MỘT THỜI HOA LỬA – NHỮNG NĂM THÁNG KHÔNG THỂ NÀO QUÊN

Có những câu chuyện khi được kể lại không chỉ để nhớ về một thời đã qua, mà còn để những người sinh ra trong hòa bình hôm nay hiểu rằng cuộc sống bình yên mình đang có được đánh đổi bằng biết bao tuổi trẻ, mồ hôi, nước mắt và cả máu xương của cha anh. Trong những ngày tìm hiểu về truyền thống cách mạng tại địa phương, chúng tôi – những đoàn viên, thanh niên xã Hoằng Hóa – có dịp gặp bác Lê Duy Thành, một cựu chiến binh quê ở thôn Đằng Cao. Trong căn nhà giản dị, giữa những câu chuyện đời thường, chúng tôi nhận ra phía sau mái tóc đã bạc và dáng người điềm đạm của bác là cả một quãng đời tuổi trẻ gắn với những năm tháng chiến tranh khốc liệt. Bác kể rằng ngày ấy, tuổi trẻ của mình cũng giống như bao thanh niên cùng thời, có những ước mơ rất bình dị: được làm việc, được sống gần gia đình, được xây dựng tương lai và có một mái nhà nhỏ của riêng mình. Nhưng khi đất nước cần, những ước mơ riêng ấy đã tạm gác lại. “Lúc ấy chúng tôi còn trẻ lắm, đâu nghĩ được nhiều như bây giờ. Chỉ nghĩ đơn giản là đất nước đang có chiến tranh thì thanh niên phải lên đường. Bố mẹ lo, anh em lo, nhưng chẳng ai ngăn cản. Mọi người đều hiểu nếu ai cũng sợ thì lấy ai bảo vệ quê hương”, bác Thành chậm rãi nhớ lại. Một câu nói tưởng như giản dị nhưng khiến chúng tôi lặng đi rất lâu. Bởi với thế hệ hôm nay, hai chữ “lên đường” đôi khi chỉ gợi về những chuyến đi, những hành trình khám phá. Còn với thế hệ của bác, lên đường có nghĩa là rời xa gia đình, quê hương để bước vào nơi mà sự sống và cái chết chỉ cách nhau trong gang tấc. Những ngày đầu xa nhà, điều bác nhớ nhất vẫn là quê hương. Nhớ con đường làng, nhớ tiếng gọi của mẹ, nhớ bữa cơm gia đình và những buổi chiều yên ả. Bác bảo có những đêm nằm giữa chiến trường, nghe tiếng bom vọng từ xa, bất chợt lại nhớ da diết một bát cơm nóng ở quê nhà. “Nhớ nhà chứ, nhớ nhiều lắm. Nhưng lúc ấy không thể quay về được. Mỗi lần nhớ quá thì lại nghĩ: ở quê mình còn có bố mẹ, có bà con, có những người đang chờ mình và cũng đang cố gắng vì đất nước. Nghĩ thế rồi lại động viên nhau cố gắng”, bác kể. Chúng tôi hỏi bác điều gì khiến bác nhớ nhất trong những năm tháng chiến đấu. Bác không kể về những chiến công lớn lao, cũng không nói nhiều về những khoảnh khắc hào hùng. Bác kể về những người đồng đội. Những chàng trai tuổi đôi mươi đã cùng bác chia nhau từng ngụm nước, từng miếng lương khô, cùng hành quân trong đêm, cùng động viên nhau vượt qua những lúc gian khổ nhất. Có những người hôm trước còn ngồi bên nhau nói chuyện, hôm sau đã mãi mãi nằm lại nơi chiến trường. Bác nói chậm hơn khi nhắc đến họ: “Điều đau nhất của người lính có lẽ không phải là mình vất vả, mà là nhìn đồng đội ngã xuống. Có những người rất trẻ, còn chưa kịp về thăm nhà, chưa kịp lập gia đình. Chúng tôi thương nhau như anh em ruột thịt. Ai còn sống thì phải nhớ người đã nằm lại”. Câu nói ấy khiến chúng tôi hiểu rằng ký ức chiến tranh không chỉ có tiếng súng, khói lửa và những chiến công. Trong ký ức của người lính còn có những khoảng lặng rất sâu – nơi những người đã hy sinh vẫn hiện diện trong nỗi nhớ của những người còn sống. Có lẽ vì thế mà dù chiến tranh đã lùi xa, mỗi khi nhắc về đồng đội, ánh mắt bác vẫn trầm xuống. Bác bảo rằng điều may mắn nhất của mình là