà đến thắt ruột, nhưng sáng hôm sau vẫn sẵn sàng bước vào huấn luyện. Bởi họ hiểu, nỗi nhớ riêng phải nhường chỗ cho nhiệm vụ chung.

Khi được chuyển sang Binh chủng Tăng thiết giáp, Nguyễn Xuân Liêm bước vào giai đoạn chiến đấu khốc liệt hơn. Xe tăng không chỉ là vũ khí, mà còn là nơi người lính phải đối diện trực tiếp với sự sống và cái chết. Trong thân xe thép chật hẹp, những người lính trẻ chia sẻ với nhau từng ngụm nước, từng khoảnh khắc căng thẳng. Tình đồng đội hình thành trong hoàn cảnh ấy trở nên vô cùng bền chặt.

Một thế hệ ra đi không ngoảnh lại cũng là thế hệ chấp nhận hy sinh. Nguyễn Xuân Liêm đã chứng kiến nhiều đồng đội ngã xuống ngay bên cạnh mình. Có người chưa kịp gửi thư về nhà, có người chưa kịp nói lời từ biệt. Những mất mát ấy không thể bù đắp, nhưng không làm họ chùn bước. Ngược lại, nó càng thôi thúc những người còn sống tiếp tục tiến lên.

Trận đánh thị xã Phước Long là thời khắc tiêu biểu cho tinh thần của thế hệ ấy. Khi tình thế trở nên vô cùng nguy hiểm, khi lực lượng bị tổn thất nặng nề, Nguyễn Xuân Liêm và kíp xe của mình vẫn quyết định tiến công. Đó không phải là hành động của cá nhân, mà là biểu hiện của tinh thần chung: đã ra đi thì phải đi đến cùng.

Sau Phước Long, Nguyễn Xuân Liêm tiếp tục cùng đồng đội tham gia các trận đánh lớn khác. Mỗi chiến dịch là một lần thử thách ý chí của cả thế hệ. Có những người đã đi suốt cuộc chiến mà không kịp trở về làng quê xưa. Họ nằm lại ở những địa danh mà tên tuổi chỉ được nhắc trong báo cáo chiến trường. Nhưng chính họ đã làm nên những bước ngoặt lịch sử.

Thương tật chiến tranh để lại trên cơ thể Nguyễn Xuân Liêm là dấu ấn của một thế hệ không ngoảnh lại. Thương tật 4/4 không chỉ là nỗi đau thể xác, mà còn là ký ức không thể xóa nhòa. Nhưng ông chưa bao giờ xem đó là điều để than thở. Với ông, còn sống trở về đã là may mắn, bởi nhiều đồng đội của ông đã mãi mãi nằm lại chiến trường.

Ngày đất nước thống nhất, những người lính thuộc thế hệ ấy đón niềm vui trong sự lặng lẽ. Không có những buổi ăn mừng rộn ràng, chỉ có cảm giác nhẹ nhõm khi biết rằng, cuộc chiến đã kết thúc. Nhưng niềm vui ấy luôn đi kèm với nỗi nhớ những người không trở về. Một thế hệ ra đi không ngoảnh lại cũng là thế hệ chấp nhận mang theo nỗi đau suốt đời.

Trở về quê hương, Nguyễn Xuân Liêm bắt đầu cuộc sống mới trong thời bình. Nhưng chiến tranh chưa bao giờ rời khỏi ký ức của ông. Những ký ức ấy không phải để nuôi dưỡng hận thù, mà để nhắc nhở về giá trị của hòa bình. Ông sống giản dị, gắn bó với quê hương, tiếp tục cống hiến theo cách của một người lính đã hoàn thành nhiệm vụ.

Khi kể chuyện cho thế hệ sau, Nguyễn Xuân Liêm thường nói về tinh thần của những người ra đi năm ấy. Ông không khuyến khích sự hy sinh mù quáng, mà muốn truyền lại bài học về trách nhiệm và lý tưởng. Ông mong thế hệ trẻ hiểu rằng, mỗi thời đại đều cần những con người sẵn sàng dấn thân vì lợi ích chung.

Một thế hệ ra đi không ngoảnh lại không phải vì họ không yêu cuộc sống, mà vì họ yêu Tổ quốc hơn chính bản thân mình. Nguyễn Xuân Liêm chỉ là một đại diện tiêu biểu cho thế hệ ấy – những con người đã chọn con đường khó khăn nhất để các thế hệ sau được sống trong hòa bình.

Hôm nay, khi đứng giữa cánh đồng quê yên bình, Nguyễn Xuân Liêm hiểu rằng, sự lựa chọn năm xưa của mình và đồng đội không hề uổng phí. Một thế hệ đã ra đi không ngoảnh lại, để lịch sử có thể đi tiếp về phía trước. Và chính nhờ họ, đất nước mới có được ngày hôm nay.