'Mùa hè đỏ lửa'

Bác rít một hơi thuốc lào thật sâu, làn khói trắng phả ra nhòa cả ánh mắt đã hằn vết chân chim. Bác nhìn về phía mấy đứa cháu đang ngồi vây quanh, rồi giọng bác trầm xuống, khàn đặc như tiếng gạch vỡ chạm vào nhau.

"Các cháu ạ, người ta hay gọi đó là 'Mùa hè đỏ lửa'. Nhưng với bác và những anh em ở Thành cổ năm 1972 ấy, đó không chỉ là lửa đâu. Đó là một cõi khác." Khúc dạo đầu bên dòng Thạch Hãn

Bác nhớ như in cái đêm cuối tháng 7, đơn vị bác nhận lệnh vượt sông Thạch Hãn để vào tiếp ứng cho nội thành. Lúc đó bác mới tròn 19 tuổi, cái tuổi mà ở nhà chắc vẫn còn đang tị nạnh với anh em chuyện chăn trâu, cắt cỏ.

Sông Thạch Hãn đêm ấy đen ngòm, nước chảy xiết mà pháo sáng của địch thì cứ treo lơ lửng trên đầu như những con mắt quỷ. Bác cùng thằng Bình – bạn thân nhất của bác, hai đứa buộc súng vào bao nilon, cởi trần bơi qua sông. Thằng Bình còn thì thầm: "Sơn ơi, sang bên kia nếu tao có mệnh hệ gì, mày nhớ tìm về Thái Bình đưa cái lược này cho con Thắm hộ tao." Bác mắng nó: "Vớ vẩn, sang để đánh đuổi tụi nó rồi cùng về chứ!". Vậy mà... đó là câu nói cuối cùng của nó. Một quả pháo nổ ngay mặt nước, sóng đánh tung lên. Lúc bác dạt được vào bờ Nam, tay bác chỉ còn chạm vào cái quai ba lô đứt rời của nó. Bác mất nó ngay khi chưa kịp nổ phát súng nào.

- 81 ngày đêm: Sống trong lòng đất

Vào đến Thành cổ, khái niệm về thời gian và không gian biến mất hoàn toàn. Các cháu cứ tưởng tượng, một cái thành vuông vức chưa đầy 4 cây số vuông mà mỗi ngày hứng hàng ngàn quả pháo. Đất đá bị cày đi xới lại, tơi ra như bột cám.

 - Chỗ ở: Là những căn hầm hàm ếch khoét sâu vào lòng đất, bùn nước ngập ngang ngực.

- Bữa ăn:Cơm nắm hòa lẫn với cát và mùi thuốc súng. Có những ngày tắc đường tiếp tế, anh em chia nhau từng mẩu lương khô mốc xanh, bẻ đôi một hớp nước lã.

 - Tiếng động: Không bao giờ yên lặng. Tiếng pháo bầy, pháo hạm, tiếng máy bay B-52 rải thảm gầm rú trên đầu như muốn xé xác bầu trời.

Có những lúc lặng pháo, bác nhìn ra ngoài công sự, thấy hoa huệ rừng vẫn nở trắng trên đống đổ nát. Anh em lại tếu táo bảo nhau: "Hoa vẫn nở trên đầu súng, tụi mình chắc chắn sống để về cưới vợ". Nói là nói thế cho vui lòng nhau, chứ ai cũng hiểu, mỗi mét đất dưới chân mình đều đã thấm máu đồng đội.

Trận đánh cuối cùng và lời thề giữ đất

Đỉnh điểm là những ngày tháng 9, địch đổ quân ồ ạt hòng tái chiếm Thành cổ trước ngày ký hiệp định. Bác và tiểu đội của mình chốt chặn ở một góc tường thành phía Đông. Súng hết đạn thì dùng lưỡi lê, dùng lựu đạn, thậm chí là dùng gạch đá để đánh giáp lá cà.

Bác bị một mảnh pháo găm vào vai, máu chảy ướt đẫm áo nhưng chẳng thấy đau. Lúc đó trong đầu chỉ có một ý nghĩ duy nhất: "Còn người là còn thành". Những sinh viên vừa rời ghế nhà trường như bác, những người vốn chỉ quen cầm bút, lúc ấy cầm súng chắc chắn hơn bất cứ thứ gì trên đời.

Khi lệnh rút quân ban xuống vào đêm 16/9, bác là một trong những người cuối cùng rời bến. Nhìn lại tòa thành chỉ còn là đống gạch vụn mờ ảo trong khói pháo, bác đã khóc. Khóc vì thương anh em nằm lại, khóc vì mảnh đất này giờ đã trở thành một phần xương thịt của mình.

"Đáy sông còn đó bạn tôi nằm..."

Bác Sơn ngừng kể, tay run run chạm vào vết sẹo dài trên vai.

"Giờ đây, năm nào bác cũng quay lại Quảng Trị. Bác không vào nghĩa trang tìm mộ riêng của ai cả, vì cả cái Thành cổ ấy, cả dòng sông Thạch Hãn ấy chính là một nghĩa trang không bia mộ. Các cháu nhìn xem, cỏ ở Thành cổ xanh lắm, xanh đến lạ lùng... vì dưới đó là thanh xuân của các bác, của những chàng trai đôi mươi mãi mãi không già."

Bác cười buồn, ánh mắt xa xăm như thể đang nhìn thấy những đồng đội cũ đang vẫy tay gọi mình từ phía bên kia dòng sông khói lửa.