Một thời tuổi trẻ không phai

Một thời tuổi trẻ không phai

Có những năm tháng đã đi qua rất lâu, nhưng mỗi khi nhớ lại, người ta vẫn nghe như đâu đây tiếng bước chân của tuổi trẻ trên những con đường đầy bụi đỏ. Có những con người đã trở về sau chiến tranh, mang theo mái tóc bạc và những vết hằn của thời gian. Cũng có những người mãi mãi nằm lại ở tuổi đôi mươi.

Nguyễn Văn Lâm là một trong những người đã trở về.

Nhưng mỗi lần nhắc về tuổi trẻ của mình, ông thường nói:

— Tuổi trẻ của tôi không chỉ có những ngày tháng đã sống. Nó còn có cả những người bạn đã gửi lại chiến trường.

Năm 1971, Lâm vừa tròn hai mươi tuổi. Quê ông là một ngôi làng nhỏ nằm bên dòng sông, nơi những cánh đồng lúa trải dài đến tận chân đê. Cuộc sống khi ấy còn nghèo khó, nhưng những buổi chiều quê vẫn bình yên. Lâm thường cùng người bạn thân Trần Văn Quang chăn trâu, thả diều và ngồi bên bờ sông kể cho nhau nghe những ước mơ của tuổi trẻ.

Quang từng nói:

— Sau này hòa bình, tớ sẽ mở một lớp học nhỏ trong làng.

Lâm bật cười:

— Còn tớ sẽ làm một căn nhà thật đẹp cho mẹ.

Hai chàng trai đôi mươi khi ấy chẳng biết rằng chiến tranh sẽ khiến những ước mơ bình dị ấy phải chờ đợi rất nhiều năm.

Ngày nhận giấy gọi nhập ngũ, Lâm trở về nhà muộn hơn thường lệ. Mẹ anh đang ngồi vá lại chiếc áo cũ bên ngọn đèn dầu.

Lâm ngồi xuống cạnh mẹ:

— Mẹ ạ, con sắp đi bộ đội.

Mũi kim trong tay mẹ dừng lại.

Bà không hỏi con có muốn đi hay không. Bà chỉ hỏi:

— Con có sợ không?

Lâm im lặng một lúc rồi nói:

— Có mẹ ạ. Con cũng muốn được ở nhà. Nhưng nếu quê hương gọi mà mình không đi thì sau này con sẽ thấy có lỗi với chính mình.

Mẹ nhìn con trai thật lâu. Bà không khóc. Chỉ đưa tay vuốt mái tóc Lâm và nói:

— Vậy thì con cứ đi. Mẹ ở nhà chờ.

Hai tiếng “mẹ chờ” hôm ấy theo Lâm suốt những năm tháng chiến tranh.

Ngày lên đường, Quang cũng có mặt. Hai người đứng bên nhau trong hàng quân. Phía sau họ là những người mẹ, người cha, những mái nhà thân thuộc và con đường làng đã đi qua suốt tuổi thơ.

Lâm quay lại nhìn mẹ lần cuối.

Bà đứng bên gốc đa, bàn tay đưa lên vẫy.

Không ai biết đó có phải lần cuối họ nhìn thấy nhau hay không.

Những ngày ở chiến trường, Lâm và Quang luôn sát cánh bên nhau. Chiến tranh lấy đi của họ nhiều thứ: những bữa cơm gia đình, những mùa gặt, những buổi chiều bên dòng sông và cả những ước mơ của tuổi đôi mươi.

Nhưng chiến tranh cũng khiến họ hiểu thế nào là tình đồng đội.

Có lần hành quân giữa đêm mưa, Quang ngã xuống vì kiệt sức. Lâm tháo chiếc ba lô của mình, chia bớt đồ rồi dìu bạn đi.

Quang thở dốc:

— Cậu cứ để tớ lại đi.

Lâm lắc đầu:

— Không. Quê nhà còn đang chờ chúng ta trở về.

Quang cười:

— Cậu lúc nào cũng nghĩ đến ngày trở về.

Lâm đáp:

— Vì chúng ta phải trở về để sống tiếp những ước mơ còn dang dở.

Đó là điều họ luôn tin.

Cho đến một ngày, chiến tranh đã cướp đi người bạn mà Lâm coi như anh em.

Trong một trận chiến, Quang mãi mãi nằm lại.

Tin báo đến trong một buổi chiều mưa.

Lâm ngồi lặng rất lâu. Anh không khóc. Có lẽ nỗi đau quá lớn khiến nước mắt cũng không thể rơi.

