Một vị tướng giản dị
Khi tôi mới chân ướt chân ráo từ đất bạn Campuchia về định cư ở đường Yên Thế, quận Tân Bình, TP Hồ Chí Minh đã nghe bà con hàng xóm cho hay ở đây có nhiều tướng lĩnh, cán bộ cao cấp của quân đội ta nghỉ hưu: Trung tướng Nguyễn Đường, từng là Cục trưởng Cục Tài chính, sống trong sáng, liêm khiết, được cán bộ, chiến sĩ kính nể; Thiếu tướng Phan Hàm, từng là Phó tư lệnh chiến dịch Tây Nguyên, sau đó là thành viên trong Bộ Chỉ huy chiến dịch Hồ Chí Minh; Thiếu tướng Phan Khắc Hy, Thiếu tướng Nguyễn An, Phó tư lệnh Bộ đội Trường Sơn… Có một người không thấy ai nói tới, nhưng sau này để lại cho tôi ấn tượng đẹp. Đó là Thiếu tướng Phan Văn Đường.
Những năm làm nhiệm vụ ở Quân khu 4, Thiếu tướng Phan Văn Đường đã đến những vùng chiến sự khốc liệt nhất: Quảng Bình, Vĩnh Linh, Quảng Trị... từng có những ngày sống trong địa đạo Vĩnh Mốc, đến với các trận địa pháo phòng không bên giới tuyến. Không chỉ làm công tác thanh tra, ông còn tìm hiểu cuộc sống bộ đội, động viên chiến sĩ chiến đấu.
Ông mang phẩm chất của một chính ủy quân đội. Quân khu 4 lúc bấy giờ là hậu phương của miền Nam, tuyền tuyến của miền Bắc. Địch đã ném xuống vùng đất này không biết bao nhiêu bom đạn, có những vùng quê đất đai tưởng hóa sành. Vậy mà con người ở đây lại sống hết sức ung dung, tự tại, bộ đội kiên cường đánh giặc trời, giặc biển, giặc sông, nhân dân bám ruộng vườn sản xuất. Ông kể lại những khi sống trong nhà dân, những đêm lạnh giá được ngủ trong ổ rơm và những bữa cơm gạo mới do đồng bào dân tộc Vân Kiều khoản đãi. Nhớ lại thời ấy, giọng ông hùng hồn, đôi mắt ông trở nên quắc thước. Đôi mắt người Quảng Ngãi!
Trong các cuộc trò chuyện lan man ấy, người lính già đầu bạc Phan Văn Đường cũng có nhiều ưu tư về những chuyện không hay xảy ra trên đất nước ta. Ông lo ngại về sự thoái hóa của không ít cán bộ, đảng viên, về sự phai mờ lý tưởng của một số thanh thiếu niên. Tuy vậy, ông không hề mất niềm tin vào tương lai, ông tin vào sự toàn thắng của lý tưởng dân tộc ta đang thực hiện. Đó là xây dựng một nước Việt Nam xã hội chủ nghĩa, nhân dân ta nhất định có cuộc sống ấm no, hạnh phúc.
Khi về đời thường, Thiếu tướng Phan Văn Đường cũng chẳng nghỉ ngơi. Ông làm những công việc có tên và không tên để giúp nhân dân trong khu phố. Từ đó, qui hoạch khu phố mở ra, có trường học, có chợ búa, con hẻm được đổ bê tông, khu phố có nhà văn hóa. Hiệu quả của việc làm của ông nhân dân khu phố hồi đó ghi nhận, biết ơn.
