MỘT THỜI "CẤP TỐC" THÀNH "CẮT TÓC"

p đi sinh mạng con người, nhưng sự thất học lại làm con người sống trong bóng tối của sự thiếu hiểu biết.

Theo ký ức của ông, trước khi đất nước giành được độc lập, phần lớn người dân quê ông không có điều kiện học hành. Nhiều người quanh năm chỉ biết cày ruộng, làm đồng, chưa một lần được cầm đến quyển sách. Hậu quả của chính sách ngu dân kéo dài khiến việc biết đọc, biết viết trở thành điều rất hiếm hoi ở nhiều làng quê.

Ngay cả sau ngày độc lập, khi chữ Quốc ngữ bắt đầu được phổ biến rộng rãi, vẫn còn rất nhiều cán bộ và người dân chưa biết chữ.

Ông kể rằng thời ấy có những cán bộ chỉ mới tập ký được tên mình, còn việc đọc một văn bản ngắn cũng là điều rất khó.

Sự thiếu hiểu biết ấy đã dẫn đến không ít câu chuyện vừa buồn, vừa khiến người ta suy ngẫm.

Ông nhớ nhất câu chuyện xảy ra ngay tại địa phương.

Một hôm, có công văn hỏa tốc được gửi về cơ sở. Trên đầu văn bản ghi rõ hai chữ "Cấp tốc", yêu cầu triển khai ngay một nhiệm vụ khẩn.

Thế nhưng, vì người nhận không biết chữ nên đã đọc nhầm thành "Cắt tóc".

Không ai kiểm tra lại.

Cũng chẳng ai đủ hiểu biết để giải thích.

Tin tức nhanh chóng lan đi và được truyền miệng từ người này sang người khác. Kết quả là ba người phụ nữ trong làng bị cắt trụi mái tóc vì mọi người đều nghĩ đó là mệnh lệnh của cấp trên.

Mỗi lần kể đến đây, ông Ân chỉ cười nhẹ.

Đó là nụ cười của người đã đi qua một thời thiếu thốn đủ bề.

Nhưng sau nụ cười ấy là cả một bài học lớn.

Ông nói:

"Không biết chữ thì khổ lắm. Không đọc được thì dễ hiểu sai, mà hiểu sai thì việc nhỏ cũng thành việc lớn."

Không chỉ có chuyện "Cấp tốc" thành "Cắt tóc", ông còn nhớ một câu chuyện khác cũng xảy ra trong những ngày đầu đất nước tuyên truyền chống Việt gian.

Khi cán bộ vận động nhân dân lên án những kẻ "bán nước cầu vinh", một số thanh niên vì chưa hiểu nghĩa của cụm từ ấy đã tưởng là... quán bán nước chè ở cạnh cầu Vinh.

Thế là họ kéo nhau đến đập phá quán nước của người dân.

Nhắc lại chuyện cũ, ông không cười để chế giễu.

Ông kể bằng sự cảm thông đối với một thế hệ đã lớn lên trong cảnh thiếu chữ, thiếu điều kiện học hành.

Theo ông, những câu chuyện tưởng như khôi hài ấy lại phản ánh rất rõ thực trạng của xã hội lúc bấy giờ. Người dân không ngu dốt vì lười học, mà vì suốt nhiều năm không có cơ hội được học.

Chính vì vậy, sau khi giành được độc lập, Đảng và Nhà nước đã phát động phong trào Bình dân học vụ với quyết tâm "diệt giặc dốt" song hành cùng chống giặc đói và giặc ngoại xâm.

Ở quê ông, phong trào học chữ diễn ra rất sôi nổi.

Ban ngày mọi người vẫn ra đồng sản xuất, tối đến lại mang theo bảng gỗ, phấn trắng, tập vở đến lớp học.

Không có trường lớp khang trang.

Lớp học được mở ngay tại những ngôi nhà rộng rãi của người dân như nhà ông Đem, nhà ông Rầm. Ánh sáng chỉ là vài ngọn đèn dầu leo lét, nhưng ai cũng chăm chú đánh vần từng con chữ.

Người biết nhiều dạy người biết ít.

Người học trước dạy người học sau.

Cả làng cùng học.

Cả làng cùng quyết tâm biết đọc, biết viết.

Ông Ân bảo rằng, chính từ những lớp học bình dị ấy, quê hương đã từng bước thoát khỏi bóng tối của nạn mù chữ.

Nhìn lại chặng đường đã qua, ông càng thấm thía giá trị của tri thức.

Ông thường nhắc con cháu rằng, ngày xưa cha ông phải học trong ánh đèn dầu leo lét, phải tranh thủ từng giờ sau những buổi lao động vất vả chỉ để biết đọc một dòng chữ.

Còn hôm nay, điều kiện học tập đã đầy đủ hơn rất nhiều.

Vì thế, không có lý do gì để thế hệ trẻ lơ là việc học.

Đối với ông Nguyễn Bá Ân, câu chuyện "Cấp tốc" thành "Cắt tóc" không đơn thuần là một kỷ niệm vui của một thời gian khó.

Đó là lời nhắc nhở về giá trị của tri thức và ý nghĩa to lớn của phong trào Bình dân học vụ – một cuộc chiến không tiếng súng nhưng đã mở ra con đường đưa hàng triệu người Việt Nam thoát khỏi bóng tối của sự mù chữ.

Bởi theo ông, chỉ khi biết chữ, con người mới có thể tiếp cận tri thức, làm chủ cuộc sống và góp phần xây dựng một đất nước độc lập, văn minh và giàu mạnh.