Một trong tám thiếu niên được chọn sang Quảng Châu

Khoảng năm 1925–1926, Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên lựa chọn tám thiếu niên trong các gia đình Việt kiều yêu nước để đưa từ Thái Lan sang Quảng Châu, Trung Quốc học tập. Lê Hữu Trọng là một trong số đó. Khi mới khoảng 11 tuổi, anh phải rời cha mẹ, vượt một hành trình dài và bước vào cuộc sống hoàn toàn mới, nơi kỷ luật và bí mật được đặt lên hàng đầu.

Việc lựa chọn thiếu niên không chỉ nhằm cho các em học văn hóa. Tổ chức cách mạng cần chuẩn bị một thế hệ biết ngoại ngữ, có bản lĩnh và có thể làm liên lạc trong điều kiện hoạt động bí mật. Tuổi nhỏ giúp các em ít bị chú ý hơn người lớn, nhưng cũng khiến nhiệm vụ giáo dục càng quan trọng. Các em phải hiểu vì sao mình học, biết giữ bí mật và từng bước xây dựng lý tưởng.

Tại Quảng Châu, Lê Hữu Trọng được gặp lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc và những nhà cách mạng tiền bối như Hồ Tùng Mậu, Lê Hồng Sơn. Anh được tham gia nhóm Thiếu niên tiền phong Việt Nam, học văn hóa, chính trị và rèn luyện tác phong. Từ đây, anh được mang tên Lý Tự Trọng—cái tên về sau trở thành biểu tượng của tuổi trẻ Việt Nam.

Môi trường mới đòi hỏi anh tự lập sớm. Xa gia đình, người thiếu niên phải chăm sóc bản thân, hòa nhập với tập thể và thực hiện những quy định nghiêm ngặt. Anh nổi bật bởi sự thông minh, nhanh nhẹn, ham học và kín đáo. Những phẩm chất này không chỉ đem lại kết quả trên lớp, mà còn chuẩn bị cho nhiệm vụ liên lạc đầy nguy hiểm sau này.

Tám thiếu niên được lựa chọn đại diện cho một cách nhìn xa của những người lãnh đạo cách mạng: muốn phong trào phát triển bền vững phải đào tạo lực lượng trẻ từ sớm. Lý Tự Trọng không trở thành người chiến sĩ kiên trung chỉ trong ngày bị bắt hay tại phiên tòa. Bản lĩnh ấy được hình thành qua nhiều năm học tập có mục tiêu, sống trong tổ chức và được những người đi trước dìu dắt. Quảng Châu vì thế là trường học đầu tiên biến lòng yêu nước của cậu bé Việt kiều thành nhận thức và kỷ luật cách mạng.