Đêm ấy, anh lấy từ ba lô ra một mảnh giấy nhỏ. Đó là những dòng Quang từng viết trước ngày ra trận, kể về mẹ và ngôi làng của mình.

Lâm gấp tờ giấy lại thật cẩn thận.

Anh tự nhủ:

“Quang à, cậu không thể trở về, nhưng tớ sẽ mang cậu về với quê hương.”

Từ ngày ấy, Lâm mang theo ký ức về người bạn trong mỗi bước hành quân.

Chiến tranh kết thúc nhiều năm sau.

Lâm trở về quê.

Con đường làng vẫn còn đó, nhưng hàng cây đã cao hơn. Cánh đồng vẫn xanh. Dòng sông vẫn lặng lẽ trôi. Chỉ có mẹ anh đã già đi rất nhiều.

Ngày gặp lại mẹ, Lâm quỳ xuống bên hiên nhà. Người mẹ đưa đôi bàn tay run run chạm lên khuôn mặt con.

— Con về thật rồi...

Lâm ôm lấy mẹ. Bao nhiêu năm xa cách dường như tan vào khoảnh khắc ấy.

Nhưng trong niềm vui ngày trở về, Lâm vẫn nhớ đến Quang và những người đồng đội đã không có cơ hội bước qua cánh cổng làng.

Ông tìm đến gia đình Quang.

Trước người mẹ già của bạn, Lâm nghẹn ngào:

— Bác ơi, Quang không về được. Nhưng những năm tháng cuối cùng, cậu ấy luôn nhắc về quê mình, nhắc về bác và ước mơ mở một lớp học cho trẻ con trong làng.

Người mẹ lặng im. Rồi bà chỉ nói:

— Nó đi rồi, nhưng bác cảm ơn cháu vì đã đưa nó trở về trong câu chuyện của mình.

Nhiều năm trôi qua.

Lâm đã trở thành một ông lão. Mái tóc bạc trắng, bước chân chậm hơn, nhưng mỗi dịp tháng Bảy, ông vẫn đến nghĩa trang liệt sĩ của quê hương.

Ông đứng trước những hàng bia đá, gọi tên từng người bạn.

Có người từng ngồi bên ông dưới một mái lán.

Có người từng chia ông nửa chiếc bánh.

Có người từng hẹn ngày trở về.

Nhưng rồi họ chỉ trở về bằng những cái tên khắc trên đá.

Một buổi chiều, Lâm đưa cháu trai đến nghĩa trang. Cậu bé hỏi:

— Ông ơi, ngày trước ông cũng bằng tuổi các anh ở đây sao?

Lâm nhìn những hàng bia rồi nhẹ nhàng đáp:

— Ừ. Ngày ấy ông cũng từng hai mươi tuổi.

— Ông có tiếc tuổi trẻ của mình không?

Lâm im lặng thật lâu.

Rồi ông mỉm cười:

— Không. Ông chỉ tiếc rằng có nhiều người bạn đã không được sống đến ngày hôm nay.

Ông đưa mắt nhìn ra phía cánh đồng. Những đứa trẻ đang chạy trên con đường làng. Tiếng cười trong trẻo vang lên giữa buổi chiều yên bình.

Lâm nói:

— Các cháu được lớn lên trong hòa bình là điều mà thế hệ ông từng mong ước bằng cả tuổi trẻ.

Gió thổi qua những hàng cây.

Lâm khẽ đặt bó hoa xuống trước một ngôi mộ.

Ông không nói gì thêm.

Bởi có những điều càng sâu sắc thì càng không cần nhiều lời.

Một thời tuổi trẻ của họ đã đi qua giữa chiến tranh. Có người trở về, có người nằm lại. Có những ước mơ được tiếp tục, cũng có những ước mơ mãi mãi dừng lại ở tuổi hai mươi.

Nhưng tuổi trẻ ấy không mất đi.

Nó hóa thành những con đường làng bình yên, những mái trường đầy tiếng trẻ thơ, những mùa lúa chín và những ngày tháng không còn tiếng súng.

Có những người đã dành tuổi trẻ để bảo vệ hòa bình. Và cách đẹp nhất để thế hệ hôm nay tri ân họ là sống thật tốt trong nền hòa bình mà họ đã gửi lại bằng cả một đời.

Năm tháng có thể làm mái tóc bạc đi, làm bước chân chậm lại, nhưng ký ức về một thời tuổi trẻ thì vẫn còn nguyên.

Bởi có một thời tuổi trẻ đã sống, đã yêu thương, đã chiến đấu và đã hy sinh — để hôm nay, đất nước được bình yên.