Mùa hè đỏ lửa 1972 và Phong trào "Xếp bút nghiên lên đường chiến đấu"

Năm 1971 - 1972, khi cuộc kháng chiến chống Mỹ bước vào giai đoạn quyết định, hàng vạn sinh viên từ các trường Đại học tại Hà Nội như Đại học Bách khoa, Đại học Tổng hợp, Đại học Sư phạm, Đại học Nông nghiệp... đã nghe theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc, gạt lại ước mơ học tập để nhập ngũ.

Đây là một hiện tượng lịch sử đặc biệt, khi tầng lớp trí thức trẻ của đất nước đồng loạt gác lại tương lai tươi sáng để dấn thân vào nơi hòn tên mũi đạn. Họ mang theo vào chiến trường không chỉ lòng dũng cảm mà cả tri thức, tình yêu văn học và lãng mạn của tuổi trẻ. Những cuốn sổ nhật ký, những vần thơ viết vội trên lưng đồng đội giữa hai đợt pháo kích đã trở thành di sản vô giá.

Rất nhiều người trong số họ đã ngã xuống tại các chiến trường ác liệt như Đường 9 - Nam Lào, Thành cổ Quảng Trị, hay miền Tây Nam Bộ. Những cái tên như Nguyễn Văn Thạc (tác giả Mãi mãi tuổi hai mươi), Hoàng Kim Giao... đã trở thành đại diện cho một thế hệ "đánh Mỹ bằng cả trí tuệ và máu".

Sự dấn thân của thế hệ sinh viên xếp bút nghiên năm 1972 đã chứng minh rằng: khi Tổ quốc cần, tuổi trẻ sẵn sàng gác lại lợi ích cá nhân, hy sinh những gì quý giá nhất để bảo vệ nền độc lập, tự do cho dân tộc.