Một thời tuổi trẻ sống cùng bom đạn

Nhắc đến Ngã ba Đồng Lộc, người ta không chỉ nhớ về những hố bom dày đặc trên tuyến đường năm xưa, mà còn nhớ đến những con người đã sống và chiến đấu tại nơi ấy. Trong số những gương mặt tiêu biểu có La Thị Tám, cô gái Hà Tĩnh tuổi đời còn rất trẻ nhưng đã lựa chọn đứng giữa tuyến lửa để hoàn thành nhiệm vụ được giao.

La Thị Tám sinh ra tại xã Vĩnh Lộc, tỉnh Hà Tĩnh, trong một gia đình nông dân nghèo. Cha mất sớm, cuộc sống gia đình gặp nhiều thiếu thốn nên từ nhỏ cô đã phải sớm phụ giúp mẹ. Việc học của La Thị Tám cũng vì thế mà dang dở.

Thế nhưng, hoàn cảnh khó khăn không làm cô mất đi khát vọng được đóng góp cho quê hương, đất nước. Năm 1967, khi mới 18 tuổi, La Thị Tám viết đơn tình nguyện tham gia Thanh niên xung phong.

Cô được phân công vào đơn vị C2 chủ lực thuộc ngành Giao thông vận tải Hà Tĩnh. Công việc của đơn vị gắn với tuyến Quốc lộ 15A, một tuyến đường quan trọng trong nhiệm vụ chi viện cho chiến trường miền Nam.

Trong những năm chiến tranh, Ngã ba Đồng Lộc được ví như một điểm huyết mạch của tuyến giao thông. Muốn đưa người và hàng hóa vượt qua khu vực này, lực lượng vận tải phải đối mặt với những đợt đánh phá liên tục của máy bay Mỹ.

Bom đạn khiến con đường nhiều lần bị cắt đứt. Nhưng mỗi khi tiếng bom vừa ngừng, những người thanh niên xung phong lại lập tức có mặt. Họ san lấp hố bom, sửa chữa mặt đường và tìm cách đưa giao thông trở lại bình thường.

La Thị Tám được giao một nhiệm vụ khác: quan sát và xác định vị trí bom.

Từ một quả đồi cao bên khu vực Ngã ba Đồng Lộc, cô sử dụng ống nhòm để theo dõi máy bay. Khi bom trút xuống, cô phải đếm số lượng, quan sát vị trí rồi cắm tiêu đánh dấu.

Công việc đòi hỏi sự tập trung và lòng can đảm. Chỉ cần một khoảnh khắc mất bình tĩnh, người quan sát có thể gặp nguy hiểm. Tuy nhiên, La Thị Tám vẫn kiên trì bám trụ.

Trong 200 ngày đêm, cô đã đếm và cắm tiêu 1.205 quả bom.

Đằng sau con số ấy là hàng trăm ngày sống giữa tiếng máy bay và bom nổ. Đó cũng là hàng trăm ngày mà một cô gái tuổi đôi mươi phải gác lại những mong ước riêng để thực hiện nhiệm vụ.

La Thị Tám luôn coi những đóng góp của mình là một phần trong thành quả chung của tập thể. Bởi tại Đồng Lộc, không chỉ có người quan sát. Hàng loạt thanh niên xung phong, công nhân giao thông và lực lượng phục vụ chiến đấu cũng ngày đêm bám đường.

Người này làm nhiệm vụ của người này, người kia đảm nhận phần việc của mình. Tất cả cùng hướng tới mục tiêu giữ cho tuyến đường không bị chia cắt.

Những cống hiến của La Thị Tám đã được ghi nhận. Cuối năm 1968, cô được Bác Hồ tặng Huy hiệu của Người. Ngày 22/12/1969, khi vừa tròn 20 tuổi, cô được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Sau những năm tháng ở tuyến lửa, La Thị Tám trở về quê hương. Bà lập gia đình rồi tiếp tục công tác tại cơ quan Dân - Chính - Đảng của Tỉnh ủy Hà Tĩnh.

Điều khiến câu chuyện của bà có sức lay động đặc biệt chính là độ tuổi khi bà bắt đầu hành trình ấy. Mới 18 tuổi, La Thị Tám đã bước vào một trong những nơi nguy hiểm nhất của cuộc chiến. 20 tuổi, cô đã mang trên mình danh hiệu Anh hùng.

Tuổi trẻ ấy đã không được viết bằng những tháng ngày bình yên, nhưng được viết bằng trách nhiệm và sự cống hiến.

Hôm nay, Ngã ba Đồng Lộc đã trở thành địa chỉ đỏ để các thế hệ tìm về. Mỗi câu chuyện được kể lại là một lần quá khứ được nhắc nhớ, để những người sinh ra trong hòa bình hiểu rằng cuộc sống bình yên hôm nay đã từng được đánh đổi bằng biết bao mồ hôi, máu và tuổi xuân.

La Thị Tám là một trong những người đã góp phần viết nên trang sử ấy. Hình ảnh người nữ thanh niên xung phong đứng trên đồi cao, lặng lẽ quan sát giữa vùng trời bom đạn sẽ mãi là biểu tượng đẹp về lòng dũng cảm của tuổi trẻ Việt Nam.