“Một tuổi trẻ ngắn ngủi, một giá trị lịch sử lâu dài”
Kim Đồng tên thật là Nông Văn Dền, sinh năm 1929, dân tộc Nùng, quê ở Nà Mạ, xã Trường Hà, huyện Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng. Anh trưởng thành trong thời kỳ phong trào cách mạng đang phát triển mạnh ở Cao Bằng và sớm tham gia các hoạt động phù hợp với lứa tuổi.
Năm 1941, Kim Đồng trở thành đội trưởng đầu tiên của Đội Nhi đồng Cứu quốc. Trong chưa đầy hai năm hoạt động, em thực hiện nhiều nhiệm vụ: liên lạc, đưa đón cán bộ, chuyển tài liệu, canh gác và bảo vệ các cuộc họp bí mật.
Đáng chú ý, những hoạt động của Kim Đồng diễn ra trong giai đoạn phong trào cách mạng đang xây dựng cơ sở. Đây chưa phải thời kỳ của những chiến dịch quân sự lớn. Vì vậy, giá trị của Kim Đồng nằm nhiều hơn ở hoạt động bí mật, công tác tổ chức và bảo vệ cơ sở cách mạng.
Ngày 15-2-1943, em hy sinh trong khi thực hiện nhiệm vụ bảo vệ cán bộ. Sự hy sinh ấy nhanh chóng trở thành biểu tượng về tinh thần dũng cảm của thiếu nhi Việt Nam.
Năm 1997, Nhà nước truy tặng Kim Đồng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
Ngày nay, tên Kim Đồng gắn liền với lịch sử Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh. Khu di tích lịch sử Kim Đồng tại Nà Mạ gồm mộ và tượng đài của Anh, trở thành địa chỉ giáo dục truyền thống cho các thế hệ thiếu nhi.
Nhìn từ góc độ lịch sử, điều đáng trân trọng nhất ở Kim Đồng không chỉ là việc anh đã hy sinh khi tuổi đời còn rất nhỏ. Quan trọng hơn, anh đã ý thức được trách nhiệm của mình trong một hoàn cảnh đặc biệt, biết sử dụng khả năng của bản thân để phục vụ nhiệm vụ chung và giữ vững bí mật của tổ chức.
Kim Đồng không tham gia những chiến dịch quân sự lớn như Biên giới, Điện Biên Phủ hay Tổng tiến công mùa Xuân 1975. Nhưng điều đó không làm câu chuyện của anh kém phần quan trọng. Ngược lại, cuộc đời Kim Đồng giúp chúng ta hiểu rằng lịch sử của một cuộc cách mạng không chỉ được làm nên trên chiến trường mà còn được xây dựng từ những hoạt động âm thầm của cơ sở, giao liên, quần chúng và những con người bình dị.
Ở tuổi 14, Kim Đồng đã trở thành một phần của lịch sử ấy.
