“Một thế kỷ đi qua chiến tranh – Dương Quang Đông và giá trị của sự bền bỉ”

Tôi nghĩ về một con người đã sống trọn gần hết thế kỷ XX – chứng kiến thực dân, phát xít, chiến tranh, chia cắt và rồi thống nhất. Điều đáng nói không phải chỉ là ông sống lâu, mà là ông sống trọn vẹn trong từng giai đoạn biến động ấy. Từ những ngày đầu hoạt động ở Ba Son cùng Chủ tịch Tôn Đức Thắng, đến khi xây dựng tuyến giao liên huyết mạch nối Trung ương với Nam Bộ, rồi mở đường trên biển – mỗi chặng đường đều in dấu một sự dấn thân không mệt mỏi.

Có những đoạn trong câu chuyện khiến tôi phải dừng lại để suy ngẫm. Như lần ông bị bắt, bị giam, rồi vượt ngục giữa chốn rừng thiêng nước độc Tà Lài. Hay lần khác bị bắt giữa Sài Gòn, rồi lại tìm cách thoát thân để tiếp tục hoạt động bí mật. Nếu là người bình thường, có lẽ chỉ một lần tù đày cũng đủ khiến họ chùn bước. Nhưng với ông, đó chỉ là một khúc quanh trên hành trình dài.

Điều làm tôi kính trọng hơn cả là cách ông nhìn nhận quyền lực. Khi được bầu làm Bí thư Xứ ủy Nam Kỳ, ông chủ động nói chỉ nhận tạm thời để chờ liên lạc với Trần Văn Giàu – người ông tin có thể lãnh đạo tốt hơn. Hành động ấy không chỉ thể hiện sự khiêm nhường, mà còn cho thấy ông hiểu rất rõ giá trị của mình: làm đúng việc, đúng thời điểm, vì mục tiêu chung, chứ không vì danh vị.

Tôi cũng bị ám ảnh bởi hình ảnh những con tàu không số lặng lẽ rẽ sóng trong đêm. Ít ai biết rằng để có những chuyến tàu ấy, phải có người khảo sát từng bến bãi, tính toán từng phương án, xây dựng từng mắt xích giao liên. Dương Quang Đông chính là một trong những người đặt nền móng cho con đường chiến lược ấy. Ông không trực tiếp xuất hiện trên boong tàu mỗi chuyến đi, nhưng dấu ấn của ông nằm trong từng quyết định tổ chức, từng tuyến đường an toàn được mở ra.

Khi đất nước thống nhất, ông không nghỉ ngơi trong vinh quang, mà tiếp tục nhận nhiệm vụ trong ngành giao thông công chính của Thành phố Hồ Chí Minh. Tôi cảm nhận rõ một sự liền mạch trong cuộc đời ông: dù là thời chiến hay thời bình, ông vẫn làm công việc “mở đường”. Từ mở đường vũ khí đến mở đường xây dựng đô thị – tất cả đều là mở lối cho tương lai.

Những huân chương cao quý mà Nhà nước trao tặng ông – đặc biệt là Huân chương Sao vàng và danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân – với tôi không còn là điều bất ngờ. Bởi lẽ, có những cống hiến không thể đo bằng chức vụ hay cấp bậc. Có những con người giá trị của họ nằm ở sự tin cậy tuyệt đối mà tổ chức và đồng đội dành cho họ.

Khi ông ra đi ở tuổi 103, tôi hình dung đó không chỉ là sự khép lại của một đời người, mà là sự khép lại của cả một chương lịch sử sống động. Nhưng đồng thời, tôi cũng cảm thấy đó là sự mở ra – mở ra cho thế hệ sau một tấm gương để noi theo.

Tôi tự hỏi: giữa thời đại hôm nay, khi cuộc sống nhiều lựa chọn và dễ bị cuốn theo danh lợi, liệu chúng ta có còn giữ được sự bền bỉ và khiêm nhường như thế? Liệu chúng ta có sẵn sàng âm thầm làm những việc cần làm, dù không ai nhìn thấy?

Cuộc đời Dương Quang Đông cho tôi một câu trả lời giản dị: giá trị lớn nhất của một con người không nằm ở vị trí họ đứng, mà ở con đường họ đã mở cho người khác bước tiếp. Và trong suốt một thế kỷ đầy biến động, ông đã mở rất nhiều con đường – những con đường dẫn tới độc lập, thống nhất và phát triển của đất nước.

Nguồn : cand.com.vn