được trở về với quê hương. Ngày trở về, con đường làng vẫn đó nhưng nhiều thứ đã đổi thay. Những người thân yêu đã già đi, mái nhà xưa không còn nguyên vẹn như trước, nhưng tiếng quê hương vẫn khiến bác cảm thấy mình đã thực sự trở về. Sau những năm tháng chiến đấu, bác tiếp tục cuộc sống đời thường, cùng gia đình lao động, xây dựng quê hương. Với bác, chiến tranh kết thúc không có nghĩa là trách nhiệm với đất nước kết thúc. “Ngày trước chúng tôi bảo vệ Tổ quốc bằng cây súng. Bây giờ các cháu bảo vệ và xây dựng Tổ quốc bằng tri thức, bằng công việc, bằng cách sống có trách nhiệm. Mỗi thời có một nhiệm vụ khác nhau”, bác nói. Chúng tôi đặc biệt nhớ câu nói ấy. Bởi trong cuộc trò chuyện, bác không hề kể về bản thân như một người anh hùng. Bác chỉ nói rằng mình đã làm điều mà thế hệ mình cần làm. Chính sự khiêm nhường ấy lại khiến chúng tôi càng trân trọng hơn. Là những đoàn viên thanh niên được sinh ra khi đất nước đã hòa bình, chúng tôi chưa từng biết tiếng bom rơi, chưa từng trải qua những ngày thiếu thốn hay phải chia tay người thân để ra chiến trường. Chúng tôi lớn lên trong tiếng trống trường, trong những con đường làng yên bình, trong ánh điện mỗi tối và những cơ hội học tập mà cha ông từng mong ước. Vì vậy, được ngồi nghe một người lính năm xưa kể chuyện không chỉ là một buổi gặp gỡ. Đó là cơ hội để chúng tôi chạm vào một phần lịch sử bằng những câu chuyện rất đời thường. Từ lời kể của bác Thành, chúng tôi hiểu rằng lòng yêu nước đôi khi không bắt đầu từ những điều quá lớn lao. Nó có thể bắt đầu từ quyết định lên đường khi Tổ quốc cần, từ việc không bỏ lại đồng đội, từ sự kiên cường trong gian khổ và từ lời hứa sẽ trở về với quê hương. Hôm nay, chiến tranh đã lùi xa. Những người lính năm xưa cũng đã bước sang bên kia của tuổi trẻ. Nhưng ký ức về một thời hoa lửa vẫn còn đó, trong những câu chuyện họ kể, trong những nén hương tưởng nhớ đồng đội, trong những con đường quê bình yên và trong trách nhiệm của thế hệ trẻ hôm nay. Chúng tôi nghĩ rằng, điều ý nghĩa nhất mà thế hệ trẻ có thể làm để tri ân những người đã hy sinh không chỉ là nhớ về quá khứ, mà còn phải sống xứng đáng với hiện tại. Học tập nghiêm túc hơn, làm việc trách nhiệm hơn, biết yêu thương gia đình, đoàn kết với cộng đồng và góp phần xây dựng quê hương Hoằng Hóa ngày càng giàu đẹp. Trước khi chia tay, bác Thành nhìn chúng tôi rồi cười: “Các cháu bây giờ may mắn hơn chúng tôi nhiều. Hãy cố gắng học tập, làm việc và sống cho tốt. Chúng tôi ngày trước chỉ mong có ngày đất nước hòa bình. Các cháu hôm nay hãy làm cho đất nước ngày càng phát triển”. Rời căn nhà của bác, chúng tôi đi trên con đường thôn Đằng Cao trong một buổi chiều bình yên. Không còn tiếng bom, không còn những bước chân hành quân trong đêm, chỉ có tiếng trẻ em gọi nhau, tiếng xe chạy trên đường và những mái nhà thấp thoáng sau hàng cây. Chúng tôi chợt nghĩ: sự bình yên này đâu phải tự nhiên mà có. Nó được viết nên từ tuổi trẻ của những người như bác Thành và biết bao người lính năm xưa. Một thời hoa lửa đã đi qua, nhưng ngọn lửa của lòng yêu nước vẫn cần được trao lại cho thế hệ hôm nay. Và chúng tôi hiểu rằng, tri ân quá khứ không phải chỉ để nhớ về những gì đã mất, mà để biết mình phải sống như thế nào cho xứng đáng với những gì cha anh đã dành lại cho hôm nay.